A réiza di tedeschi a Zêna

ZE	Quésta pàgina a l'é scrîta in zenéize, segóndo a grafîa ofiçiâ

A réiza di tedéschi a Zêna a-i 25 d’Arvî do 1945

A-i prìmmi de Màrso do 1945 o Generâle Günther Meinhold, comandànte tedésco da ciàssa de Zêna ch’a l’andâva da-o levànte a Ôtri e a l’intérno scinn’a-a Savignón, consapévole de l’avixinâse de l’ùrtimo àtto do dràmma, o lasciâva inténde a-o Prof. Antonio Giampalmo, Ascisténte a l’Institûto d’Anatomîa Patològica de l’Universcitæ de Zêna, co-o quæ o l’êa in relaçión (sò mogê a l’éa d’òrigine tedésca) e o gh’àiva propòsto ch’o saiæ stæto dispòsto, pe védde de resparmiâ a çitæ in câxo de goæra conbatûa, a eventoâli contàtti con quàrche ménbro acreditòu de fòrse patriòtiche.

A bandêa do C.L.N.

L’é pe quéllo chò-u Giampalmo o n’à parlòu a-o profesô Carmine Alfredo Romanzi (Stefano), ascisténte a l’Institûto d’Igêne de l’Universcitæ de Zêna, raprezentànte do Partîo d’Açión into C.L.N. di Mêghi e into C.L.N. da Schêua Universcitâia, e o gh’à domandòu s’o saiæ stæto a sò vòtta dispòsto a incontrâse co-o comandànte tedésco.

O Romanzi o gh’à rispòsto ch’o n’aviæ parlòu e domandòu l’outorizaçión a-o C.L.N. da Lìgùria. A-i 3 d’Arvî o Romanzi o poéiva incontrâse con l’avocâto Mario Cassiani Ingoni (Carrara), raprezentànte do Partîo d’Açión into C.L.N. Ligùria, a-o quæ o riferîva e cöse con domandâ instruçioìn. Doppo doî giórni o Cassiani Ingoni o rispondéiva a-o Romànzi chò-u C.L.N., cómme òrganìsmo polìtico, o no poéiva permétte nisciùnn-a tratatîva, ma che lê o l’aviæ dovûo rivòlzise a-o Comàndo Regionâle Militâre Unificòu. O Romànzi o s’è mìsso in contàtto con sto Comàndo con l’agiùtto de l’avocâto Giovanni Trombetta (Col.Tomasi), vîce-comandànte militâre regionâle, e do raxonê Giuseppe Ferrari (T.Col. Negrini) vîce-comandànte da Ciàssa de Zêna, che l’à outorizòu a pigiâ i contàtti.

L’é stæto coscì ch’a-i 11 d’Arvî do 1945, a dêx’ôe de dòppo disnâ, o Romanzi, aconpagnòu e precedûo pe caotelâse, perché riçercòu da-e SS, da-o profesô Dante Zaninetta, o s’é incontròu co-o Generâle Meinhold into scàgno do Giampalmo, inte l’Institûto d’Anatomîa Patològica de l’Universcitæ a San Martìn, prezénti o mæximo Giampalmo e, quæ intèrprete, sò mogê, a dotoréssa Elisabetta Müller.

O colòquio o l’é andæto avànti scìnn-a dôe ôe da matìn: gh’è stæto ’n prìmmo cangio de idêe e l’è stæto fæto vàrie propòste, fra e quæ prìmma de tùtto quélla de concordâ ’na ritirâta sénsa dànni de trùppe tedésche da-a zöna co-îna progrescîva sostituçión de trùppe partigiànn-e, propòsta chò-u Romanzi o se riservâva de sotopónn-e a l’ezàmme do Comàndo Regionâle Militâre.

Inte sto colòquio o Generâle Meinhold o l’à aseguòu o Romànzi che no gh’êa nisciunn’âtra tratatîva in córso. I rizultâti do colòquio són stæti trasmìssi a-o Comàndo Regionâle Militâre, ch’o l’à incoragîo o Romànzi a continoâ i incóntri.

O generâle Meinhold co-a carta giögràfica da Ligùria into seu comando

Gh’é stæto ’n segóndo colòquio fra o Generâle Meinhold, o Càppo de Stâto Magiô tedésco, o Capitànio Asmus e o Romànzi, prezénti o Giampalmo e sò mogê, a-o matesdì 17 d’Arvî, a træ ôe de dòppo disnâ, inta Festungskommandantur in Stràdda de Cézare Cabèlla, a-o n. 37. O Generâle Meinhold o l’àiva pigiòu tùtte e precaoçioìn perché st’incóntro o fîse tegnûo inta ciù grànde segretéssa poscìbile e o l’àiva mìsso ’n servìçio de goàrdia con di sordàtti fra i ciù fiæ pe sghindâ eventoâli intromiscioìn de SS. Inte sto colòquio l’é stæto domandòu cómme premìssa che intànto lê o se désse da fâ pe fâ levâ e mìnn-e mìsse inte di cazaménti e instalaçioìn çitadìnn-e che no gh’àivan inportànsa da-o pónto de vìsta stratégico e che ghe són stæti indicæ e gh’é stæto domandòu ascì de dâ de informaçioìn in scê fòrse tedésche, interesànti pò-u svolgiménto de tratatîve. In particolâ, con l’avéi lê fæto savéi chò-u Comàndo do Pòrto, pe ’n órdine che gh’êa arivòu inte quélli giórni, o l’êa pasòu a-e dirètte dipendénse da Marìnn-a, ch’a l’êa decîza a-a sò distruçión, ghe vegnîva domandòu de âtre informaçioìn in sciâ dislocaçión di inpiànti de mìnn-e e di comàndi relatîvi, che doveivan servî a fâ sâtâ e banchìnn-e e-e instalaçioìn portoâli. Ste informaçioìn són stæte dæte o giórno 21 da-o Generâle Meinhold a-o Giampalmo ch’o l’à scrîte e dæte o mæximo dòppo disnâ in Stràdda Françésco Pósso a-o Romànzi, chi-â sò vòtta o l’à pasæ a-o Comàndo Regionâle Militâre.

Gh’é stæto ’n tèrso colòquio fra o Generâle Meinhold, o Capitànio Asmus, o Romànzi e a dotoréssa Giampalmo Müller (o Giampalmo o no gh’êa perché inpedîo), a-i 23 d’ Arvî, a quattr’ôe de dòppo disnâ, tórna into Festungskommandantur. Inte sto colòquio o Generâle Meinhold o l’à comunicòu che, p’adenpiménto de quànte gh’êa stæto domandòu, o l’àiva fæto levâ vàrri inpiànti de mìnn-e fra i quæ e téste de silûro mìsse a l’intrâta do pòrto da Galerîa de Gràçie, che saiéivan stæte ’n perìcolo mortâ pi-â popolaçión ch’a se ghe rifugiâva pe-i bonbardamènti; o l’à dæto ascì informaçioìn precîze in sciâ dislocaçión de dötréi inpiànti de mìnn-e mìsse il localitæ San Bertomê (Pêgi) ch’aviéivan dovûo fâ sâtâ o condûto ch’o portâva l’ægoa a-i fàbriche de Séstri e ch’o no l’àiva ancón posciûo fâ levâ, óltre a âtre informaçioìn per cómme impedî eventoâli tentatîvi de distruçión.

Inte sto colòquio o generâle tedésco, in previxón de ’na vixìnn-a ritirâta da-a zöna, o proponéiva ’n ciù precîzo acòrdo in bâze a-o quæ l’ê o l’aviæ retiòu inte tréi ténpi sucescîvi, ciù ò mêno inte tréi giórni, e fòrse da sò Divixón da-o sò setô, intànto che-e fòrse partigiànn-e de manimàn, sénsa contàtto armòu, aviéivan òcupòu e zöne lasciæ vêue da-i tedèschi. Bàsta chi-â sò ritirâta o no fîse disturbâ da açioin de goæra di partigén lê o s’inpegnâva, cómme ciù ò mêno s’êa decîzo, a lasciâ intàtti tùtti i inpiànti pùblichi da çitæ. Intànto ch’o l’aviæ ridûto a-o mìnimo e distruçioìn de stràdde necesâie a-a sò ritirâta.

O Romànzi o pigiâva àtto da pròpòsta ch’o l’aviæ sùbito riferîo a-i òrganìsmi conpeténti. A rispòsta a sta propòsta a l’aviæ dovûo êse comunicâ o giórno dòppo de dòppo disnâ inte ’n colòquio da tegnîse inte l’Institûto d’Anatomîa Patològica.

O Romànzi o s’é incontròu a mæxima séia vèrso sêi ôe vixìn a Ciàssa Manìn con l’avocâto Trombetta do Comàndo Regionâle pe riferîghe e ùrtime propòste do generâle tedésco. Intànto o Comàndo Regionâle, ch’o s’êa rionîo inte prìmme ôe do dòppo disnâ, inta sò sedûta o l’êa stæto avizòu da génte da Democraçîa Crestiànn-a chò-u Monscignóro Siri o l’àiva avûo notìçie da-e outoritæ do consolâto tedésco da pròscima evacoaçión da-a çitæ di fascìsti e de SS, notìçia ch’a vegnîva confermâ da-o fæto che i tedéschi àivan comensòu in giornâ o stramûo da Maràsci di prexonê polìtichi ciù inportànti e ch’a s’inquadrâva inta scitoaçión generâle cómme prevìsta da-e informaçioìn arivæ prìmma da-o C.L.N. Èrta Itàlia de Milàn e fæta conósce a-o C.L.N., a doménega 22 Arvî da-o profesô Giovanni Savoretti (Lanza), raprezentànte do Partîo Liberâle. Defæti inte sta rionión o C.L.N. avûa notìçia de l’avixinâse de fæti concluxîvi e da poscìbile stipolaçión de ’n armistìçio fra e fòrse tedésche e fascìste e quélle aleæ, àivan incaregòu i sò ménbri, l’avocâto Errico Martino (Parini), raprezentànte do Partîo Liberâle e o Segóndo Pessi (Mariani), raprezentànte do Partîo Comunìsta, de pigiâ sùbito contàtto co-o Comàndo Regionâle pe predispónn-e, scibén chi-â Misción aleâ da zöna a l’exitésse, a deschinâ in çitæ di partigén.

Ma ch’o-o preçipitâ di fæti, êan convocæ in sedûta straordenâia i ménbri do C.L.N. Ligùria e do Comàndo Militâre Regionâle a séia do 23, vèrso sett’ôe, inte l’Institûto Sàn Nicòlla in Circonvalaçión a Mónte, sêde çernûa prìmma in grànde segrétto, e da sta sedûta partîva l’órdine de l’insureçión e inta néutte patriöti e çitadìn comensâvan a lòtta pi-â liberaçión. O Matesdì 24 i conbatiménti òrmai infuriâvan dapertùtto. E trùppe tedésche e fascìste són dapertùtto inte ’na brùtta scitoaçión, izolæ inte tànti grùppi, sénsa colegaménti telefònichi perché i inpiàmti êan za tùtti inte màn di partigén.

A stansia da Villa Migone donde l'é stæto firmòu a capitolaçión

]

Vìsto comm’andâvan e cóse o Generâle Meinhold inta matinâ de Matesdì, da-o sò pòsto de comàndo de Savignón, o telefonâva dôe vòtte a-o Giampalmo a Sàn Martìn pe fâghe notâ chi-â scitoaçión a l’êa intrâ inte ’na fâze pericolôza e che, se no se fîse arivæ a ’n acòrdo, lê o saiæ stæto costréito, a sò màrso despêto, a dêuviâ ògni mézzo pe retiâ i sò sordàtti da-a zöna: l’êa ciæo che quésto o raprezentâva ’n gravìscimo perìcolo pi-â çitæ. Dæto ch’o no gh’àiva nisciùn rapòrto con di âtri, lê o pregâva o Giampalmo de stâ a-o teléfono into sò Institûto pe mantegnî i contàtti e o ghe domandâva con inscisténsa che ghe fîse mandòu cómme parlamentâre o Romanzi p’arivâ a de concluxoìn, vìsta l’estrêma gravitæ da scitoaçión. Lê òrmâi o no poéiva ciù andâ a Zêna pò-u colòquio prìmma stabilîo.

O Giampalmo o no riêscîva, a despêto de sò ciù inténse riçèrche, a métise sùbito in comunicaçión co-o Romànzi, che inte quélla matinâ o dirizéiva ‘n pòsto dónde se mêgâva i partigén ferîi. Dæto che nisciùn parlamentâre o l’arivâva a Savignón, o Generâle Meinhold, intànto che i avegniménti militâri de lóngo de ciù gh’inponéivan de dovéi pigiâ ’na decixón, co-ìn radiogràmma, atravèrso o Cónsole Generâle da Germània, o Von Etzdorf, o l’à informòu ancón ’na vòtta o Giampalmo ch’o dexiderâva con urgénsa de métise in contàtto co-o Romànzi, con minaciâ, se no fîse stæto poscìbile métise d’acòrdio pe’n pâxe retîo de trùppe, l’ûzo da fòrsa.

Ste notìçie o Cónsole Etzdorf o e comunicâva a-o Savoretti inta câza da Marchéiza Cattaneo, in Stràdda de Ràggio 3, dónde o Cónsole o s’êa rifugiòu, con pregâlo de fâle avéi a-o C.L.N. pi-â sospensción de ostilitæ. O Savorétti o l’andâva vèrso quattr’ôe de dòppo disnâ inta sêde do Comitâto a-o quæ o dâva quélle notìçie, e o C.L.N. o decidéiva de rispónde chò-u Cónsole o fésse savéi a-o Generâle Meinhold che l’insureçión popolâre a no saiéiva stæta fermâ e che se i propòxiti de bonbardaménto da çitæ e de distruçioìn fîsan stæti atoæ, lê mæximo e tùtti i tedéaschi fæti prexonê saiéivan stæti conscideræ criminâli de goæra e chi-â ògni mòddo nisciùn tedésco a l’aviæ lasciòu vîvo a çitæ perché e valàdde e ògni stràdda vèrso o nòrd êan sott’a-o contròllo di partigén.

O Savoretti o l’é andæto sùbito da-o Cónsole generâle a riferî e o l’é stæto a sentî a telefonâ fra quésto e o Generâle Meinhold che, de segûo inprescionòu, o l’à promìsso de sospénde ògni decixón. Intànto o profesô Bardellini ascì, Diretô sanitâio do Comàndo Militâre Regionâle, che, con trovâse a Sàn Martìn, o l’êa vegnûo a savéi de solecitaçioìn do Meinhold fæte a-o Giampalmo, o l’andâva into dòppo disnâ do 24 inta sêde do C.L.N. a Sàn Nicòlla pe riferî. O C.R.M. (Comitâto Regionâle Militâre) o scrivéiva ’na létera ch’a l’aviæ dovûo êse portâ a-o Generâle Meinhold, dónde se domandâva a réiza sénsa condiçioìn. A-a séia vèrso nêuv’ôe o Romanzi, co-îna telefonâ a-o Gampalmo, o vegnîva informòu de inscisténti richiéste do Generâle Meinhold e o poéiva lêze a létera do C.L.N. e do Comàndo, che no l’êa stæto poscìbile recapitâ. O Romanzi alôa o se metéiva in contàtto pe telèfono co-o C.L.N., che intànto o l’àiva trasferîo a sò sêde in Stràdda Privâ Piàggio 8, e inte ’n colòquio co-o Cassiani Ingoni, con l’òfrîse de portâ lê o mesàggio a-o generâle tedésco, o fâva a ògni mòddo prezénte che no l’êa òportùn prezentâ ’na létera coscì perentòria se se voéiva arivâ a ’n acòrdo ch’o risparmiésse a-o màscimo a çitadinànsa e o domandâva chi-â létera a fîse scrîta in mòddo ciù mitigòu. Con sto fìn o Romanzi, in scê invîto do Cassiani Ingoni, o l’andâva inta sêde do Comitâto e do Comàndo in Stràdda Privâ Piàggio, e vèrso dêx’ôe de néutte, dòppo ’na rionión cùrta, vegnîva scrîta ’na segónda létera, questa:

«Comitâto de Liberaçión Naçionâle pi-â Ligùria

Comàndo Regionâle Militâre Unificòu

Zêna, 24 d’Arvî 1945

A-o Generâle Meinhold a Savignón

In mérito a-a domànda, da Voscià fæta inti rigoàrdi da scitoaçión da çitæ de Zêna, se precîza:

a) O Comàndo Ciàssa de Zêna o l’é perfetaménte in gràddo de controlâ l’ór- dine pùblico; e fòrse a dispoxiçión són stæte notevolménte rinforsæ da l’afluî di patriöti da-a montàgna.

b) E tratatîve pi-â réiza no poriàn che contegnî e dispoxiçioìn chi sótta scrîte:

1) Conségna de àrme;

2) I militâri germànichi saiàn trategnûi cómme prexonê de goæra e tegnûi a dispoxiçión do Comàndo Militâre Aleòu.

Poriéi mandâ i parlamentâri a Zêna a quésto Comàndo Regionâle.

O Comandànte Regionâle Durante

(Tìnbro rióndo do C.L.N. Ligùria)

Con sta létera e con unn-a chò-u Cardinâle Boetto o l’àiva dæto a-o C.L.N. co-a preghêa de portâla a-o Generâle Meinhold (létera ch’a contegnîva ’n câdo apéllo de risparmiâ a çitæ da-o bonbardamènto), o Romanzi, de néutte, co-a batàggia ch’a l’infuriâva dapertùtto, o l’é partîo in sce ’n’anbolànsa pe Savignón. Prìmma de partî o Romànzi o l’à domandòu a-o Cassiani Ingoni dond’o l’aviæ posciûo portâ i eventoâli parlamentâri tedéschi into câxo che quésti avésan açetòu de conclùdde a Zêna e tratatîve de réiza e o Cassiani (ch’o no sàiva che i prìmmi contàtti do Romanzi co-o Generâle Meinhold êan stæti tegnûi inte l’Institûto d’Anatomîa Patològica) o gh’à sugerîo, in quànte neotrâle, a câza particolâ do Cardinâle Boetto.

Dòppo quæxi sêi ôe de viâgio o Romànzi o l’arîva a Savignón, a-e çìnque e quaranteçìnque da matìn do Macordì 25. Dòppo dôe ôe de colòquio co-o Generâle Meinhold, vìsto che-e tratatîve pigiâvan ’na céiga favorévole, con rendise cónto o Generâle tedésco ch’òrmâi ògni stràdda pò-u nòrd a l’êa serâ a-e sò trùppe da-a trionfànte insureçión, o Romànzi o l’à propòsto a-o comandànte tedésco de spedî sto radiogràmma a-o Cónsole Von Etzdorf perché, pe mézzo da Cùria, o-o fésse arivâ a-o C.L.N.:

«Parlamentari tedéschi vêgnan a Zêna vîa Cazélla-Pedemónte-Bösanæo. Tratatîve favorévoli. Sospénde ògni açión scìnn-a nêuvo órdine. Firmòu: Meinhold- Romanzi»

Monumento a-a rexistensa partigiann-a a Zêna

A dêx’ôe, cómme parlamentâre partîva pe Zêna o mæximo Generâle Meinhold in sciâ màchina co-a quæ l’êa arivòu o Romànzi (a-o quæ o generâle prìmma de partî o s’êa consegnòu con dâghe a sò pistòlla), pi-â stràdda Cazélla-Pedemónte-Bösanæo-San Pê d’Ænn-a. Con liâtri partîva pe Zêna ’n’âtra màchina ascì con drénto o Càppo de Stâto Magiô Capitànio Asmus co-in intèrprete.

Lóngo a stràdda o Generâle Meinhold o comunicâva a-i vàrri repàrti spantegæ lóngo a zöna ch’o l’andâva in çitæ pe firmâ a réiza e o gh’ordinâva de sospénde sùbito e açioìn de goæra in atéiza di órdini sucescîvi. Intànto a Zêna, a nêuv’e mêza da matìn do 25, o Savoretti o tornâva in câza Cattaneo p’avéi notìçie da néutte e da-o Cónsole Von Etzdorf, ch’o l’êa ciufîto càrmo e solevòu, e o vegnîva a savéi che-e cöse se metéivan bén, ma sénsa particolâri ciù precîxi. O Savoretti o comunicâva ste notìçie a-o Comitâto e vèrso ’n’ôa de dòppo disnâ o se metéiva tórna in contàtto co-o Cónsole, de lóngo in câza Cattaneo, e o vegnîva a savéi inte quéllo moménto chò-u mæximo Generâle Meinhold o l’êa in viâgio pe Zéna. O Cónsole o l’invitâva o Savoretti a tornâ vèrso çinqu’ôe de dòppo disnâ p’andâ insémme a-a câza de l’Arçivéscovo Cardinâle Boetto pe incontrâse co-o Generâle Meinhold, cösa chò-u Savoretti o l’à fæto co-o permìsso di ménbri do C.L.N. ö sæ l’avocâto Errico Martino e o profesô Paolo Emilio Taviani.

Vèrso træ ôe de dòppo disnâ l’anbolànsa do Romanzi e do Meinhold e a màchina do Càppo se Stâto Magiô, o Asmus, êan into céntro de Zêna. Li o Romanzi o l’incontrâva o Giùdiçe Luigi Barbera (Gigi) e a sciâ Tomaini Ester (Titina), partigén, in sce ’na möto: o i fermâva e o ghe domandâva dond’a fîsa a câza do cardinâle. I doî partigén alôa gh’àn fæto da stafétta scinn’a-a vìlla Migón in Sàn Frutôzo. Da chi àn telefonòu a-o C.L.N. e pöco dòppo arivâva o Prescidénte do C.L.N., raprezentànte do Partîo Comunìsta, o Remo Scappini, l’Errico Martino, prescidénte do Partîo Liberâle, o Magiô Mauro Aloni (Col, Violino), Comandànte da Ciàssa de Zêna, dòppo o Cónsole germànico Von Etzdorf, aconpagnòu da-o Savoretti.

O Cardinâle Boetto, ascistîo da-o Segretâio Particolâ, o Monscignôro Weininger, fæte e prezentaçioìn, o l’arecomandâva comòsso che l’incóntro o fésse finî o bàgno de sàngoe e o sciortîva da-o scàgno p’andâ da-o Cónsole Von Etzdorf. O Generâle Meinhold o dexiderâva in càngio che fîse prezénte a-a concluxón de tratatîve o Romànzi ascì, co-o quæ o l’àiva tegnûo i contàtti da-o prinçipio.

E tratatîve són sùbito comensæ, vèrso çinqu’ôe de dòppo disnâ: No són stæte fàçili, perché o Generâle Meinhold, dòppo avéi sentîo e condiçioìn da réiza che voéivan o C.L.N. e o C.R.M. (màscime pe quéllo che rigoardâva a conségna de àrme), o l’à avûo fòrti reaçioìn, e o l’à propòsto de rimandâ tùtto a-o giórno dòppo. Ma, dòppo ’n’interuçión da discusción de chìnze menûti, ch’a l’à permìsso a-e pàrte de consultâse separataménte, o Generâle Meinhold o s’é convìnto, vèrso sett’e mêza de séia, a firmâ a réiza coscì cómme propòsto da-o C.L.N.. Vò-u chi o tèsto:

«In Zêna, o giórno 25 d’Arvî 1945 a sett’e mêza de séia: «fra o sciô Generâle Meinhold, cómme Comandànte de Fòrse Armæ «Germàniche do Setô Meinhold, ascistîo da-o Capitànio Asmus, Càppo de «Stâto Magiô, da ’na pàrte;

«o Prescidénte do Comitâto de Liberaçión Naçionâle pi-â Ligùria, Sciô Re- «mo Scappini, ascistîo da l’avocâto Errico Martino e da-o profesô Giovanni «Savoretti, ménbri do Comitâto de Liberaçión Naçionâle pi-â Ligùria e da-o «Magiô Mauro Aloni, Comandànte da Ciàssa de Zêna, da l’âtra.

O testo da capitolaçión in italiàn e in tedesco

«L’é stæto convegnûo

«I°) Tùtte e Fòrse Armæ Germàniche de tæra e de mâ a-e dipendénse do sciô «  Generâle Meinhold se réndan a-e Fòrse Armæ do Còrpo di Volontâi da «  Libertæ a-e dipendénse do Comitâto Militâre pi-â Ligùria; «II°) a réiza a l’avêgne co-a prezentaçión a-i repàrti partigén ciù da-rénte co-i «  sòliti mòddi e prìmma de tùtto co-a conségna de àrme; «III°) o Comitato de Liberaçión Naçionâle pi-â Ligùria o s’inpégna a garantî a-i «  prexonê o trataménto segóndo e lézze internaçionâli, con particolâre ri- «  goàrdo a-e sò propietæ personâli e a-e condiçioìn de internaménto; «IV°) o Comitâto de Liberaçión Naçionâle pi-â Ligùria o se risèrva de consegnâ «  i prexonê a-o Comàndo Aleòu Anglo-Americâno òperànte in Itàlia.

«Fæto in quàttro còpie de quæ dôe in italiàn e dôe in tedésco.

«  Scappini Remo Meinhold «Avocâto Errico Martino Giovanni Savoretti «  Asmus Magiô Mauro Aloni».

O Generâle tedésco o dâva dónca dispoxiçioìn telefòniche a-i repàrti dipendénti, con rilasciâ órdini scrîti de réiza (òperatîva a partî da nêuv’ôe da matìn do 26 Arvî) pe quélli repàrti co-i quæ o no poéiva comunicâ e ch’aviéivan dovûo êse portæ da-o fòrse partigiànn-e. Tànti grùppi s’êan za réixi inta giornâ e inta giornâ prìmma.