DNA

L’àçido desòsciribonucleico ò açido desosciribonucleico (de spésso abreviòu in DNA, da l’ingléize DeoxyriboNucleic Acid) o l’é l’àçido nuclèico ch’o contêgne l’informaçión genética pe-o svilùppo, l'omeostâxi e-a reproduçión de tùtti i êsei vivénti conosciûi. O represénta ànche a molécola de bâze pe-o fonçionaménto de 'na minorànsa picìnn-a de vîrus.

Animaçión tridimenscionâ do dóggio élice do DNA

Representaçión bidimenscionâ do dóggio élice do DNA

Da-o pónto de vìsta chìmico, o DNA o l’é 'n polìmero orgànico à cadénn-a dóggia e-i seu monòmeri són ciamæ nucleotìdi (desoscirribonucleotìdi). I nucleotìdi són formæ da træ componénte fondamentâle: un grùppo fosfòu, un sùcou (desosciriböxio) e 'na bâze azotâ, ligâ a-o glucîde co-ìn ligàmme N-glicoxìdico. E bâze azotæ che ìntran inta formaçión di nucleotìdi són quàttro: adenìnn-a, timìnn-a, citosìnn-a e guanìnn-a (inte l’RNA l'uracîle o l’é prezénte in càngio da timìnn-a). A dóggia cadénn-a polinucleotìdica do DNA a l’à 'na strutûa antiparalélla, a spiralizâ e conplementâ, dæto che e bâze azotæ de 'na cadénn-a se acóbbian con l’âtra con di lìgammi idrògeno segondo o schêma A - T e G - C.

A sequénsa di nucleotìdi a constitoìsce o còdixe genético, ch’o vêgne tradûto inti aminoàçidi corispondénti: a sequénsa di aminoàçidi coscîe prodûta a fórma e proteìnn-e. O proçèsso da scìntexi de proteìnn-e o l’avêgne pe mêzo da scìntexi de 'na molécola de RNA "intermédia" (RNA messaggê), ch’a l'é formâ pe conplementarietæ co-e quàttro bâze di nucleotìdi do DNA inte 'n proçèsso dîto trascriçión. O DNA o no génera sôlo di fiaménti de RNA destinæ a-a traduçión inti aminoàçidi, ma ànche de fiaménti boìn a exegoî ciù fonçioìn biològiche, pe exénpio drénto di ribozömi, dónde l’RNA o l’à 'na fonçión de strutûa.

Inti eocariöti, o DNA o se conplèssa drénto do nùcleo inte de strutûe dîte cromozömi. Inti âtri òrganîximi sénsa nùcleo o peu êse òrganizòu inti cromozömi ò no, cómme pe exénpio inti batéri dónde exìste 'na sôla molécola de DNA çircolâ a dóggia cadénn-a. Drénto di cromozömi, e proteìnn-e da cromatìnn-a cómme i istoìn, e coexìnn-e e-e condensìnn-e òrganìzzan o DNA e o inghéuggian inte de strutûe ordinæ. Quéste strutûe goìddan l’interaçión tra-o còdixe genético e-e proteìnn-e responsàbile da trascriçión, contriboìndo a-o contròllo da trascriçión génica. Inta mitôxi avêgne a replicaçión do DNA, pe mêzo da quæ l’informaçión genética a vêgne do tùtto transmìssa tra-e divèrse generaçioìn de çélole.

Vôxe corelæ

• Vìtta
• Çélola
• "Dògma" çentrâle da biologîa molecolâ
• Traduçión (biologîa)