Rêla do fûzo

ZE	Quésta pàgina a l'é scrîta in zenéize, segóndo a grafîa ofiçiâ

A rêla do fûzo (in italiàn fusaiola ò fuseruola) a l'é 'n ògètto picìn de tæracheutta, ciù de ræo de prîa, òsso, brónzo ò cióngio, de forma riónda, a mòddo de dìsco, de cöno ò de mézzo cöno, co-ìn 'n pertûzo into mêzo. A rêla a l'à a fonçión d'azónze do péizo a-o fûzo che ghe vêgne infiòu e dónca de rinforsâ a seu açión de traçión in sciô fî; a fa da ventoêla ascì, dæto ch'a permétte a-a fiâtôa d'inghéugge o fî con fâ giâ o fûzo d'in sciâ pónta cómme 'na ziàrdoa.

De péize da tiâ e 'n fûzo co-îna rêla in tærachéutta de l'Etæ do Brónzo, che ne vêgnan da Castellone (CR)

A paròlla zeneize rêla a poriéiva vegnîne da-o latìn rotula "roêta, rêua picìnn-a", cómme o françéize rouelle (de fuseau) ascì. I ògètti ciù antîghi tegnûi pe rêle són di riseu pertuzæ datæ a 12.000 anni fa e ciù ò mêno 'na çentenâ de quéste a l'é stæta descovèrta inte 'n scîto natufiàn vixìn a-o vilàggio de Ein Gev, in Isræ.

Stöia e descriçión

E rêle di fûxi vêgnan arecugéite sorviatùtto inte tónbe, pò-u ciù de dònne, ma s'atrêuvan inti fóndi de câze preistòriche ascì, a partî da-o Neolìtico; són ciù abondànti e ciù vàrie inte l'Etæ do Brónzo e ancón de ciù inte l'Etæ do Færo. Pêuan êse fæte de tànti materiâli, cómme cræa, prîa, còrno de çèrvo, légno, òsso, metàllo, ànbra e scìnn-a pàsta de véddro coloròu.

E rêle de tærachéutta són de spésso decoræ con de inçixoìn de stîlo giömétrico, da l'Etæ do Ràmmo in avànti, màscime inte l'Etæ do Færo. Inte l'Etæ do Færo s'atrêuvan de ræo inte tónbe a-o de là de Àrpi, in càngio són bén bén abondànti inti vàrri grùppi d'antighitæ italiànn-e.

• 
  Rêle de tærachéutta da Asola (MV), ciù o mêno do 2200-1600 a.C.
• 
  Rêla gàllo-româna in cióngio ch'a ne vêgne da Rennes, in Frànsa
• 
  Un mùggio de rêle de l'Etæ de Mêzo da Savónn-a

Âtri progètti

Altri progetti

• Wikimedia Commons

• Wikimedia Commons a contêgne di files in sce rêla do fûzo