Brìcco Càrlo

ZE	Quésta pàgina a l'é scrîta in zenéize, segóndo a grafîa ofiçiâ

Brìcco Càrlo
A çìmma do Brìcco Càrlo; in sciâ drîta, a câva de câçìnn-a ciamâ "Castelâ"
Localizaçión
Stâto	Itàlia
Región	Liguria
Provìnsa	Zena
Comùn	Canpomöo
Caraterìstiche fìxiche
Cordinæ	44°32′12.34″N 8°52′07.39″E44°32′12.34″N, 8°52′07.39″E
Ertéssa	550 m s.l.m.
Prominénsa	33 m
Cadénn-a	Apenìn Lìgure
Cartografîa
Brìcco Càrlo

O Brìcco Càrlo ò Mónte Càrlo o l'é 'n mónte de natûa dolomìtica èrto 550 mêtri ch'o s'atrêuva inta Ponçéivia, into comùn de Canpomöo, tra-e fraçioìn d'Izovèrde e de Cravàsco. Insémme a-o vixìn Brìcco Carmêlo o fórma 'na bârêa mìssa de refésso rispètto a-a Valàdda Vèrde, ch'a spartìsce Izovèrde da l'ància cónca de Cravàsco.

O castelâ

O Brìcco Càrlo o l'é con tùtta probabilitæ mensonòu za inta Töa de Brónzo da Ponçéivia (117 a.C.) co-o nómme de Mons Pro Cavus, dónde l'êa stæto fisòu o quàrto tèrme do cànpo pùbrico di Viturii Langates. Defæti o brìcco o l'é ciamòu Mónte Câo ascì e ancón inte l'Eutoçénto o l'êa registròu cómme Monte Cavo inti cadàstri do ténpo. Do rèsto, da-arénte a Brìcco Càrlo ghe pàssa a Stràdda de Postùmia, ch'a l'êa stæta conpletâ do 148 prìmma de Crìsto e ch'a l'êa esençiâle pe-e comunitæ da Ponçéivia pò-u tràfego de caravâne. Dòppo de scovèrte caxoâli e de esploraçioìn de superfìçie, do 1981 e do 1984 a Sorvintendénsa Archiològica da Ligùria a l'à fæto di sàzzi de scâvo in sciô mónte, ch'o s'atrêuva in poxiçión stratégica co-în'ància vixón in sciâ valàdda e dónde se ghe peu arivâ da 'n sciànco sôlo.

E riçèrche àn portòu a-a scovèrta de tànti materiâli che remóntan a-a segónda Etæ do Færo; l'é stæto arecugéito pò-u ciù di ciàppi de contenitoî de çeràmica sgrêuzza de produçión locâle, provâ da l'asoçiaçión co-i minerâli tìpichi da Ponçéivia. Âtri tîpi de çeràmica, ciù pûi e co-e superfìçie lisciæ, pêuan êse confrontæ con di exenplâri che ne vêgnan da-o Levànte lìgure. L'é stæto trovòu di ciàppi de vazétti rióndi e bicònichi, copétte carenæ e emisfériche, dötræ decoræ don sórchi, ongiæ, cordoìn apricæ, crénn-e a inpresción e inçixoìn a stécca, che pêuan êse mìsse in paragón co-i exenplâri trovæ inte di contèsti do IV-III sécolo prìmma de Crìsto; se segnâla ascì a prezénsa de dötréi manofæti d'inportaçión, ö sæ giâre e vâxi d'inpàsto africàn, cómme 'n òrlo de giâra pùnica do IV-III sécolo prìmma de Crìsto.

Tùtti i ògètti trovæ e-o seu pòsto perméttan d'identificâ o scîto co-ìn castelâ frequentòu da-a fìn do V a-a fìn do III sécolo prìmma de Crìsto. Dæto che no s'é identificòu de sequénse stratigràfiche in caxón de l'aruxentéuia e i ògetti no són stæti trovæ inta seu poxiçión òriginâia, l'é difìçile stabilî i caràteri do çéntro e si-â seu natûa a fîse stagionâle ò permanénte. A scovèrta d'ògètti d'ûzo cotidiàn, cómme a rêla e-i menìssi d'inbocatûa chéutta ch'a testimoniéiva a prezénsa a-o mànco de 'na constroçión, faiéivan pensâ a 'na frequentaçión costànte ch'a l'é anæta avànti into ténpo.

Monuménti

In sciô sentê ch'o conlîga Cravàsco a-o Brìcco Càrlo gh'é tànti monuménti ch'aregòrdan a strâge de Cravàsco, ch'a s'é consumâ pe màn di nazifascìsti a-i 23 de màrso do 1945. Pasòu o canposànto de Cravàsco, gh'é o monuménto dedicòu a-i màrtiri de Cravàsco e 'na capelétta co-îna tàrga ch'a l'aregòrda i fæti stòrichi. Pöco ciù avànti l'é stæto mìsso 'na piràmide de prîa co-îna poêxia in zenéize do Doàrdo Fìrpo dedicâ a quélla strâge.

«Quello strazzetto da crave fra stecchi nûi e spinoìn che verso a çimma o s’asbria, a stradda a l’è ch’an battûo in quella tetra mattin. Cianzèivan finn-a i rissêu; cianzèiva l’ægua in to scûo a-o fondo di canaloìn. Me pâ sentî i so passi luveghi comme un tambuo lenti, che scûggian indietro cö mutilòu in sce-e spalle; i veddo cazze, stâ sciù; perché stan sciù se fra poco cazzian poi tutti lasciù? Han ciammòu Dio in aggiûtto con ogni colpo do chêu pe lô, pe-a so moæ, pe-i figgêu, ma o fî o se faeto ciù cûrto e a raffega a-a fin l’à streppòu. Perché in te grandi ingiustizie Dio o l’è sempre lontan? E çerco in gio ai mæ passi se un segno o fosse restòu; no gh’è che i pochi fioretti che in sce-o senté n’han lasciòu, poi un strassetto de feuggia secca ch’a sbatte a unna ramma. Dunque o dolore o se perde comme da sabbia in to vento? Ma in ta gran paxe di monti se sente l’eco de l’ægua lontan ch’ai ciamma, ch’ai ciamma.»

(Doàrdo Fìrpo, Ai martiri de Cravasco)

Da-arénte a l'àrea pic nic, in sce 'n grànde pròu, gh'é a Capelétta de Brìcco Càrlo (518 m) dedicâ a-a Madònna, ristrutuâ da-i Arpìn de l'Èrta Ponçéivia e inougurâ do 2008. In sciâ çìmma do brìcco gh'é 'na Madonìnn-a e 'na grànde crôxe, tiâ sciù do 1962 da-a Socjêtæ Òperâia Catòlica "San Filippo Neri" d'Izovèrde.

• 
  A Capelétta de Brìcco Càrlo (518 mêtri)
• 
  A ciapélla drénto da capelétta co-a poêxîa in zenéize dedicâ a-a Madònna

Âtri progètti

Altri progetti

• Wikimedia Commons

• Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Brìcco Càrlo