Colònna infâme de Ciasétta Caviglia

A colònna infâme de Ciasétta Caviglia a l’é ‘na ciàppa de màrmou pòsta vexìn a Ciàssa de Sarzàn, in memöia da demoliçión di quartê de Stràdda Màddre de Dîo, de Santa Maria dei Servi e do bórgo di Lanaiuoli.

Stöia

Into segóndo dòppo goæra e desastrôze specolaçioìn edilìçie scàssan o popolôzo quartê de Stràdda Màddre de Dîo e-o Bórgo di Lanaiuoli, un di ciù antîghi de Zêna, pe fâ spàçio, pròpio sótta a-o pónte de vîa Rivasco, a-o Çéntro di Lìguri. I pezanti remanezaménti urbanìstichi són stæti aprovæ, inte ‘n èrco de ténpo ch’o va da-o 1945 a-i ànni Òtànta, da-a clàsse dirigénte da çitæ, indipendenteménte da-o cô polìtico (a zónta soçial-comunìsta do scìndico Gelasio Adamoli a l’avâ a demoliçión do quartê de Portöia into 1950, méntre a zónta democrestiànn-a do scìndico Vittorio Pertusio quélla in Stràdda Màddre de Dîo into 1964). Pe de ciù, inta constroçión di nêuvi palàçi e di Giardìn Baltimora, conosciûi cómme Giardìn de Plàstica ascì, a câza dónde l’é nasciûo o Nicolò Paganìn a l’é stæta tiâ zu, scibén che i abitànti l’àn deféiza pe giórni sénsa trêgoa òcupàndo o cazaménto.

Gh’é da dî che, dòppo i bombardaménti da goæra, ste zöne da çitæ êan stæte pezantemente danezæ e dónca a riconstroçión a saiéiva stæta dûa e câa. Coscì s’é deçîzo ciufîto de modernizâ a çitæ e creâ ‘n colegaménto da-o çéntro co-a futûa sovielevâ. A tùtte e mainêe, o prêxo da pagâ pe sta renovaçión chi o l’é stæto amâo asæ pe-i çitæn, dæto che, cómme a mæxima colònna a regòrda, a l’à spasâ vîa pe sénpre di trexöi d’àrte e de stöia e desreixòu ‘na pàrte importànte de tradiçioìn de Zêna. O mæximo sentiménto de “magón” pe-a destruçión de l’identitæ di zenéixi che vivéivan inte quélli quartê o l’à pe exénpio inspiròu a famôza cansón Picón, dâghe cianìn de Ottavio De Santis e Gino Pesce (1957).

A colònna

A colònna a l’é stæta posâ into 1981 a nómme di zenéixi di quartê da Mænn-a, Stràdda Màddre de Dîo, A Chéulia, Portöia, Sarzàn e Ravécca a cûa de Agostino Dario Caviglia (1941 - 2009), che gh’é stæto pe quésto dedicòu into 2021 a ciasétta dónde a s’atrêuva. O monuménto o l’é inspiròu e-o fâ referénsa ascì a l’ûzu, a-i ténpi da Repùbrica de Zêna, de colònne pe regordâ di crìmini bén bén vergognôxi e pe servî da màrco d’infamitæ pe-i responsàbili. A ciù famôza l’é segûo quélla ch’a s’atrêuva in Ciàssa Vacchero, into quartê de Pre, tiâ sciù in memöia do tradiménto de Giulio Cesare Vacchero, che into 1628 o l’avéiva pigiòu pàrte a ‘na congiûa cóntra a Repùbrica de Zêna a favô di Savöia.

Sôvia a colònna vêa e pròpia l’é stæto mìsso into 1990 ‘na ciàppa de màrmou ch’a çìtta a mençión leterâia fòscia ciù impórtante da çitæ de Zêna, ösæ di vèrsci do Françesco Petrarca:

«Arrivando a Genova vedrai dunque una città imperiosa, coronata da aspre montagne, superba per uomini e per mura, signora del mare»

De sótta, inta colònna, l’é reportòu âtre dôe çitaçioìn, sàiva a dî, in avertûa a-o tèsto, o provèrbio “male non fare, paura non avere” e, in sciô fóndo, a frâze do Franz Liszt “non ci sarà mai più un secondo Paganini”. I responsàbili do crìmine ignòbile a êse denonçiæ són l’aviditæ di speculatoî e-a deboléssa di aministratoî da çitæ, corpéivi d’avéi destrûto o patrimònio de coltûa de quélli quartê, deturpòu a fixonomîa de Zêna e scancelòu pe sénpre e tradiçioìn de comunitæ interesæ. O gèsto estrémo de sta mancànsa de scrópoli o vêgne reconosciûo inte l’abatiménto da câza dónde l’é nasciûo o grànde violinìsta e conpoxitô zenéize Niccolò Paganìn into passo di Gattamora, ancheu Giardìn Baltimora (into 1992 l’é stæto mìsso chîe ‘n’âtra tàrga comemoratîva co-îna ciàppa de màrmou recoverâ da-a demoliçión).

Âtri progètti

Wikimedia Commons a contêgne di files in sce colònna infâme de Ciasétta Caviglia