Sâta a-o contegnûo

Publius Aelius Paetus (cunsu(r)e du 201 a.C.)

Sta pagina chi a l'è scrita in arbenganese
Da Wikipedia
AR
 Sta pagina chi a l'è scrita in arbenganese sitadìn

U Publius Aelius Paetus (Publiu Eliu Pètu, ..., primma du 239 a.C. - Rumma, 174 a.C.[1]) u l'è stètu in puliticu e militâre rumàn, cunsu(r)e du 201 primma de Cristu e censor du 199 primma de Cristu.

Vitta

[modìfica | modìfica wikitèsto]

U Publius Aelius Paetus u ne vegniva daa gens Aelia, pe'a ramma di Paeti, che daa sò u(r)igine plebêa a nu l'axeva cumensàu da gua(r)i tèmpu a muntà inta sucietè rumânas, tantu che i Paeti i ne sun stèti a primma ramma a intrâ intu Senàu de Rumma[2]. Segundu i Fasti Capitolini, u pa(r)e e u nònnu du Publius Aelius i purtavan rispetivamènte i prenummi de Quintus e de Publius[3]. Du Quintus u se sà ch'u faxeva parte du culêgiu di pontefices e che, sènsa sciurtì a fâse elezze, du 217 primma de Cristu u s'é(r)a candidàu pe'a càrega de cunsu(r)e, pe' finì massàu inta bataja de Canne, inte l'ànnu de dòppu[4]. U Publius u l'axeva ascì in frè picìn, u Sextus Aelius Paetus Catus, ch'u l'è stètu cunsu(r)e du 198 primma de Cristu[5].

A primma mensiùn du Publius Aelius a se tröva inti scrìti du 208 primma de Cristu[6], quand'u l'ha utegnüu in pòstu intu culêgiu religiusu di augur, ch'u s'é(r)a libe(r)àu pe'a mòrte du Marcus Claudius Marcellus[7][8]. Du 204 primma de Cristu u l'ha cuèrtu a càrega de aediles plebis[9] e, intu mèximu mumèntu, u l'è stètu numinàu praetor pe' l'ànnu de dòppu[10]. Cu'u scistema du lottu u l'ha dunca risevüu a gestiùn di prucessi de giüstissia de Rumma[6][11] e u l'è stètu pròpiu vellu a purtà inte l'asemblea pupulâre a növa de vito(r)ie du Publius Cornelius Scipio inta Numidia[12].

Aa fìn du 202 primma de Cristu, u Publius Aelius u l'é(r)a in magister equitum sutt'au cumandu du dictator Gaius Servilius Geminus, numinàu perché u ne gestisse elesiùi[13], tantu ch'a l'è stèta l'ürtima ditatü(r)a a êsse pruclamâ segundu l'antìga tradisiùn rumâna[14].

Du 201 primma de Cristu u Publius Aelius u l'è stètu numinàu cumme cunsu(r)e[15]. U sò culêga u l'é(r)a u patricius Gnaeus Cornelius Lentulus che, pe'a glo(r)ia, u vuxeva u cumandu inte l'Africa. Pe' quant'u scrive u Titus Livius, u Publius Aelius a nu l'ha dètu cuntru au Lentulus, pe' tantu ch'u l'axeva capìu bèn che, a ògni moddu, u sò cumpâ u nu sa(r)ea sciurtìu a fà de meju du Scipio[16]. Vellu u l'è dunca andètu inta Gallia Cisalpina pe' cumbatte i Boi, ch'i s'é(r)an issèi cuntru de Rumma, ma sènsa cavâne de gran vito(r)ie. De ciü, intu cursu de sta spedisiùn u l'ha firmàu in pattu de paxe cu'i Ingauni, in foedus, pe' mette au segü(r)u stu tòccu da trèta cumerciâle fra a Penisu(r)a Ibe(r)ica, Marseja e Rumma[17]. Aa fìn de l'ànnu u l'è turnàu a Rumma, pe' gestì e elesiùi di növi cunsu(r)i[6].

Cu'a fìn du sò mandàu, u Publius Aelius u l'è vegnüu ün di decemviri incareghèi de cunsegnà di terén inte l'Apulia e intu Samnium ai vete(r)èi du Scipio Africanus, tèmpu du 201-200 primma de Cristu[18], ciü che êsse ün di triumviri cu'a funsiùn de fundà a culònia de Narnia, du 199 primma de Cristu[19]. Turna du 199 primma de Cristu u l'è stètu numinàu cumme censor insemme au Scipio Africanus, e dunca u l'ha fètu mette u sò cumpâ in tésta aa lista du Senàu. I dui censores i nu l'han levàu nisciün d'intu Senàu e mancu d'inte l'urdine di equites, sènsa pruclamà de istanse de censü(r)a[20]. Du 193 primma de Cristu, insemme au Publius Villius Tappulus e au Publius Sulpicius Galba Maximus, u l'è stètu mandàu cumme ambasciatû dau ré Antìucu III pe' dumandâghe de nu infi(r)âse inti afa(r)i di rumèi inta Grecia[21]. De dòppu, l'ambasce(r)ìa a l'ha fètu vixita u ré de Pergamu, l'Eumenes, e pöi, a Ephesus, a l'ha tratàu cu'u Minnion, rapresentante du sò ré. Cu'a fìn de ste tratatìve a l'é(r)a u(r)amài cè(r)a che a guèra cun l'Antìucu a nu se puxeva ciü schivà[22].

A l'ürtimu, u Publius Aelius Paetus u l'è mòrtu du 174 primma de Cristu, dòppu ch'u s'é(r)a feràu cu'a peste[23]. U l'ha avüu in fìu, u Quintus Aelius Paetus, ch'u l'è stètu cunsu(r)e du 167 primma de Cristu[1].

Nòtte

[modìfica | modìfica wikitèsto]
  1. 1 2 (EN) AELI1006 P. Aelius (101) Q. f. P. n. Paetus, in sce romanrepublic.ac.uk. URL consultòu o 22 lùggio 2026.
  2. ↑ Klebs, 1893, Aelius, col. 489.
  3. ↑ (EN) Fasti Capitolini, in sce attalus.org. URL consultòu o 22 lùggio 2026.
  4. ↑ Klebs, 1893, Aelius 103, col. 526.
  5. ↑ Klebs, 1893, Aelius 105, col. 527.
  6. 1 2 3 Klebs, 1893, Aelius 101, col. 526.
  7. ↑ Titus Livius, XXVII, 36, 5.
  8. ↑ Broughton, 1951, р. 293.
  9. ↑ Broughton, 1951, р. 307.
  10. ↑ Titus Livius, XXIХ, 38, 4.
  11. ↑ Broughton, 1951, р. 311.
  12. ↑ Titus Livius, XXХ, 17, 3.
  13. ↑ Broughton, 1951, р. 316.
  14. ↑ Klebs, 1923, Servilius 60, col. 1792.
  15. ↑ Broughton, 1951, р. 319.
  16. ↑ Titus Livius, XXХ, 40, 7-8.
  17. ↑ (EN) Stephen L. Dyson, The Creation of the Roman Frontier, Princeton University Press, 1985, p. 97, ISBN 978-1-4008-5489-9.
  18. ↑ Broughton, 1951, р. 322
  19. ↑ Broughton, 1951, р. 329.
  20. ↑ Titus Livius, XXХII, 7, 3.
  21. ↑ Broughton, 1951, p. 348.
  22. ↑ Klebs, 1931, Sulpicius 64, col. 808.
  23. ↑ Titus Livius, XLI, 21, 8

Bibliugrafìa

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Ligammi de fö(r)a

[modìfica | modìfica wikitèsto]
Contròllo de outoritæEuropeana (EN) agent/base/160493
Estræto da "https://lij.wikipedia.org/w/index.php?title=Publius_Aelius_Paetus_(cunsu(r)e_du_201_a.C.)&oldid=272737"