Lista di monarchi britanneghi
ZE |
Sta pàgina a l'é scrîta in zenéize |
Lista di monarchi d'Inghiltæra, ch'a l'è stæta unificâ comme regno in te 'na serie de passaggi da Alfredo o Grande do Wessex e sö nevo Athelstan da l' 878 a o 926. L'Union co o Galles a l'è stæta sancïa in to 1536 e co a Scossia in to 1707 pe formâ o Regno Unïo. Da o 1801 a o 1922 l'Irlanda a l'è stæta unïa a o regno.
Sassoni Oççidentæ
[modìfica | modìfica wikitèsto]A lista a comensa con Alfredo o Grande, re do Wessex da o 871, quande a sö vitöia contra i Daneixi a l'ha portoö a a creaçion do Regno d'Inghiltæra. Alfredo o s'è proclamoö Re de l'Ingleixi doppo a liberaçion de Londra in to 886.
| Monarca | nascita | Maiezzi | Mòrte | |
|---|---|---|---|---|
| Alfredo o Grande 16 Avrî 871 – 899 | c.849 Wantage figgio de Ethelwulf do Wessex e Osburga | Ealhswith Winchester 868 6 figgi | 26 Ötobre 899 çirca 50 anni | |
| Edoardo o Vegio 27 Ötobre 899 – 924 | c.877 figgio de Alfredo o Grande e Ealhswith | (1) Ecgwynn 893 2 figgi (2) Aelffaed 899 8 figgi (3) Edgiva do Kent 919 4 figgi | 17 Luggio 924 Farndon, Cheshire çirca 47 anni | |
| Athelstan 3 Agosto 924 – 939 | 895 Wessex figgio de Edoardo o Vegio e Ecgwynn | fantin | 27 Ötobre 939 çirca 47 anni | |
| Edmundo o Magnifico 28 Ötobre 939 – 946 | 921 Wessex figgio de Edoardo o Vegio e Edgiva do Kent | Elgiva | 26 Mazzo 946 Pucklechurch çirca 25 anni (asciascinoö) | |
| Edred 27 Mazzo 946 – 955 | c.923 figgio de Edoardo o Vegio e Edgiva do Kent | sconosciùo | 23 Novembre 955 Frome çirca 32 anni | |
| Edwy o Giusto 24 Novembre 955 – 959 | c.941 figgio de Edmundo o Vegio e Elgiva | Elgiva | 1 Ötobre 959 çirca 18 anni | |
| Edgar o Paciffigo 2 Ötobre 959 – 975 | c.942 Wessex figgio de Edmundo o Vegio e Elgiva | (1) Ethelflaed (2) Elfrida | 8 Luggio 975 Winchester çirca 33 anni | |
| San Edoardo Martire 9 Luggio 975 – 978 | c.962 Wessex figgio de Edgar o Paciffigo e Ethelflaed | fantin | 18 Marso 978 Castello de Corfe çirca 16 anni (asciascinoö) | |
| Ethelred l' Impreparoö1 19 Marso 978 – 1016 | c.968 Wessex figgio de Edgar o Paciffigo e Elfrida | (1) Ælflaed da Northumbria (2) Ælgifu do Northampton (3) Emma do Normey | 23 Avrî 1016 Londra çirca 48 anni [1] | |
| Edmundo Brasso de Færo 24 Avrî – 30 Novembre 1016 | c.989 Wessex figgio de Ethelred l' Impreparoö e Ælflaed da Northumbria | Edith da Est Anglia 2 figgi | 30 Novembre 1016 Glastonbury çirca 27 anni | |
Daneixi
[modìfica | modìfica wikitèsto]Doppo o pescimo regno de Ethelred l'Impreparoö l'Inghiltæra a l'è cheita sotta a o regno di Daneixi.
Sassoni de l' Ovest (restauræ)
[modìfica | modìfica wikitèsto]A dinastia di Sassoni de l' Ovest a l'è stæta restaurâ, ma Edoardo o Confessô, ch'o l'è stæto fæto Santo, o l'èa ciù Normanno che Ingleise.
| Monarca | nascita | Maiezzi | Mòrte | |
|---|---|---|---|---|
| San Edoardo o Confessô 9 Zugno 1042 – 1066 | c.1003 Islip, Oxfordshire figgio de Ethelred l' Impreparoö e Emma do Normey | Edith do Wessex 23 Zenâ 1045 | 4 Zenâ 1066 çirca 63 anni | |
| Harold Godwinson 5 Zenâ – 14 Ötobre 1066 | c.1022 Wessex figgio de Godwin, Conte do Wessex e Gytha Thorkelsdóttir | (1) Ealdgyth Collo de Çigno 6 figgi (2) Aldgyth Zenâ 1066 2 figgi | 14 Ötobre 1066 Battaggia, Sussex do Levante çirca 44 anni | |
| Edgar Ætheling1 15 Ötobre – 10 Dexembre 1066 [2] | c.1052 Ungaïa figgio de Edoardo l'Exilioö e Agatha | sconosciùo | c.1126 çirca 75 anni | |
Normanni
[modìfica | modìfica wikitèsto]Solö doppo a conquista di Normanni, do 1066, i Monarchi han iniçioö a piggiâ a numeraçion, comme i re françèixi, pe contro da modda sassone de dâghe un sovianomme.
Plantageneti
[modìfica | modìfica wikitèsto]I primmi Plantageneti han regnoö in Fransa e non ean interessæ a l'Inghiltæra.
Angiò
[modìfica | modìfica wikitèsto]| Monarca | nascita | Maiezzi | Mòrte | |
|---|---|---|---|---|
| Rïco II 19 Dexembre 1154 – 1189 | 5 Marso 1133 Le Mans figgio de Goffrè d'Angiò e l'Imperaixe Matilda | Eleanor d'Aquitannia Bordeaux 18 Mazzo 1152 8 figgi | 6 Luggio 1189 Chinon 56 anni | |
| Riccardo I, cheu de Lion 3 Settembre 1189 – 1199 | 8 Settembre 1157 Palaççio Beaumont figgio do Rïco II e Elenoa d'Aquitannia | Berengaria de Navarre Limassol ninte figgi | 6 Avrî 1199 Chalus 41 anni | |
| Zane 27 Mazzo 1199 – 1216 | 24 Dexembre c.1167 Palaççio Beaumont figgio do Rïco II e Eleanor d'Aquitann-ia | {1) Zabella do Gloucester Marlborough 29 Agosto 1189 ninte figgi (2) Isabella d'Angoulême 24 Agosto 1200 5 figgi | 19 Ötobre 1216 Castello Newark çirca 49 anni | |
| Rïco III 28 Ötobre 1216 – 1272 | 1 Ötobre 1207 Winchester figgio de Zane e Zabella d'Angoulême | Elenoa de Provensa Canterbury 14 Zenâ 1236 9 figgi | 16 Novembre 1272 Westminster 65 anni | |
| Edoardo I, Gambalonga 20 Novembre 1272 – 1307 | 17 Zugno 1239 Westminster figgio do Rïco III e Eleanor de Provensa | (1) Eleanor de Castiggia Burgos Ötobre 1254 15 figgi (2) Margaita de Fransa Canterbury 10 Settembre 1299 3 figgi | 7 Luggio 1307 Burgh presso Ses 68 anni | |
| Edoardo II1 7 Luggio 1307 – 20 Zenâ 1327 | 25 Avrî 1284 Castello de Caernarfon figgio de Doardo I e Lenoa de Castiggia | Zabella de Fransa Boulogne 25 Zenâ 1308 4 figgi | 21 Settembre 1327 Castello de Berkeley 43 anni(assascinoö) | |
| Edoardo III 24 Zenâ 1327 – 1377 | 13 Novembre 1312 Castello de Windsor figgio de Edoardo II e Isabella da Fransa | Filippa do Hainault York 24 Zugno 1328 12 figgi | 21 Zugno 1377 Surrey 64 anni [3] | |
| Riccardo II2 21 Zugno 1377 – 30 Settembre 1399 | 6 Zenâ 1367 Bordeaux figgio de Edoardo, o Prinçipe Neigro e Zann-a do Kent | (1) Anna de Boemia Westminster 20 Zenâ 1382 ninte figgi (2) Isabella do Valois Calais 4 Novembre 1396 ninte figgi | 14 Frevâ 1400 Castello de Pontefract 33 anni [4] | |
Casadda Lancaster
[modìfica | modìfica wikitèsto]| Monarca | nascita | Maiezzi | Mòrte | |
|---|---|---|---|---|
| Rïco IV de Bolingbroke 30 Settembre 1399 – 1413 | 3 Avrî 1367 Castello de Bolingbroke figgio de Zane de Gaunt, primmo Ducca de Lancaster e Gianca de Lancaster | (1) Maria de Bohun Rochford 1380 7 figgi (2) Zann-a de Navarra Winchester 7 Frevâ 1403 ninte figgi | 20 Marso 1413 Westminster 45 anni | |
| Rïco V 20 Marso 1413 – 1422 | 16 Settembre 1387 Monmouth figgio de Rïco IV e Maria de Bohun | Catænn-a de Valois Troyes 2 Zugno 1420 1 figgo | 31 Agosto 1422 Vincennes 34 anni | |
| Rïco VI1 31 Agosto 1422 – 4 Marso 1461 5 Ötobre 1470 – 11 Avrî 1471 | 6 Dexembre 1421 Castello de Windsor figgio de Rïco V e Catænn-a de Valois | Margheïta d'Angiò Abbadia de Titchfield 23 Avrî 1445 1 figgio | 21 Mazzo 1471 Torre de Londra 49 anni (asciascinoö) [5] | |
Casadda York
[modìfica | modìfica wikitèsto]| Monarca | nascita | Maiezzi | Mòrte | |
|---|---|---|---|---|
| Edoardo IV 4 Marso 1461 – 2 Ötobre 1470 11 Avrî 1471 – 1483 | 28 Avrî 1442 Rouen figgio de Riccardo Plantageneto, terso Ducca de York e Çeçillia Neville | Elizabetta Woodville Grafton 1 Mazzo 1464 10 figgi | 9 Avrî 1483 Westminster 40 anni | |
| Edoardo V1 9 Avrî – 25 Zugno 1483 | 2 Novembre 1470 Westminster figgio de Edoardo IV e Elizabetta Woodville | fantin | c.Settembre 1483 Tore de Londra 12 anni (assascinoö) [6] | |
| Riccardo III 26 Zugno 1483 – 1485 | 2 Ötobre 1452 Castello de Fotheringhay terso figgio de Riccardo Plantageneto, terso Ducca de York e Çeçillia Neville | Anna Neville Abbaia de Westminster 12 Luggio 1472 1 figgio | 22 Agosto 1485 Bosworth Field 32 anni (ammassôo in battaggia) | |
Casadda Tudor
[modìfica | modìfica wikitèsto]I Tudors ean parçialmente galleise (o Galles o l'ea parte do regno ingleise fin da o 1284). Co a rottùa do Rïco VIII co a Gexa de Romma o Monarca o l'ea diventoö o cappo supremmo da Gexa d'Inghiltæra. O titolo de Elizabetta primma o l'è stæto Suprema Governoeuia da Gexa d'Inghiltæra.
| Monarca | nascita | Maiezzi | Mòrte | |
|---|---|---|---|---|
| Rïco VII 22 Agosto 1485 – 1509 | 28 Zenâ 1457 Castello de Pembroke figgio de Edmundo Tudor e Margheïta Beaufort | Elizabetta de York Abbaia de Westminster 18 Zenâ 1486 8 figgi | 21 Avrî 1509 Palaççio Richmond 52 anni | |
| Rïco VIII 21 Avrî 1509 – 1547 | 28 Zugno 1491 Greenwich figgio de Rïco VII e Elizabetta do York | (1) Cattænn-a d'Aragonn-a Greenwich 11 Zugno 1509 6 figgi (2) Anna Bolenn-a 25 Zenâ 1533 3 figgi (3) Jane Seymour York Place Mazzo 1536 1 figgio (4) Anna de Cleves Greenwich 6 Zenâ 1540 (5) Cattænn-a Howard Oatles 28 Luggio 1540 (6) Cattænn-a Parr Palaççio Hampton Court 12 Luggio 1543 | 28 Zenâ 1547 Whitehall 55 anni | |
| Edoardo VI 28 Zenâ 1547 – 1553 | 12 Ötobre 1537 Palaççio Hampton Court figgio de Rïco VIII e Jane Seymour | fantin | 6 Luggio 1553 Palaççio Greenwich 15 anni | |
| Lady Jane Grey1 6 Luggio – 19 Luggio 1553 | Ötobre 1537 ParcoBradgate figgia de Rïco Grey, primmo Ducca de Suffolk e Lady Frances Breon | Lord Guildford Dudley Londra 21 Mazzo 1553 ninte figgi | 12 Frevâ 1554 Torre de Londra 16 anni (decapitâ) [7] | |
| Maja I 19 Luggio 1553 – 1558 | 18 Frevâ 1516 Palaççio Greenwich figgia do Rïco VIII e Cattænn-a d' Aragonn-a | Filippo II do Spain Winchester Cattedrâ 25 Luggio 1554 ninte figgi | 17 Novembre 1558 Palaççio de San Giacomo 42 anni | |
| Elizabetta I 17 Novembre 1558 – 1603 | 7 Settembre 1533 Palaççio Greenwich figgia do Rïco VIII e Anna Bolenn-a | fantinn-a | 24 Marso 1603 Palaççio Richmond 69 anni | |
Casadda Stuarts
[modìfica | modìfica wikitèsto]Doppo a mòrte da Elizabetta I in to 1603 sensa eredi, Giacomo VI de Scossia, o l'è asceiso ao trono d'Inghiltæra comme Giacomo I. In to 1604 o l'ha piggioö o titolo de Re de Gran Bretagna, scìben i doi regni ean separæ.
| Monarca | nascita | Maiezzi | Mòrte | |
|---|---|---|---|---|
| Giacomo I 24 Marso 1603 – 1625 | 19 Zugno 1566 Castello de Edinburgo figgio de Rïco Stuart, Lord Darnley e Maria I de Scossia | Anna de Danemarca Oslo 23 Novembre 1589 8 figgi | 27 Marso 1625 Ca Theobalds 58 anni | |
| Carlo I1 27 Marso 1625 – 1649 | 19 Novembre 1600 Palaççio Dunfermline figgio de Giacomo I e Anna de Danemarca | Henrietta Maria de Fransa Canterbury 13 Zugno 1625 9 figgi | 30 Zenâ 1649 Palaççio Whitehall 48 anni (decapitô) [8] | |
Commonwealth d'Inghiltæra
[modìfica | modìfica wikitèsto]In to periodo tra l' esecuçion do Carlo I in to 1649 e a restauraçion do Carlo II in to 1660. Da o 1653 gh'è stæto i seguenti Lord Protettoî.
| Lord Protettô | Nascita | Maiezzi | Mòrte | |
|---|---|---|---|---|
| Olivê Cromwell 16 Dexembre 1653 – 1658 | 25 Arvî 1599 Huntingdon figgio do Robert Cromwell e Elizabetta Stewart | Elizabetta Bourchier 22 Agosto 1620 7 figgi | 3 Settembre 1658 Whitehall 59 anni | |
| Riccardo Cromwell 3 Settembre 1658 – 7 Mazzo 16591 </ref> | 4 Ötobre 1626 Huntingdon figgio de Olivê Cromwell e Elizabetta Bourchier | Dorothy Maijor 1649 9 figgi | 12 Luggio 1712 85 anni [9] | |
Stuarts (restauræ)
[modìfica | modìfica wikitèsto]| Monarca | nascita | Maiezzi | Mòrte | |
|---|---|---|---|---|
| Carlo II 8 Mazzo 1660 – 1685 | 29 Mazzo 1630 Palaççio de San Giacomo figgio de Carlo I e Enrichetta Maria de Fransa | Cattænn-a de Braganza Portsmouth 21 Mazzo 1662 ninte figgi | 6 Frevâ 1685 Westminster 55 anni | |
| Giacomo II1 6 Frevâ 1685 – 23 Dexembre 1688 | 14 Ötobre 1633 Palaççio de San Giacomo figgio de Carlo I e Enrichetta Maria de Fransa | (1) Anna Hyde Londra 3 Settembre 1660 8 figgi (2) Maria de Modena Dover 1673 7 figgi | 5 Settembre 1701 Fransa 67 anni [10] | |
| Ghiggermo III2 13 Frevâ 1689 – 1702 | Maria Stuart | Palaççio de San Giacomo 4 Novembre 1677 ninte figgi | 8 Marso 1702 Kensington 51 anni [11] | |
| Maja II2 13 Frevâ 1689 – 1694 | 30 Avrî 1662 Palaççio de San Giacomo figgia de Giacomo II e Anna Hyde | 28 Dexembre 1694 Kensington 32 anni | ||
| Anna 8 Marso 1702 – 1714 | 6 Frevâ 1665 Palaççio de San Giacomo figgia do Giacomo II e Anna Hyde | Zorzo de Danemarca Palaççio de San Giacomo 28 Luggio 1683 17 figgi | 1 Agosto 1714 Kensington 49 anni | |
Casadda Hanover
[modìfica | modìfica wikitèsto]Inghiltæra e Scossia se son unïe co l' atto de union do 1707.
| Monarca | nascita | Maiezzi | Mòrte | |
|---|---|---|---|---|
| Zorzo I 1 Agosto 1714 – 1727 | 28 Mazzo 1660 Osnabrück figgio de Nesto Gosto, Elettô do Brunswick-Lüneburg e Sofia de Hanover | Sofia de Celle Germania 1 Novembre 1682 2 figgi | 11 Zugno 1727 Osnabrück 67 anni | |
| Zorzo II 11 Zugno 1727 – 1760 | 30 Ötobre 1683 Hanover figgio de Zorzo I e Sofia de Celle | Carolinn-a de Ansbach Hanover 22 Agosto 1705 8 figgi | 25 Ötobre 1760 Palaççio de Westminster 76 anni | |
| Zorzo III 25 Ötobre 1760 – 1820 | 24 Mazzo 1738 Ca Norfolk figgio de Frederico, Prinçipe de Galles e Prinçipessa Gosta de Sasonia-Gotha | Carlotta de Mecklenburg-Strelitz Palaççio de San Giacomo 8 Settembre 1761 15 figgi | 29 Zenâ 1820 Castello de Windsor 81 anni | |
| Zorzo IV 29 Zenâ 1820 – 1830 | 12 Agosto 1762 Palaççio de San Giacomo figgio de Zorzo III e Carlotta de Meclenburgo-Strelitz | (2) A primma muggè de Zorzo IV a l'è stæta Maria Anna Fitzherbert, ma o maiezzo o l'è stæto deciaroö nullo Carolinna de Brunswick Palaççio de San Giacomo 8 Avrî 1795 1 figgia | 26 Zugno 1830 Windsor 67 anni | |
| Ghiggermo IV 26 Zugno 1830 – 1837 | 21 Agosto 1765 Palaççio de Buckingham figgio de Zorzo III e Carlotta de Meclenburgo-Strelitz | Adelaide de Sassonia-Meiningen Palaççio Kew 13 Luggio 1818 2 figgi | 20 Zugno 1837 Castello de Windsor 71 anni | |
| Vitöia 20 Zugno 1837 – 1901 | 24 Mazzo 1819 Palaççio de Kensington figgia do Prinçipe Edoardo Gosto, Ducca de Kent e Strathearn e Prinçipessa Vitöia de Sassonia-Coburgo-Saalfeld | Alberto, Prinçipe Consorte Palaççio de San Giacomo 10 Frevâ 1840 9 figgi | 22 Zenâ 1901 Ca Osbourne 81 anni | |
Casadda do Saxe-Coburg-Gotha
[modìfica | modìfica wikitèsto]Scì ben che figgio e erede da Vitöia, Edoardo VII o l'ha ereditoö o nomme de so puæ, començando coscì unna neuva casadda.
| Monarca | nascita | Maiezzi | Mòrte | |
|---|---|---|---|---|
| Edoardo VII 22 Zenâ 1901 – 1910 | 9 Novembre 1841 Palaççio de Buckingham figgio de Vitöia e Alberto, Prinçipe Consorte | Lisciandra da Danemarca Windsor 10 Marso 1863 6 figgi | 6 Mazzo 1910 Palaççio de Buckingham 68 anni | |
Casadda do Windsor
[modìfica | modìfica wikitèsto]O nomme Windsor o l'è stæto adottoö in to 1917, durante a primma guæra mondiâ da Sassonia-Coburgo-Gotha pe via di sentimenti anti-tedeschi. I legatäï de Elizabetta II, pe proclamma reâ, arestian parte da Casadda Windsor (e o so nomme saiâ Mountbatten-Windsor).
| Monarca | nascita | Maiezzi | Mòrte | |
|---|---|---|---|---|
| Zorzo V 6 Mazzo 1910 – 1936 | 3 Zugno 1865 Ca Marlborough figgio de Edoardo VII e Lisciandra da Danemarca | Maria do Teck 6 Luggio 1893 Palaççio de San Giacomo 6 figgi | 20 Zenâ 1936 Ca Seringham 70 anni | |
| Edoardo VIII1 20 Zenâ – 11 Dexembre 1936 | 23 Zugno 1894 Richmond in scio Tamiggi figgio de Zorzo V e Maria do Teck | Wallis, A Duchessa de Windsor Fransa 3 Zugno 1937 ninte figgi | 28 Mazzo 1972 Pariggi 77 anni [12] | |
| Zorzo VI 11 Dexembre 1936 –6 Frevâ 1952 | 14 Dexembre 1895 Ca Seringham figgio de Zorzo V e Maria do Teck | Elizabetta Bowes-Lyon Abbaia de Westminster 26 Avrî 1923 2 figgi | 6 Frevâ 1952 Ca Seringham 56 anni | |
| Elizabetta II 6 Frevâ 1952 – 8 Seténbre 2022 | 21 Avrî 1926 Mayfair figgia de Zorzo VI e Elizabetta Bowes-Lyon | Prinçipe Feipo, Ducca de Edinburgo Abbaia de Westminster 20 Novembre 1947 4 figgi | 8 Seténbre 2022 Palaççio de Balmoral 96 anni | |
| Carlo III 8 Seténbre 2022 – ancheu | 14 Novénbre 1948 Palaççio de Buckingham figgio de Elizabetta II e Prinçipe Feipo, Ducca de Edinburgo | (1) Diana Spencer Cappélla de San Paolo 20 lûggio 1981 2 figgi (2) Camilla Parker Bowles Windsor Guildhall 9 Avrî 2005 | ||
Nòtte
[modìfica | modìfica wikitèsto]- ↑ Ethelred l'Impreparoö o l'è stæto mandoö in exilio in to 1013, doppo l'attacco di Daneixi, ma o l'è tornoö doppo a mòrte de Sweyn Forkbeard.
- ↑ Doppo avei regnoö pe eutto settemann-e, Edgar Ætheling o s'è sottomisso a Ghiggermo o Conquistatô.
- ↑ Edoardo II o l'è stæto deposto da o parlamento o 20 de Zenâ 1327, e misso in prexon o 16 Novembre do 1326.
- ↑ Riccardo II o l'è stæto misso in prexon da Rïco IV, ch'o l'ha usurpoö o so trono.
- ↑ Edoardo IV o l'ha usurpoö o trono in to 1461 doppo anni de guæra çivî. Rïco VI o l'è stæto restauroö pe 5 meixi in to 1470 primma de ëse torna deposto.
- ↑ Edoardo V o l'è stæto deposto da Riccardo III, ch'o l'ha usurpoö o trono perchè Edoardo o l'ea illegittimo.
- ↑ Jane a l'è stæta deposta doppo 9 giorni in favô de Maria Tudor.
- ↑ Carlo I o l'è stæto condannoö a mòrte pe infamia.
- ↑ Riccardo Cromwell s'è arretiôu da Lord Protettô.
- ↑ Giacomo II o l'è fuzziô l' 11 de Dexembre, e o l'è stæto offiçialmente deposto o 23 Dexembre 1688.
- ↑ Ghiggermo III e Maria II s'en sposæ e han governoö insemme. Doppo a mòrte da Maja in to 1694, o Ghiggermo o l'ha governoö da solö.
- ↑ Edoardo VIII o l'ha scelto de abdicâ pe poei maiâ a divorsiâ americann-a Wallis Simpson.
Atri progètti
[modìfica | modìfica wikitèsto]
Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Lista di monarchi britanneghi