Pantalera
AR |
Sta pagina chi a l'è scrita in arbenganese sitadìn |
A pantalera o u balùn aa pantalera (da pantalera, pa(r)olla piemuntese pe' ciamà ina zunta a l'ègua du tèitu ch'a sporze a l'in fö(r)a[1]) a l'è in zögu de squaddra ch'u se semeja strêtu au balùn, ch'u n'è cunscide(r)àu cumme ina sò va(r)ietè ciü tradisiunâle. Aa pantalera u se zöga pe'u ciü intu Bassu Piemunte, survetüttu fra a pruvinsa de Cuni e quella de Asti, ma a l'è ancù praticâ ascì inte di pòsti da Ligü(r)ia, pe'u ciü in Burmia e intu Punènte.
A dife(r)ènsa ciü impurtante ch'a gh'è fra e regule du balùn e quelle da pantalera a l'è che u balùn, au mumèntu da batüa, u nu l'è curpìu cu'u pügnu ma u l'è ti(r)àu in simma a ina töppia de legnu, dìta pròpiu a pantalera, cegâ da 'na parte, rembâ a 'na mü(r)aja e ch'a g'ha in simma di listélli ch'i dan in gì(r)u au balùn ch'u l'è difissile da prevegghe. Pe'e carateristiche du campu u gh'è de belle dife(r)ènse fra u zügà aa pantalera int'in scitu ciütòstu che int'in âtru, cu'a presènsa de elemènti cumme de canè, de pòrte, di sca(r)ìn, di lampiùi e di pugiôli, ch'i fan bèn cumpricàu capì u gì(r)u ch'u ciappa u balùn[2].
Regule
[modìfica | modìfica wikitèsto]E ciü tante regule da pantalera e sun e mèxime du balùn, tantu che, levàu e dife(r)ènse, u regulamèntu ufisiâle de stu zögu u manda a quellu du balùn.
Campu da zögu
[modìfica | modìfica wikitèsto]Pe' quant'u tucca u campu da zögu, quellu da pantalera u g'ha da rispetà i limiti pe'i cuscì dìti campi "rangièi" du balùn[3]; de ciü, u l'è vietàu inandià de partìe inti zöghi du balùn da Sé(r)ie A e, pe' quelli da Sé(r)ie B, u ghe vö in'auturisasiùn apòsta[4]. Inte sti campi da zögu a carateristica ciü tipica a l'è pròpiu a presènsa da pantalera, ina töppia de legnu ch'a g'ha da avêghe ina lunghessa cumpresa fra i 120 e i 180 citti e ina larghessa de 80-100 citti. A töppia a se pò truvà a in'artessa dife(r)ènti dau terén ma, a ògni moddu, a dev'êsse missa in sce ün di fianchi lunghi du campu, cegâ da 'na parte. A pantalera, in scia faccia vurtâ versu l'âtu, a g'ha da avêghe di listélli missi de traversu, int'in nüme(r)u ch'u vagghe dai 5 ai 8[5].
U l'è puscibile, ma sènsa de òbbligu, che in tèra u secce marcàu ascì u curidû de tì(r)u, cu'ina linea de batüa ch'a l'è missa a 'na distansa mascima de öttu mêtri dau prinsippiu da pantalera, ciü che ina larghessa de armenu in mêtru e mezzu. Int'ina mane(r)a pa(r)eggia, u nu gh'è d'òbbrigu de marcà a linea de fundu campu au de là da pantalera ma, s'u se vö metìla, a g'ha da truvâse a ciü de sètte mêtri daa fìn da töppia[5].
U zögu
[modìfica | modìfica wikitèsto]A dife(r)ènsa ciü impurtante intu zögu a ne vegne turna daa presènsa da pantalera: u nu gh'è defèti de batüa ma, au sò pòstu, u se tì(r)a u balùn in simma a sta töppia. Pe' ti(r)à u balùn u se pò pià u van, che pe(r)ò u l'è limitàu a pursiùn de campu a 'na distansa minima de 5 mêtri daa pantalera. U ti(r)u, ch'u l'è fètu dau zügaû dìtu u batitû o u campau, u l'è lìbe(r)u e u gh'è numma che a regula da cuscì dìta "spaletta": u nu se pò lancià u balùn issandulu ciü in âtu da spalla primma de fà u tì(r)u[6].
U cuntu di punti u l'è pa(r)eggiu francu a quellu du balùn, cu'a dife(r)ènsa che u nüme(r)u mascimu de cacce u l'è de due e l'inversciùn de campu a l'è fèta cumme che a segunda caccia a l'è marcâ in sciu campu. De sòlitu, inta pantalera u l'è previstu a regula du vantaggiu, cu'u zögu che, ai 40 pa(r)i, u l'è guagnàu daa quadretta ch'a riva pe'u primmu ai dui chinze de destaccu in sci aversa(r)i[7].
De ciü, u gh'è ascì ina zunta ai câxi de fallu, ch'u l'è stètu slargàu a de âtre asiùi. Defèti, u gh'è de fallu quandu che u balùn u finìsce inta pruiesiùn da pantalera in sciu terén, cuscì cumme s'u butezza in scia töppia e u finìsce au vo(r)u au de là da linea de l'a(r)ea de tì(r)u, o ancù quand'u picca inta mü(r)aja de derê da pantalera sènsa tucâla[8].
Cumpetisiùi
[modìfica | modìfica wikitèsto]U nu gh'è in campiunàu de pantalera cuscì cumme pe'i âtri sport sfe(r)istichi, a ògni moddu u l'è inandiàu di turnei bèn cunusciüi ch'i se zögan tütti i ànni. Segundu u sò regulamèntu, i turnei de pantalera i vönen l'apruvasiùn da F.I.P.A.P (Fede(r)asiùn Italiâna de Balùn, Federazione Italiana Pallapugno in italiàn), che de dòppu a ne pu(r)ea delegà l'urganizasiùn a di cumitèi o a de âtre sucietè, ch'e decidden se permette a partecipasiùn a di zügaûi prufesciunisti de balùn[4].
Fra i turnei de pantalera che, au dì d'ancöi, i sun inandièi, u ciü impurtante u l'è u cuscì dìtu "Turneu di Paìsi", ch'u l'ha piàu a furma d'in ve(r)u campiunàu a trê sé(r)ie[9]. Pe' du restu u gh'è ascì de âtre cumpetisiùi, cumme a cuscì dìta "Pantaligure", u turneu riservàu ae quadrette lìgü(r)i de pantalera[10].
Turneu di Paìsi
[modìfica | modìfica wikitèsto]U Turneu di Paìsi u l'è a cumpetisiùn de pantalera ciü impurtante, rivâ a 'na qua(r)antêna d'edisiùi e ch'u ghe pìa parte di impurtanti zügaûi de balùn ascì. Segundu u nüme(r)u de quadrette ch'e ghe sun iscrìte, u pò êsse spartìu in sce ciü sé(r)ie, au puntu da êsse inandiàu cumme in campiunàu picìn. Au dì d'ancöi u campiunàu de pantalera u se zöga in sce trê sé(r)ie, daa A aa C, e ciaschedüna de ste lì a g'ha ina sò Cuppa Italia de categu(r)ìa, au mumèntu dèta a chi u guagna u turneu de Lequio Berria[11].
Pe'e ürtime edisiùi, a primma sé(r)ie du Turneu di Paìsi, tantu pe'u sò campiunàu che pe'a sò cuppa, a l'è finìa cuscì:
| N° | Ànnu | Paìse | Campau |
|---|---|---|---|
| 22 | 2007 | Lequio Berria/Bosia | ?[12] |
| 23 | 2008 | San Benedettu Berbu | Francesco Bellanti[13] |
| 24 | 2009 | Nu s'è zügàu a Sé(r)ie A[14] | |
| 25 | 2010 | Castelettu Üssùn | Giorgio Giordano[15] |
| 26 | 2011 | Castelettu Üssùn | Giorgio Giordano[16] |
| 27 | 2012 | Benevellu | Pierluigi Gallesio[17] |
| 28 | 2013 | Curtemilia | Claudio Prandi[18] |
| 29 | 2014 | Nu s'è zügàu a Sé(r)ie A[19] | |
| 30 | 2015 | Castelettu Üssùn | Giorgio Giordano[20] |
| 31 | 2016 | Nu s'è zügàu a Sé(r)ie A | |
| 32 | 2017 | Lequio Berria | Davide Pressenda[21] |
| 33 | 2018 | Arba | Simone Adriano[22] |
| 34 | 2019 | Bosia | Giorgio Prandi[23] |
| - | 2020 | Nu s'è zügàu | |
| 35 | 2021 | Ricca (Dian d'Arba) | Giovanni Altare[24] |
| 36 | 2022 | Bosia | Sandro Rizzo[25] |
| 37 | 2023 | Bene Viagenna | Valter Cabutti[26] |
| 38 | 2024 | Niella Berbu | Giovanni Altare[27] |
| 39 | 2025 | Niella Berbu | Loris Riella[28] |
| 40 | 2026 | in cursu | in cursu[11] |
| Ànnu | Paìse | Campau |
|---|---|---|
| 2007 | ||
| 2008 | San Benedettu Berbu | Francesco Bellanti[13] |
| 2009 | Nu s'è zügàu a Cuppa de Sé(r)ie A | |
| 2010 | Ricca (Dian d'Arba) | Claudio Prandi[29] |
| 2011 | Ricca (Dian d'Arba) | Claudio Prandi[30] |
| 2012 | Vignâle Munferàu | ?[31] |
| 2013 | Castelettu Üssùn | Giorgio Giordano[32] |
| 2014 | Benevellu | Pierluigi Gallesio[33] |
| 2015 | Castelettu Üssùn | Giorgio Giordano[34] |
| 2016 | Lequio Berria | Roberto Drago[35] |
| 2017 | Lequio Berria | Davide Pressenda[36] |
| 2018 | Arba | Simone Adriano[37] |
| 2019 | Ricca (Dian d'Arba) | Giovanni Altare[38] |
| 2020 | Nu s'è zügàu | |
| 2021 | Nu s'è zügàu a Cuppa de Sé(r)ie A | |
| 2022 | Nu s'è zügàu a Cuppa de Sé(r)ie A | |
| 2023 | Benevellu | Gigi Gallesio[26] |
| 2024 | Niella Berbu | Giovanni Altare[27] |
| 2025 | Munfòrte | Davide Devalle[28] |
| 2026 | Niella Berbu | Loris Riella[11] |
Nòtte
[modìfica | modìfica wikitèsto]- ↑ (IT) Pantalèra - Vocabolario on line, in sce treccani.it. URL consultòu o 3 seténbre 2026.
- ↑ (IT) F.I.P.A.P., Pantalera, in sce fipap.it. URL consultòu o 29 agòsto 2022.
- ↑ F.I.P.A.P., 2017, Regola 2 - Campi, p. 3
- 1 2 F.I.P.A.P., 2017, Regola 1 - Regolamento generale, p. 3
- 1 2 F.I.P.A.P., 2017, Regola 3 - La Pantalera, p. 3
- ↑ F.I.P.A.P., 2017, Regola 5 - Lancio o Battuta, p. 4
- ↑ F.I.P.A.P., 2017, Regola 4 - Gioco, p. 4
- ↑ F.I.P.A.P., 2017, Regola 6 - Falli, p. 4
- ↑ (IT) A Lequio Berria tempo di Coppa anche per la Serie A di pantalera, in sce losferisterio.it, 3 agustu 2026. URL consultòu o 3 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, al via anche il campionato ligure, in sce losferisterio.it, 9 mazzu 2026. URL consultòu o 3 seténbre 2026.
- 1 2 3 (IT) Torneo dei Paesi Serie A 2026, in sce losferisterio.it, 24 arvì 2026. URL consultòu o 3 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Gli scudetti della pantalera, in sce losferisterio.it, 19 zenâ 2008. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- 1 2 (IT) Lo scudetto della pantalera va a San Benedetto Belbo, in sce losferisterio.it. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, partono i campionati, in sce losferisterio.it, 21 arvì 2009. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, Castelletto Uzzone festeggia lo scudetto, in sce losferisterio.it, 16 setèmbre 2010. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Lo scudetto della pantalera va a Castelletto Uzzone, in sce losferisterio.it, 19 setèmbre 2011. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Lo scudetto della pantalera al Benevello, in sce losferisterio.it, 17 setèmbre 2012. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, scudetto al Cortemilia, in sce losferisterio.it, 12 utubre 2013. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, ecco come sarà il Torneo dei Paesi, in sce losferisterio.it, 27 marsu 2014. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, titolo alla Castellettese, in sce losferisterio.it, 6 utubre 2015. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, titolo al Lequio Berria, in sce losferisterio.it, 27 setèmbre 2017. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Alba vince il titolo nella pantalera, in sce losferisterio.it, 26 utubre 2018. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Bosia vince il titolo nella pantalera, in sce losferisterio.it, 16 setèmbre 2019. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, al Ricca il Torneo dei Paesi, in sce losferisterio.it, 15 nuvèmbre 2021. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, il Torneo dei Paesi è di Bosia, in sce losferisterio.it, 16 utubre 2022. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- 1 2 (IT) Pantalera, la Benese vince il Torneo dei Paesi. Nella B titolo per Rocchetta Palafea, in sce losferisterio.it, 1º utubre 2023. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- 1 2 (IT) Torneo dei Paesi alla pantalera Serie A 2024, in sce losferisterio.it. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- 1 2 (IT) Torneo dei Paesi Serie A 2025, in sce losferisterio.it, 16 arvì 2025.
- ↑ (IT) Pantalera, il Ricca vince la Coppa Italia di serie A, in sce losferisterio.it, 5 agustu 2010. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera: Ricca vince la Coppa Italia di serie A, Benevello quella di B, in sce losferisterio.it, 30 lüju 2011. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, la Monferrina vince la Coppa Italia di serie A, in sce losferisterio.it, 23 agustu 2012. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, Castelletto Uzzone vince la Coppa Italia, in sce losferisterio.it, 9 agustu 2013. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, il Benevello vince la Coppa Italia di serie A, in sce losferisterio.it, 3 agustu 2014. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, Castelletto Uzzone vince la Coppa Italia, in sce losferisterio.it, 3 agustu 2015. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, Lequio Berria vince il torneo di casa, in sce losferisterio.it, 13 agustu 2016. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, Lequio Berria vince il torneo di casa, in sce losferisterio.it. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, Alba vince la Coppa di serie A, in sce losferisterio.it, 29 setèmbre 2018. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Pantalera, il Ricca vince la coppa di A, in sce losferisterio.it, 28 utubre 2019. URL consultòu o 4 seténbre 2026.
Bibliugrafìa
[modìfica | modìfica wikitèsto]- (IT) F.I.P.A.P., Regolamento tecnico pallapugno alla pantalera (PDF), 2017.