Gexa de Sant'Andrea (U Pöżżu, Barestin)

AR	Sta pagina chi a l'è scriccia in arbenganeṡe, intu varietae barestea

A gexa de Sant'Andrea daa sò ciazza

A gexa de Sant'Andrea a l'è ina gexa de Barestin, inta burgæ du Pöżżu, ch'a se tröva a levante du Pöżżu Sutan, dund'a l'è stæ faccia du Növezentu segundu in güstu mudernu. Au dì d'ancöi a l'è a sede da parocchia du paiże, parte da diocexi d'Arbenga-Imperia e drentu au vicariou de Löa.

Storia

A növa sede da parocchia de Barestin a l'è stæ faccia pe pigliæ u postu da gexa veggia de Sant'Andrea, au Burgu, de dunde e gente i sun stæ scurie pe'a puira che de luzze i derucasse u paiże. A primma prea a l'è stæ mescia cu'ina cerimonia au 25 d'avrì du 1956 e cumme i han feniu i travagli, au 4 de setembre du 1960, u gh'è stou l'inauguraziun da gexa.

U teremotu da Ligüria de punente du 18-19 d'avrì du 1968 u l'ha purtou a di danni au teitu, ch'i sun però vegnüi peżżu cu'ina buriæna du 1972, ch'a l'ha curpiu ascì u campanin.

Du 1985, u vescuvu Alessandro Piazza u l'ha cunsacrou a gexa e, du 1999, u s'è sciurtii a rangiæ u campanin. De ciü, u s'è intunacou a gaggia de campæne e dou recattu aa faciæta e au teitu, de moddu ch'u fusse stagnu. A l'ürtimu, du 2007, ai barcui u gh'è stou mesciu di növi veddri decurai.

Descriziun

De föra

• 
  Vista da faciæta
• 
  Detagliu du purtæ
• 
  U campanin

A gexa növa de Sant'Andrea a l'è ina custruziun faccia intu stile mudernu, dau teitu cun de punte carateristiche a tre aive, reżüu da ina strutüra a surei de lateriziu cuerta cun de lastre de rammu. A faciæta a l'è de prea a vista e senza decuraziui fin'au timpanu, serou da due aive ciü cegæ versu u bassu, dund'u se dröve in barcun a furma de cruxe. Davanti au purtæ, ciü ætu de carche scarin che a ciazza, u se tröva in bardachin reżüu da quattru culonne sutì, ch'i g'han in zimma ina toppia a öttu aive che a l'è faccia de lastre de rammu.

U campanin, in scia driccia da gexa, u g'ha ina cianta a trei læti e u l'è intunacou e tenciu de giænu. D'in zimma au fundu u l'è spartiu da de curnixe de ciümentu, sei in tüttu, che versu a zimma i vene de longu ciü chiürte. Inte due curnixe ciü æte u se tröva in relöriu e e campæne, ch'i l'era da gexa veggia, e, in zimma, u campanin u g'ha ina punta daa furma a paregua, cuerta de lastre de rammu.

De drentu

• 
  Vista de l'aula
• 
  A vota
• 
  L'atæ in scia driccia
• 
  Chellu in scia senestra

A gexa de Sant'Andrea a g'ha ina cianta cun intu meżżu a gran aula a öttu læti, cun ætriu e in preṡbiteriu squadrai. L'aula a l'è cuerta da ina vota daa furma diccia a paregua, furmæ da öttu tee spartie da de coste ch'i cæra żü pe'e müraglie, spartindure cuscì inti öttu fianchi da gexa. U pavimentu u l'è cuertu da de ciappe de marmu.

De drentu a gexa a cunserva di aredi e de opere d'arte ch'i ne vene daa gexa veggia du Burgu, bugiæ lì quandu che u paiże u l'è feniu in abandun. L'atæ grossu u l'è in travagliu du marmista Giuanni Ursulin, de Żena: u l'è facciu de marmi a ciü curui decurai cun di intarsci. Sti lì i sun mesci a furmæ e fegüre de ciante e de sciure, ch'i fan a decuraziun du paliottu; in zimma ai dui scarin pe'i candeirei, u se ghe tröva u gran tabernaculu a tempiettu, ch'u gh'è ciantou in scia cupula in Cristu. Daré a st'atæ, ataccu ae müraglie, u se ghe tröva in coru de legnu da gexa veggia cun, in zimma, in quaddru du Tuscanu de Munduvì di primmi du Növezentu, ch'u mustra l'Imaculæ cun Sant'Andrea e San Żorżu.

Rembou a due purziui de müraglie, chelle de traversu au preṡbiteriu, u gh'è ætri dui atai, du Seizentu, ch'i ne vene turna daa gexa veggia. I g'han tütti dui ina strutüra cun due culonne de marmu neiru in sci fianchi du quaddru, ch'i reżże in timpanu cegou spartiu inte due parti, dau curnixun ch'u l'è decurou cun di denti mesci daa fira. Intu detagliu, l'atæ in scia driccia u l'è intitulou aa Madonna du Carmine, chellu in scia senestra u l'era de contru dedicou aa Madonna du Ruṡæriu. In scia senestra de l'aula u gh'è stou mesciu ascì in pürpitu du Settezentu, facciu de marmu e cun di intarsci a rafigüræ u stemma di marchexi Du Carettu.

Fra e ætre opere d'arte inta gexa u gh'è in quaddru du Settezentu da Madonna du Ruṡæriu, tacou in sce müraglie scicumme che intu sò atæ u gh'è stou mesciu a Madonna cu'u Bambin e San Scimun Stock, du Sei-Settezentu. U quaddru ciü antigu u l'è chellu du Bernardu Raibadu cu'u Miraculu de San Moru, di agni Vinti du Seizentu, dapöi u gh'è in Cristu depostu cu'a Madonna e San Giuanni Evangelista, turna du Seizentu, e a Madonna cu'u Bambin cun San Moru e San Benedettu, facciu dau Lurenzu Gastaldi de longu de stu seculu. A statua ciü antiga a l'è ina Madonna cu'u Bambin du Seizentu; dapöi u gh'è chelle de l'Imaculæ, de San Żorżu e de Sant'Antognu da Paduva, ch'i sun de l'Öttuzentu, e ina Madonna da Guardia di primmi du Növezentu.

Pe'u restu, daa gexa veggia i ne vene tantu l'organu che e staziui da Via Crucis; pe contru u l'è ciü mudernu u fonte pe'i bateżżi, regalou dae gente de Türan.

Bibliugrafia

• (IT) Alessandra Di Gangi, Il patrimonio architettonico e artistico di Balestrino, Arbenga, Edizioni del Delfino Moro, Austu 2021, ISBN 978-88-88397-82-5.

Ætri prugetti

Altri progetti

• Wikimedia Commons

• Wikimedia Commons a contêgne di files in sce gexa de Sant'Andrea

Liammi de föra

• (IT) Chiesa di Sant'Andrea, in sce beweb.chiesacattolica.it. URL consultòu o 26 seténbre 2024.