Questa pagina a l'è scrita in savuneize

Èrli/SV

Da Wikipedia
Sata a-a navegassion Sata a-a serchia
SV
Questa pagina a l'è scrita in savuneize
Erli
comun
Erli – Stemma
Erli – Veduta
Panuràma de Èrli
Localizaçión
StâtoItalia Italia
RegiónCoat of arms of Liguria.svg Liguria
ProvìnsaSann-a
Aministraçión
ScindicoSergio Bruno (lista çivica "Per Erli") da-o 27-5-2019
Dæta de instituçión1861
Teritöio
Coordinæ:44°08′14.18″N 8°06′14.75″E / 44.137272°N 8.104097°E44.137272; 8.104097 (Erli)Coordinæ: 44°08′14.18″N 8°06′14.75″E / 44.137272°N 8.104097°E44.137272; 8.104097 (Erli)
Altitùdine287 m s.l.m.
Superfiçie16,73 km²
Abitanti226[2] (31-5-2020)
Denscitæ13,51 ab./km²
FraçioìnBàsci[1], Berriöi, Gàzzu (prinsipàli)
Comûni confinantiCastregiancu, Castrevegiu, Garesce (CN), Naxin, Succàellu
Âtre informaçioìn
CAP17030
Prefìsso0182
Fûzo oràrioUTC+1
Còdice ISTAT009028
Cod. cadastrâD424
TargaSV
Cl. sismicazöna 3 (sismicitæ bàssa)[3]
Cl. climaticazöna D, 1 983 GG[4]
Nomme abitantierleixi
Sànto patrónSanta Catainn-a de Lisciandria
Giórno festîvo25 nuvènbre
Cartògrafîa
Màppa de localizaçión:
Erli
Erli
Erli – Mappa
Pusisiùn d'Èrli inta màppa da Pruvinsa de Sann-à

Erli l'è in cumüne de 242 abitanti in ta provinsa de Sann-a, in te l'entrutera d'Arbenga, in ta regiun Liguria.

Geografîa[modìfica | modìfica wikitèsto]

U paìze d'Erli

Erli se tröva inta Provinsa de Sann-a, in te l'ata val Neva e in te l'entrutèra d'Arbenga. U cunfinn-a cun Castervegiö, Succaellu, Garesce, Naxin e Castergianco.

U g'ha ben ben de frasiui e lucalitài minùi, se pònan dunca vegghe:Costa, Pözzu, Basci, Praettu, Berriöi, Gàzzu, Sêri, Caffai.

Stòia[modìfica | modìfica wikitèsto]

A meridiana vixin a-a gexa

E prime tràsse attestàe d'in insediamèntu in ta zona sun ricunducibili a i Rumai comme testimonia a "Necropoli d'Erli" ca se tröva in ta localitæ de Cascina d'Aggiu[5] (ancheu in tu cumun de Castrevégio).

De recente sun stàe truvàe de tracce de insediamenti ancua ciù veggi, du Paleolitico.[6] Doppu a fin de l'Impêo Roman a zona a l'è steta invasa da inna pupulasiun barbara, i Eruli, chi l'han dètu u nòmme au paìse.[5]

Dai difèrènti stüddi in sce i prìmmi tupònimi lucàli pé ezèmpiu i cugnómmi ciü difuzi in tu burgu (Neigri, Càffai, Càffa, Fàlcu, Berriö, e àtri), i rizultàn quaxi cunpletamènte uriginàri de l'àta etài de mezzu, quande u l'è stàu sùtta au cuntròllu du Cuntado de Arbenga.

Inséiu da-a metài du X secolo inta marca Arduinica, u l'è passàu ai marcheixi Clavesana fra u XII e u XIV seculu.[7]

Pé vìa matrimuniale u pàssa a partì da u 1326 primma, e pòi ufisiàlmènte in tu 1335 ai marcheixi du Carretto, cun l'aquisisiùn du feudu cunprèndènte a valà du Neva fra Erli e Castrevégio. Da u 1397 u pàssa a fà parte du Marchesàu de Sucâelo, sènpre sutta a-a mèxima pruprietài.

Abitanti[modìfica | modìfica wikitèsto]

Cunfin[modìfica | modìfica wikitèsto]

A cunfina cun Castregiancu, Castrevëgio, Garesce (Pruvinsa de Cuneo), Naxin, Sucarê

Evulusiùn demugràfica[modìfica | modìfica wikitèsto]

Abitanti censìi[8]

Minorànse furèste[modìfica | modìfica wikitèsto]

Segundu u ISTAT, a-u 31 dexembre 2014, a Erli ghe sun 31 rexidenti furèsti.

Posti de interesse[modìfica | modìfica wikitèsto]

U pònte rumàn in sce u riàn Cullaréa, vixin a a gròtta

Architetûe religiùse[modìfica | modìfica wikitèsto]

  • Gexa paruchiale de Santa Catainn-a;
  • Gexa de San Martin a Pöggiu;
  • Pilun de San Zanne au Besurascu;
  • Capella da Madonna da Guardia au Praettu, edificà perchè inna donna in tu 1948 (cuscì se cunta in gîu) l'axeva truvau lì vixin inn-a medagétta da Madonna, cuscì a gènte du postu se è impegnà pe custruila;
  • Gexa de San Benardu ai Basci.

Scìti archeulogici[modìfica | modìfica wikitèsto]

Inpurtante u scìtu archeulogicu de Arma Veirana (intu dialettu lucale a paòlla Arma a và a indicà in sperùn de ròccia, cun irelativi anfràtti inta ròccia) c'u se tröva vixin a a lucalità erleise de Besurascu, inta vìa du sà, ai cunfin cun Cirixöa de Garesce, chi i sun stài truvài rèsti de òmmi de Neanderthal.[9]

Ecunumîa[modìfica | modìfica wikitèsto]

L'economîa du paise se basa in sce a cultivasiun agricula (uìve) e furestale. In ti ürtimi anni l'è cresciu ascì u turismu.

Cultüa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Dialettu Erleise[modìfica | modìfica wikitèsto]

A Erli u se pàrla in dialettu ligure de stànpu arbenganeise, c'u u fà parte du grüppu Ligure çentru-ucidéntàle.

Zöghi[modìfica | modìfica wikitèsto]

Tipicu de quéstu paìze u l'è u zögu du cürlettu, passatènpu custituìu da in spâgu agrupòu in gîu ai gàrbi d'in puméllu, faxèndulu già; tìandu e strinzèndu cun e bràssa u fì, questu u divènta ciü élastigu. Scòppu du zögu u l'è fà vibrà u fì, sénsa s-ciancàlu.

Cuxina[modìfica | modìfica wikitèsto]

E prinsipàli specialitài engastrunomiche e sùn legàe a a cuxina giànca, cumme a pulènta cun u sügu de pòrri, assèmme a a trìppa[10], pé i düsi se pònan truvà i baxi d'Èrli, scimili a quelli arbenganeixi.

Feste e fëe[modìfica | modìfica wikitèsto]

  • Festa de Santa Catainn-a (in utubre)
  • Fea da Santiscima trinitæ (l'ürtima duménega de mazzu ò a primma de zügnu)
  • Sagra du cuniggiu e da pulènta gianca
  • Sagra da trippa
  • Rinfrescu sutta e castagne (29 de lüggiu, in ta frasiun de Praettu)
  • Festa de San Martin (Au Pözzu)

Aministraçiun[modìfica | modìfica wikitèsto]

Perîodo Prìmmo çitadìn Partîo Càrega Nòtte
16 setènbre 1986 9 zugnu 1990 Andrea Repetto Demucraçìa Cristiana scìndegu
9 zugnu 1990 15 setènbre 1992 Candido Carretto lista çivica scìndegu
29 utubre 1992 24 arvì 1995 Angelo Salvatico lista çivica scìndegu
24 arvì 1995 14 zugnu 1999 Luciano Berriolo lista civica scìndegu
14 zugnu 1999 14 zugnu 2004 Angelo Salvatico Indipendènte scìndegu
14 zugnu 2004 8 zugnu 2009 Candido Carretto lista çivica scìndégu
8 zugnu 2009 26 mazzu 2014 Candido Carretto lista çivica scindegu
26 mazzu 2014 27 mazzu 2019 Candido Carretto Per Erli
(lista çivica)
scìndegu
27 mazzu 2019 in càrega Sergio Bruno Per Erli
(lista çivica)
scìndegu

Vie de Comunicaçiun[modìfica | modìfica wikitèsto]

U paìze u l'è culegàu cun Garesce e Arbenga pé a Stràdda Stàtale 582 da Còlla de San Bernardu.

Notte[modìfica | modìfica wikitèsto]

  1. Provincia di Savona, tra il verde e il blu. Insieme facile, in sce insiemefacile.provincia.savona.it. URL consultòu l'11 agosto 2015.
  2. Dato Istat - Popolasiùn residente au 31 mazzu 2020.
  3. Clascificaçion sismica (XLS), in sce protezionecivile.gov.it.
  4. Legge 26 agosto 1993, n. 412, alegòu A, Tabélla di graddi/giórno di Comùn pe Region e Provinsa (PDF), in sce efficienzaenergetica.acs.enea.it, 1 màrso 2011, p. 151. URL consultòu o 25 arvî 2012.
  5. 5,0 5,1 U cumun d'Erli, in ta paggina dedicà in sciu scitu da Provinsa de Sann-a.
  6. Arma Veirana, in scitu archeulogicu de impurtansa internassiunale a Erli in Arma Veirana.it.
  7. (IT) Fonte dal Sistema Informativo Unificato per le Soprintendenze Artistiche, in sce siusa.archivi.beniculturali.it. URL consultòu o 30 arvî 2021.
  8. Statìstiche I.Stat - ISTAT;  URL consultàu u 28-12-2012.
  9. Arma Veirana, Pigmenti di Cultura, in sce academia.edu. URL consultòu o 10 màzzo 2021.
  10. (IT) Erli, a pulènta giànca che a nu a l'è pulènta, in sce ivg.it. URL consultòu o 30 arvî 2021.

Àtri prugètti[modìfica | modìfica wikitèsto]