Sâta a-o contegnûo

Gustin Scciafin

Sta pagina chi a l'é scrita in camugin
Da Wikipedia
CA
Sta pagina chi a l'é scrita in camugin
U cumpunimentu du Scciafin pe l'elesiun du düxe Agostino Pallavicini

U Gustin Scciafin (Agostino Schiaffino, Camuggi?, 1577/79 - Zena?, 20 de marsu du 1649) u l'é stetu ün fratte carmelitan, pueta e storicu ligüre.

U Gustin Scciafin u l'ea nasciüu prubabilmente a Camuggi[1][2] e, quand'u l'ha pigiou i vuti in te l'urdine carmelitan in tu 1591, u l'é introu in ta cungregasiun du munasteru de Munte Oliveto, a Murtiou de Zena[3]. U sö primmu scritu, da storicu, u l'é stetu propiu a Cronaca breve del Monastero di Monte Oliveto, manuscritu cunservou in ta Bibliuteca Üniversitaia de Zena[4], mentre in tu 1607 u l'é sciurtiu u sö primmu travaggiu da pueta civile, ün sunettu dedicou a l'elesiun du düxe Giömu Assereto, seguiu duì anni ciü tardi da quellu pe l'elesiun du Gustin Pinelli[5].

In tu 1609 u l'é vegnüu u pariecu de Santa Maria de Munte Olivetu, carega ch'a l'ha cunservou finn-a in tu 1616, mentre in tu 1628 u l'é andetu a Napuli, duve però u nu s'é fermou guei. Defeti, in tu 1630 u l'é numinou pe'a primma votta cumme priù du munasteru de Murtiou e, du 1637, u l'ha scritu ün cumpunimentu, in zeneize d'alantù, pe'a nomina du düxe Gustin Pallavicini, duve u Scciafin u mustra in moddu cieu e sö idee "repüblichiste" e cuntraie ai ligammi streiti cu'a Spagna[5].

A ogni moddu, l'ativitè ciü impurtante du Scciafin a l'é restà quella de storicu: pe du tempu, finn-a aa stè du 1632, u s'é dedicou pe'u ciü a racögge de infurmasiuin, ün'ativitè che a ogni moddu a l'é andeta avanti pe tütta a sö vitta, mettendule sciü papé in te quattru manuscriti che sun cunservè in ta Bibliuteca Üniverscitaia de Zena[n. 1]. Tütte ste notte sun servie au Scciafin pe scrive i sö duì travaggi ciü impurtanti, saieva a dì e Memorie di Genova e i munümentali Annali Ecclesiastici della Liguria[6]. Pe'e Memorie, che se sun cunservè in te sei copie manuscrite, pà che u Scciafin u l'agge cumensou a scrivile versu i anni 1623-25, metendughe ascì de infurmasiui, ciü ree, ch'u l'aiva cügeitu pe'u periudu 1516-1623, pe poi andà avanti a cumpilale annu pe annu finn-a ai primmi meixi du 1648[7][8]. Pe'i Annali, turna manuscriti, u pà che i primmi trei vulümmi seggian steti finii turna in tu 1632, quandu u Scciafin u l'ha regalou e sö notte au Gio Giacumu Pastori, abate de San Bertumé du Fusou a San Pé d'Ainn-a. Di Annali u se cunusce sulu due serie intreghe, ünn-a aa Bibliuteca Civica Berio e l'atra aa Bibliuteca Üniverscitaia de Zena, che crövan, in te üna mainea nu guei cumpatta, u periudu da l'annu 45 au 1644 (pe'i primmi trei vulümmi), mentre u quartu e u quintu vulümme sun sciurtii in te l'ürtima chinzenn-a d'anni de vitta du Scciafin. Defeti, sti vulümmi parlan du meximu periudu de Memorie, che se sümeggian ben ben ai Annali pe cuntegnüi, cu'u quartu ch'u se ferma au 1630 e u quintu ch'u va dau 1631 au 1644[9].

I ürtimi anni da vitta du Scciafin sun steti ün tempu de gran rümescci pulitici e religiuxi, testimuniè dau fetu che l'Angelo Valdettaro, preve a Murtiou dau 1621 au 1631 e poi vegnüu ün disidente, in tu 1638 u l'aiva mancou de ubedì au Scciafin, priù, e de recunuscilu cumme superiure, mandandu de gente armè a purtaghe via e sö robe d'in ta stansia. Dai anni 1638-1639 u se perde e testimunianse du Scciafin au munasteru de Munte Oliveto e, sciben ch'u segge andetu avanti a scrive e sö crunache, se ghe tröva ben menu nutissie de Murtiou[10]. A l'ürtimu, in ta Bibliotheca Carmelitana u se tröva scritu che u Scciafin u saieva mortu ai 20 de marsu du 1649 in tu sö munasteru; però, pe'e raxuin mensünè de d'atu e pe'u fetu ch'u manche in ti registri de quella parocchia ascì, u nu l'é següu duv'u l'é ch'u saieva mortu[10].

Sciben che i fratti du sö munasteru aivan tegnüu in gran cuntu e opere du Scciafin, quandu u Soprani u n'ha scritu a vitta, pasou menu de üna vintenn-a d'anni, ean zà finii spanteghè in te ciü posti[11]. Üna serie di sinque manuscriti di Annali ecclesiastici, insemme a ün atru intitulou Genova Sacra, de l'Öttusentu ean finii in prupietè au senatù Giacomo Ricci (1813-1892), ch'u l'ha regalè au Cumüne de Zena insemme aa sö culesiun, de 111 ünitè in tüttu[12].

Du Gustin Scciafin se cunusce e opere chi sutta, misse in furma de manuscritu, ciü a mensiun de libbri de puesie. Di sö cumpunimenti in rimma sun finii ascì in ti Applausi ch'ean stampè pe l'elesiun di düxi da Repübblica de Zena[11].

Libbri
  • (IT) Cronaca breve del Monastero di Santa Maria di Monte Oliveto di Multedo, Diocesi Genovese, della Osservanza Primitiva dell’Ordine Carmelitano e successi seguiti nel Dominio Genovese, Zena, manuscritu.
  • (IT) Memorie di Genova, Zena, manuscritu.
  • (IT) Annali ecclesiastici della Liguria, Vul. I, Vul. II, Vul. III, Vul. IV, Vul. V, Zena, manuscritu.
  • (IT) Genova Sacra, Zena, manuscritu.
Puesie a parte
Notte au testu
  1. ↑ Tütti firmè dau Scciafin e che, in tu detaggiu, g'han pe titulu: Santi e beati liguri (ms. XIV.2.12), Vescovi, arcivescovi, cardinali, pontefici e religiosi liguri (ms. XIV.2.13), Conventi, Monasteri, Chiese e Ordini Religiosi in Liguria e altre cose riguardanti passaggi di pontefici, reliquie e privilegi (ms. XIV.2.14) e Miscellanea storica e di storia genovese (ms. XIV.5.15).
Notte bibliugrafiche
  1. ↑ Casalis, 1836, p. 368
  2. ↑ (IT) Luigi Grillo, Don Placido Maria Schiaffino: predicatore nella collegiata di N.S. delle Vigne, in Giornale degli studiosi di lettere, scienze, arti e mestieri, Annu IV, n. 12, Zena, Tipografia Sociale di G. E. Beretta e S. Molinari, 16 marsu 1872.
  3. ↑ Soprani, 1667, p. 9
  4. ↑ (IT) Carlo Cabella, Agostino Schiaffino: ambiente e formazione religiosa, in sce quaderni.net.
  5. 1 2 (IT) Carlo Cabella, Schiaffino prete e poeta, in sce quaderni.net.
  6. ↑ (IT) Carlo Cabella, Schiaffino storiografo, in sce quaderni.net.
  7. ↑ (IT) Carlo Cabella, "Memorie de lunghi sudori imperfette": inventario e descrizione dei testimoni, in sce quaderni.net.
  8. ↑ (IT) Carlo Cabella, "Memorie de lunghi sudori imperfette": i tempi della composizione, in sce quaderni.net.
  9. ↑ (IT) Carlo Cabella, Schiaffino storiografo, in sce quaderni.net.
  10. 1 2 (IT) Carlo Cabella, Agostino Schiaffino: gli ultimi anni, in sce quaderni.net.
  11. 1 2 Soprani, 1667, p. 10
  12. ↑ (IT) Memorie Digitali Liguri, Archivio Storico del Comune di Genova, Manoscritti, Ricci, in sce memoriedigitaliliguri.it.
  13. 1 2 Giustiniani, 1667, p. 35

Ligammi de föa

[modìfica | modìfica wikitèsto]
Contròllo de outoritæVIAF (EN) 6898906 · ISNI (EN) 0000 0000 5222 9852 · LCCN (EN) nb2002030119