Farco Peregrìn

ZE	Quésta pàgina a l'é scrîta in zenéize, segóndo a grafîa ofiçiâ

O farco peregrìn

Farco Peregrìn ( Falco Peregrinus - Tunstall 1771 ) o l'é 'n 'öxello diùrno da rapinn-a de medie dimescioìn, difûzo in Eoröpa, Àzia, Àfrica, Nòrd e Sùd América, Òceània. Conosciûo pe l'èrtìscima velocitæ into xêuo a pìcco, o peu arivâ in scî 385 chilòmetri l'ôa, o l'é l'animâ ciù velôce do móndo.

Descriçión

Longhéssa 49 cìtti, avertûa alâre 110 cìtti, o dêve o nómme a-o cô scûo da testa quæxi néigro, scìmile a-o capùsso néigro che portàvan i pelegrìn; o l'à doî mostàsci che contràstan con o giànco do còllo e da gôa, dòrso e âe de cô grîxo ch'o tîa a-o bleu; a parte sótta: gianchinàstro pêto legerménte pitetòu de cô grîxo, a sotî rigatûe òrizóntali do mæximo cô in sciâ pansa, sótta e âe, e in scî câsòtti, sanpe robùste de cô giâno, con granfie lónghe afiæ, adàtte a trasportâ i öxelli amasæ, a-o n­îo pe a fémina e i picìn. O gh'à o becco a lensìn co-ìn dente pe ronpî e vertebre do còllo a-e prede, e naixe riónde àn a l'interno 'na bùgna picinn-a d'òsso a fórma de cöno, dîta tubercolo, ch'o lìmita o flùsso d'âia a proteçión di pormoìn coscì ch'o peu respiâ a 385 Km/h sensa dànno, sedónca scciupiéiva; i éuggi protétti da-a 'na menbrànn-a trasparénte dîta nittitòria, àn doî pónti de mìss-afêugo pe éuggio pe monitorâ a preda e o teritöio sénsa mesciâ a testa coscì da mantegnî a fórma dinamica, dovûa a-e remiganti rédene de lónghe âe e a-e timonêe da côa. A rigiditæ de ciùmme a l'é inportànte pe conclùdde o xêuo a pìcco. Dòppo avéi corpîo a preda ch'a càzze a tæra, o l'àrve e âe pe ralentâ e planâ con 'na stréita girâta in sciâ vitima. O se nûtre ciù che âtro de öxelli, da-e pasoe a-i colàsci, ma anche de mamìferi picìn comme vinvære e ratti penûghi.

Distriboçión

O Farco Peregrìn in Eoröpa o va da o Mediteranio a-o Bàltico scìnn-a a Lappònia, o l'é sedentâio ò migratô a segónda da latitùdine. In Italia o l'é staçionâio e o ghe nidìfica, ma tra Seténbre e Òtôbre se gh'azónze a quélli che végnan a svernâ da l'Eoröpa Setentrionâle.

Âtri progètti

Altri progetti

• Wikimedia Commons
• Wikispecies

• Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Farco Peregrìn
• Wikispecies a contêgne informaçioìn in sce Farco Peregrìn

Riproduçión

O nidìfica in anbienti varri comme falezie costêe, zöne rociôze, nîi abandonæ, ma anche inti grataçê e inte tôre da çitæ, a Zêna in sciâ Lantèrna. Depónn-an 3-4 êuve, incubaçión 29-32 giórni, xêuan dòppo 'na quaranténn-a de giórni quànde végnan ciù àbili a xoâ, i genitoî coménsan a consegnàghe prede che làscian càzze in basso, coscîe i zóveni inpàran a segoî e a caturâ a preda za mórta.