Camallo
ZE |
Quésta pàgina a l'é scrîta in zenéize, segóndo a grafîa ofiçiâ |
O nómme di camàlli o derîva da-a paròlla àraba “hamal” che veu dî "faticatore a spalla". I camalli (scaregadoî do pòrto) camalâvan e mèrci ciù pezànti into pòrto de Zêna. O seu ùnico atrésso o l’êa in gancio e in sacco pe crovîse tésta e spalle quande camalâvan.
Gh'êa pöi i caravana pe-e merci mêno pezànti. “Niuno presumi di venir ammesso nella Caravana se non sia di Bergamo”. Coscì dîva n’antîgo statûto zenéize quande, into 1340, vegnîva dæta sôlo a-a Conpagnîa di Caravàna a poscibilitæ do càrego e scàrego de mercançîe do Pòrto. D’inprinçipio i Caravàna àivan in Priô, pöi ciamòu Cónsole.
Inta gêxa da Nòstra Scignôa do Càrmo, into 1342, a Conpagnîa di Caravàna Bergamaschi a l’àiva fæto èrze na capélla. N’âtra testimoniansa l’é o croxefìsso de légno do mìllequatroçénto, dîto di Caravàna, ch’o l’è òua conservòu into Musêo de Sant’Agostin.
Perché a Zêna e òutoritæ no voeivàn i zenéixi ma i Bergamàschi inta Corporaçion di Caravàna? Pâ ch’òu motîvo o ségge o timôre che un’asociaçión poténte e bén òrganizâ poêse êse determinànte inte lòtte fra e fraçioìn çitadìnn-e. Ma perché pròpio i bergamàschi? Perché éan gràn lavoratoî, onèsti, generôzi, afidàbili. No zugâvan, no se picâvan, no giastemâvan, agiutàvan i conpagni maròtti e asoterâvan i seu conpagni mòrti. Aivan in scösalìn de tèia de jeans, o tìpico tesciûo zeneize, travagiâvan in Dugànn-a e s’òcupavan de mèrci ciù preçiôze. In Valbrembana àn dedicòu ‘na ciasétta ai Caravana definîi i “Facchini bergamaschi del porto di Genova”.
I camàlli raprezentâvan o vêo cheu do pòrto, e donca de tùtta Zêna. O seu travàggio o l’à dæto pe sécoli o ciù fòrte sponción a tùtte e âtre ativitæ da çitæ. I camàlli êan òrgogliôzi de l’inportansa do seu travàggio, e o seu giamìn o l’êa aprexòu da tùtti perch’òu portâva richézza a 'na región. In camàllo fòrte feua de mexûa, Bartolomeo Pagano, o l’à fæto anche a parte de Maciste inte 'na pelicola do 1914.
Da dòppo goæra i ténpi àn cangiòu e o prìmmo de màrso do 1946 a C.U.L.M.V. (Compagnia Unica fra i Lavoratori delle Merci Varie) a l’à ragrupòu tùtte e Conpagnîe di camàlli, ma con sénpre mêno bràsse e sénpre ciù mézzi. A Compagnia a dâva di getoìn ciamæ “rèsti” pe i spìcci da paga. Se metéivan insémme e pöi vegnîvan cangiæ in monêa de papê.