Gexia d'Noštřa Scignuřa Asounta (Uô)

UA	Sa pôgina chi l'é šcřicia an uařöxiu

Řa gexia d'Noštřa Scignuřa Asounta l'é ei prinçipôle scitu d'cültu catolicu d'Uô, 'nt'řa pruveincia d'Lisciandřia. A s'afôcia an Piôsa Asounta, ün di pounti ciü impurtanti d'ei meicô ch'u s'tegna dou vòte a xman-na dedvanci a Palôsi Borgatta.

Štoria

A řa féin du XVIII seculu, řa vagia gexia paruchiôle d'Uô dedicôia a Santa Maria, ancöi Logia d'San Baštiàn^[1], a dvainta třopu pcita per ia pupulasiòun d'řa çittô ch'a cuntinua a cřesce e alantuřa, 'nt'ei 1770, u s'decide d'tiřé sü na növa gexia ciü gřande.

Ia prugetasiòun d'řa növa gexia a l'é dounca afidôia a l'architettu cumôšcu Gio Antonio Delfrate, ch'u s'išpiřa a řa barocca baxilica d'Santa Maria d'ei Vigne a Zena. Řa cuštrusioun a l'é c'mençipiôia 'nt'ei 1772 e a l'é finéia növe ôgni dopu, 'nt'ei 1781; ad ogni modu, l'é štôia cunsacřôia sulamainte 'nt'ei 1801 e dedicôia a Noštřa Scignuřa Asounta.

'Nt'ei 1880 l'é štô cuštruì, a řa dřicia d'řa faciôda, secoundu ei prugettu uriginôriu, in campanéin e, ant'ei 1853, l'é štô zuntô quelu d'xništřa, uguôle ai přim e anche ištu presainte zô 'nt'ei prugettu d'Gio Antonio Delfrate.

Dešcrisiòun

Architettüřa

Řa gexia d'Noštřa Scignuřa d'l'Asounta l'é štôia fôcia 'nt'in mudaštu štile baroccu, cun ina faciôda du tipu “a cabôn-na”. Išta l'é špartéia an dou fôsce i öina suvřa l'ôtřa dan autu curnixòun: an quela d'suta i s'třöu i trai purtôli, che quelu au ciantru l'é ciü autu e lôigu, cun an mazu d'ei cubie d'lesene; u šchema d'ei lesene u cuntinua anche 'nt'l'urdine d'suvřa, ch'u presainta peřò 'nt'ei mazu in baicòun retangulôre sarô da na vedřôta a cřùi ch'a rapresainta l'Asounta; řa faciôda a finiscia an autu cun in fruntòun a fùima d'triangulu. Dai pôřte d'řa faciôda u i a i dui campanigni gemelli d'l'Ötçaintu, che i 'rivu a l'autessa d'47 metři. Ei campanéin dřiciu u cuntegna in cuncertu d'çeinque campan-ne an re♭³ füze 'nt'řa fundeřéia Barigozzi. A l'incřuxiu třa u transettu, řa navôta e l'ôbside, a s'àusa řa cupula, cun tambüřu dound'u s'dřoba di fneštrugni retangulôri cun an mazu d'ei lesene curinsie e lantarna.

U dřaintu d'řa gexia l'é a cřuxe latéin-na, cun trai navôte cun capele laterôli, transettu e n'ôbside fuza, per na lunghessa an tütu d'60 metři e na laighessa d'20 metři. Řa navôta du ciantru l'é cuerta cun vòta a bute lunetôia, ch'a l'é a 20 metři da tèra e ch'a l'é du tütu afrescôia cun scene d'řa vita d'Maria, opeřa d'Pietro Ivaldi, autù d'tücci i afreschi an çima ai vòte d'řa gexia; řa navôta magiù l'é divisa dai dou laterôli, che 'nvece i sòun cuerte cun vòta a vela decurôia cun stücchi 'nduřôi e afreschi, per mazu d'serliane che i s'rezu an çima a culone curinsie an stüccu dipéinte a féintu môrmu e cui capitelli 'nduřôi. 'Nt'ei capele laterôli i sòun argoue diverse opeře: 'nt'ia přima capela xništřa a s'třöua řa Madonna d'Lourdes, dipéinta 'nt'ei 1900 da Rodolfo Gambini; 'nt'řa tersa capela d'xništra u i a ei quôdřu d'ei 1817 d'Tommaso Ceresto Santi cun řa Madonna d'řa Misericordia patroun-na d'ia Pia Sucietô; 'nt'řa quôrta campôta d'řa navôta d'xništřa u i a řa pôřa Mirôculu d'Sant'Isidoro, dipéinta 'nt'ei 1818 da Giovanni Passano; 'nt'ia přima capela d'dřicia, zô batiseřu, u i a, an çima a l'auté, ei mudernu quôdřu Sôcru Cö du Sengù d'Francu Reseccu e, dai pôřte, ei stôtue d'legnu di Angeři ch'i portu seimbuli d'ia pasciòun d'Emanuele Giacobbe (XIX seculu); 'nt'řa sgòunda capela d'dřicia u s'třöua ei quôdřu d'ei 1858 d'Ignazio Tosi San Paulu d'řa Cřuxe; 'nt'řa tersa capela d'dřicia u i a Sant'Omobono d'ei Piratone e, 'nt'řa quôrta campôta d'řa navôta d'dřicia, u Tranxitu d'San Gioxappe d'Rosa Bacigalupi e, 'nt'u transettu, řa stôtua du Satçaintu d'řa Vergine Asounta d'Carlo Cacciatori. 'Nt'l'ôbside u s'třöua u neuclasicu auté magiù d'môrmi a cřùi, fôciu an çima au disegnu d'Alessandro Antonelli.

Òigani a cône

Ant'řa gexia i s'třöu dui òigani a cône. An çima a řa canturéia an cuntřufaciôda, sarô 'ndřainta na côscia d'legnu asè decurôia cun stôtue e 'nduřatüře, u s'třöua l'òiganu magiù, cuštruì 'nt'ei 1896 da Carlo Vegezzi-Bossi secoundu ei regule d'ia rifùima ceciliana. U štrumaintu, a traxmisiòun pneumaticu-tubulôre, l'hô 33 regištri an çima a dui manuôle e pedôle.

A pavimaintu 'nt'l'ôbside, ai spôle d'l'auté, u s'třöua in sgòundu štrumaintu, realizô 'nt'ei 1897 dai cuštrutù d'òigani William George Trice per cumpagné i canti 'nt'ei mese. L'òiganu l'é a traxmisiòun mecônica e l'hô 5 regištri an çima a n'ünicu manuôle e pedôle.