San Ve(r)àn de Cavaillon

AR	Sta pagina chi a l'è scrita in arbenganese sitadìn

San Ve(r)àn^{[n. 1]} (Barjac^[1] o Lanuéjols^[2], ... - Arles, 590) u l'è stètu in vescu francu, vene(r)àu fra i santi da gêxa catòlica. Vescu da diocexi de Cavaillon intu VI seculu, de relicchie du sò còrpu e sun cunservèi inta catedrâle d'Arbenga. A sò ricurènsa a cazze ai 19 d'utùbre.

Vitta

A vitta du Ve(r)àn de Cavaillon a nu l'è gua(r)i cunusciüa, e u se n'è missu insemme numma che ina cürta biugrafìa. U Ve(r)àn, visciüu au mèximu tèmpu du Grego(r)iu de Tours, u l'è stètu urdinàu prève du 540, pe' reti(r)âse prèstu a ina vitta da e(r)emittu inte tère da Vaucluse. A ògni moddu, pe'a cuè de pregà in sce tumbe di apòstuli, u l'è partìu da pelegrìn pe' Rumma, pe' passà inte sitè de Embrun, Briançon, Ravenna, Milàn e, vegnindune inderê, Arbenga e Cassis^{[n. 2]}.

De dòppu che u Sigebèrtu I, pe' creâse in pasaggiu pe'u Mediteraneu, u l'axeva duvèrtu u cuscì dìtu couloir austrasien, u "curidû de l'Austrasia" inta Pruvènsa^[3], segundu quant'u l'è cuntàu intu Manuscrìtu d'Orléans^[4] u ré mèximu u l'ha vusciüu e fètu u Ve(r)àn cumme vescu de Cavaillon^{[n. 3]} du 568.

Du 585, cun âtri sezze veschi da Pruvènsa, u l'ha piàu parte au segundu cuncìliu de Mâcon. L'ànnu de dòppu u l'ha denunsiàu in pübbricu cumme asciascina a Fredegunda, regìna da Neustria^{[n. 4]}, ch'a l'axeva fètu masà u Prætextatus, assivescu de Rouen, intu cursu d'ina funsiùn da dumenega. Sta mòssa a l'ha fètu guagnà au Ve(r)àn a pusisiùn de pa(r)ìn du Teudu(r)ìcu II, fìu du ré Chidelbèrtu II da pa(r)entèlla di Meruvingi. Stu batezzu u s'è tegnüu a Orléans du 587, che alantu(r)a a l'é(r)a a capitâle da Burgògna, au tèmpu du ré Gontran.

Du 589 u Ve(r)àn u l'è intervegnüu de frunte au ré de Burgògna, cun âtri öttu prèvi, pe' difènde a decixùn de di veschi de curpì cu'a scumünica ina cumünitè de muneghe. Au Ve(r)àn u l'è atribuìu ascì in scrìtu cuntra au spusalissiu di prèvi, che alantu(r)a u l'é(r)a ancù praticàu^[5].

A l'ürtimu, u Ve(r)àn u l'ha ciapàu a pèste a Arles du 590^{[n. 5]}, pe' mu(r)ìghe, segundu a tradisiùn, intu giurnu ch'u l'axeva previstu.

I mi(r)aculi

Statua stilòfu(r)a du Coulobre, pròti(r)u da gêxa de Saint-Véran
Pierre Mignard, Saint Véran et le dragon, 1657, ö(r)iu in sce tè(r)a, 380 x 260 cm, catedrâle de Cavaillon
San Ve(r)àn e u Coulobre, segunda mitè du Settesèntu, pürpitu da catedrâle de Cavaillon
Jean Fouquet, San Ve(r)àn u fà i esurcismi ai imbasu(r)èi, ànni 1450, miniatü(r)a da l'Heures d'Étienne Chevalier

U mi(r)aculu ciü mensunàu du Ve(r)àn u l'è quellu fètu a Fontaine-de-Vaucluse, dunde u santu u l'ha libe(r)àu u sciümme Sorgue da 'n dragu o drac^[6] tremèndu dìtu u Coulobre^{[n. 6]}. Segundu a legènda, u santu u l'ave(r)ea scurìu sta béstia fina in sce Arpi, dunde, de precisu, a sa(r)ea mòrta intu paìse de Saint-Véran. Intu terito(r)iu du cumün, lungu u sentê ch'u mena fina in sce funte da Sorge, u se travèrsa ancù u cuscì dìtu Traou dou Couloubre.

In âtru mi(r)aculu du santu u se lìga pe' cuntru a de cunscide(r)asiùi ciü mate(r)iâli. Intu Millesèntu u Raimundu IV de Tulusa, marchese de Pruvènsa, avanti de partì pe'a caccia intu Luberon u l'axeva cumandàu au Benedettu, vescu de Cavaillon, de spetâlu pe' dì a messa. U vescu, pe(r)ò, u nu g'ha dètu amèntu e u marchese, quande ch'u l'è turnàu, u g'ha ti(r)àu in câsu intu derê. Inte quellu mumèntu, u pé culpevule de stu àttu u l'è secàu de bòttu, faxèndu vegnì rangu u marchese, ch'u l'è dunca andètu in Vaucluse a dumandà a grassia a San Ve(r)àn. Pe' utegnì u perdùn de l'e(r)emitta ch'u l'é(r)a stètu inte quella tèra, u Raimundu u l'ha duvüu cuncedde au vescu ina se(r)ie de vantaggi, cumpresu a mitè du fèudu de Vaucluse. Cuscì, cumme che u marchese u l'ha cumpìu ste asiùi, u pé u gh'è turnàu nurmâle.

De ciü, e ghe sun ancù de sto(r)ie in sci mi(r)aculi che San Ve(r)àn u l'ave(r)ea cumpìu a Rumma, Peccioli, Ravenna, Tü(r)ìn e Milàn^[7].

Cültu

E relicchie

U gisant pe'e relicchie du santu inta catedrâle d'Arbenga
Benardu Folco, Reliqua(r)iu a tèsta de San Ve(r)àn, sec. XV, argèntu indu(r)àu, 26 x 10,52 cm, Arbenga (Müseu Diucesàn, daa catedrâle)
Bütega lìgü(r)e, Brassu reliqua(r)iu de San Ve(r)àn (in scia drìta), 1501 ca., argèntu, 57 x 10 cm, Arbenga (Müseu Diucesàn, daa catedrâle)

U Fransescu Petrarca u l'ha scrìtu che San Ve(r)àn u l'è stètu interàu inta Vallis Clausa, int'ina gêxa picìna ma bèn fèta e decu(r)â, intitulâ aa Madònna. Sta primma capélla, derucâ ai tèmpi de invaxùi di barba(r)i du V e du VI seculu, a l'è stèta sustituìa du 979 dau priu(r)àu de Notre-Dame et Saint-Véran, cu'a sò gêxa, au dì d'ancöi a paruchiâle de Fontaine-de-Vaucluse, ch'a pòrta ancù i segni da sta ricustrusiùn.

A l'imprinsippiu du seculu XI, a ciü parte de relicchie a l'è stèta purtâ da vixìn a Orléans dunde, sutt'au numme de saint Vrain, u santu u l'é(r)a vegnüu u patrùn da gêxa culegiâ de San Steva de Jargeau, inta diocexi d'Orléans. Du Trexèntu u s'è vusciüu purtà inderê i rèsti du santu inta sò diocexi e dunca, du 1321, u vescu de Cavaillon Pons Augier de Lagnes u l'ha cumandàu ch'i fussen trasfe(r)ìi da Fontaine-de-Vaucluse a Cavaillon, pe' êsse cunservèi inta catedrâle, dund'e sun rivèi ai 7 de lüju aa presènsa du Petrarca. Segundu ina legènda, inte stu viaggiu, quande ch'u s'è duvüu traversà a Sorge l'ègua du sciümme a se sa(r)ea spartìa pe' permette u pasaggiu de relicchie e du sò acumpagnamèntu. Du 1562, ste relicchie e sun stète levèi d'inta catedrâle pe' sarvâle dau sachezzu du barùn des Andrets, pe' êsse misse turna a l'adu(r)asiùn de gènte du 1613^[8].

De relicchie du santu e sun rivèi inte l'âta Etè de Mezzu ascì in Arbenga, dund'e sun stète ugèttu de vene(r)asiùn pe' di seculi, tantu che u capitulu da catedrâle u l'ha cumisciunàn au sò nuta(r)u, u Bernarbò Pognano, de scrìve ina vita sancti Verani. Ai 2 de dixèmbre du 1470, intu sò testamèntu, u Giò Antoniu Còsta du Niculìn u l'ha lasciàu segundu a sò vuluntè che libras sexaginta [...] in fabrica seu factura ornatus busti ipsius sancti Veyrani in tanto argento elaborato seu laborando. S'è cuscì cumisciunàu in cuntenitû de gran prexu pe' ste relicchie, fabricàu in Arbenga da l'artigiàn Benardu Folco. A ògni moddu, aa mòrte du Giò Antoniu a l'è scciüpâ inta ratèlla in scia pruprietè de relicchie, ch'e sun stète cuscì spartìe: u còrpu u l'è andètu ai Còsta mèntre u brassu e a tèsta i sun finìi ai Seulla^[9].

A l'ürtimu, ascì intu paìse de Peccioli e se ponen truvà de relicchie du santu^[7].

U Morvelous

Intu paìse de Taillades u se tröva in bassuriliêvu ch'u l'è stètu scurpìu inta testâ d'ina câva ciü o mênu ai tèmpi du Ve(r)àn. Sta gran scultü(r)a a rafigü(r)a in vescu cun dui scüi, ch'u pòrta u pastu(r)âle e in petu(r)âle decu(r)àu da 'na crûxe.

Scibèn che e gènte du paìse e gh'aggen dètu u survenumme de Morvelous, ch'u vö dì u "bindulu", i studiusi i sun d'acôrdiu a dì che st'incixùn a rafigü(r)e pròpiu San Ve(r)àn.

Patrunèi

U Ve(r)àn de Cavaillon u l'è u santu patrùn de:

Nòtte

Nòtte au tèstu

↑ Saint Véran in fransese, u l'è mensunàu ascì cu'u numme de Wrain, numme cunscide(r)àu d'u(r)igine burgunda, e inta furma latìna de Veranus o ascì, pe' cunfuxùn da "v" cu'a "u", Uranus, furma numinâle duve(r)â intu Trésor de Chronologie.
↑ De prubabile u l'è passàu ascì pe'u paìse de Peccioli, inta pruvinsa de Pìsa, scicumme ch'u n'è stètu pe' de lungu u santu patrùn e u titulâ(r)e de üna de gêxe du pòstu.
↑ De votte marcàu pe' sbaju cumme vescu de Chalon-sur-Saône, pe'a cunfuxùn fra Caballionensis, de Cavaillon, e Cabilonensis, de Chalon-sur-Saône.
↑ A Fredegunda a l'è stèta a tèrsa mujé du Chilpe(r)ìcu I e, pe' stu fètu, a regìna da Neustria.
↑ U Ve(r)àn u l'è l'ürtimu vescu de Cavaillon ch'u se cunusce pe'u VI seculu e, de dòppu, i passan bèn 199 ànni pe' rivà au primmu sucesû ch'u ne secce restàu de memo(r)ia.
↑ Sta béstia a g'ha da êsse ascì in scimbulu da lòtta du Ve(r)àn cuntra de antìghe credènse. U drac, defèti, u l'é(r)a ina divinitè di Lìgü(r)i de l'ègua tempestusa, e ascì u numme da béstia u gh'ave(r)ea de raìxe cèltu-lìgü(r)i inte KAL, "prìa", e BRIGA, "briccu". I scöggi ch'i suvrastan a funte dund'u se tröva a Vache d'Or i g'han da êsse u scitu dunde l'antìga religiùn di pastùi a celebrava a fòrsa e a furma de l'ègua e da prìa.

Nòtte bibliugrafiche

↑ (FR) Jacques Baudoin, Grand livre des saints: culte et iconographie en Occident, Nonette, Éditions CRÉER, 2006, p. 480, ISBN 978-2-84819-041-9.
↑ (FR) Jean-Marc Chevalier, Laissez-vous conter Mende & Lot en Gévaudan - ses hommes illustres ou à connaître (PDF), Pays d'Art et d'Histoire "Mende & Lot en Gévaudan", p. 6.
↑ U Sigebèrtu I u l'ha regnàu dau 568 au 575. Pe'i fèti lighèi au couloir austrasien in Pruvènsa, cfr. (FR) E. H. Duprat, Le couloir austrasien du VIème siècle et la pénétration austrasienne (561-593), Mémoire de l'Institut historique de Provence, 1946.
↑ Manuscrìtu n° 319 da bibliutêca du cumün d'Orléans, Vita Sancti Verani Cavallicensis episcopi.
↑ (IT) San Verano di Cavaillon, in sce beweb.chiesacattolica.it. URL consultòu o 2 zenâ 2026.
↑ (FR) Guillaume Oudaer, Dominique Hollard e Bernard Sergent, Les Dragons. Mythes, rites et légendes, in sce nouvellemythologiecomparee.hautetfort.com. URL consultòu o 1º zenâ 2025.
1 2 (IT) Associazione Culturale Tectiana, San Verano, Patrono di Peccioli, in sce isbrigatodapeccioli.it. URL consultòu o 1º zenâ 2026 (archiviòu da l'url òriginâle o 24 dexénbre 2012).
↑ (FR) Saint Véran de Cavaillon, in sce catholique-avignon.cef.fr. URL consultòu o 2 zenâ 2026 (archiviòu da l'url òriginâle o 21 màzzo 2008).
↑ (IT) Josepha Costa Restagno, Maria Celeste Paoli Maineri e Mario Marcenaro, La Cattedrale di Albenga, Arbenga, Litografia Bacchetta, 2007.

Bibliugrafìa

(LA) Acta Sanctorum, Utùbre, VIII, 452.
(FR) Grego(r)iu de Tours, De miraculis sancti Martini, in Histoire des Francs, Classiques de l'Histoire, Lib. III, cap. LX, Pariggi, Éd. Belles lettres, 1980, ISBN 2-251-34037-8.
(FR) François Mathieu, La vie admirable du bienheureux saint Véran, évêque de Cavaillon et patron de la ville et du diocèse, Avignùn, 1665.
(FR) Abbé J.F. André, Histoire de Saint Véran, anachorète à Vaucluse, évêque de Cavaillon, ambassadeur du roi Gontran, Pariggi, Éd. Pringuet, 1858.
(FR) Gustave Bayle, Le dragon de saint Véran, in Bulletin historique et archéologique de Vaucluse, 1881.
(FR) Lucette Besson, Véran de Cavaillon, le saint, la source et le dragon, Les Cahiers de L'Académie, n° 2, Beaumes-de-Venise, 1994.
(FR) Bernard Sergent, Les Dragons. Mythes, rites et légendes, Yoran Embanner, Fouesnant, 2018, ISBN 2-367-47052-9.

Âtri prugètti

Wikimedia Commons a contêgne di files in sce San Ve(r)àn de Cavaillon

Ligammi de fö(r)a

(IT) San Verano di Cavaillon, in sce beweb.chiesacattolica.it. URL consultòu o 2 zenâ 2026.
(IT) San Verano di Cavaillon Vescovo, in sce santiebeati.it. URL consultòu o 2 zenâ 2026.
(FR) Saint Véran de Cavaillon, in sce catholique-avignon.cef.fr. URL consultòu o 2 zenâ 2026 (archiviòu da l'url òriginâle o 21 màzzo 2008).

Contròllo de outoritæ	VIAF (EN) 69286660 · GND (DE) 100963765 · CERL (EN) cnp00167184

[1] Saint Véran in fransese, u l'è mensunàu ascì cu'u numme de Wrain, numme cunscide(r)àu d'u(r)igine burgunda, e inta furma latìna de Veranus o ascì, pe' cunfuxùn da "v" cu'a "u", Uranus, furma numinâle duve(r)â intu Trésor de Chronologie.

[4] De prubabile u l'è passàu ascì pe'u paìse de Peccioli, inta pruvinsa de Pìsa, scicumme ch'u n'è stètu pe' de lungu u santu patrùn e u titulâ(r)e de üna de gêxe du pòstu.

[7] De votte marcàu pe' sbaju cumme vescu de Chalon-sur-Saône, pe'a cunfuxùn fra Caballionensis, de Cavaillon, e Cabilonensis, de Chalon-sur-Saône.

[8] A Fredegunda a l'è stèta a tèrsa mujé du Chilpe(r)ìcu I e, pe' stu fètu, a regìna da Neustria.

[10] U Ve(r)àn u l'è l'ürtimu vescu de Cavaillon ch'u se cunusce pe'u VI seculu e, de dòppu, i passan bèn 199 ànni pe' rivà au primmu sucesû ch'u ne secce restàu de memo(r)ia.

[12] Sta béstia a g'ha da êsse ascì in scimbulu da lòtta du Ve(r)àn cuntra de antìghe credènse. U drac, defèti, u l'é(r)a ina divinitè di Lìgü(r)i de l'ègua tempestusa, e ascì u numme da béstia u gh'ave(r)ea de raìxe cèltu-lìgü(r)i inte KAL, "prìa", e BRIGA, "briccu". I scöggi ch'i suvrastan a funte dund'u se tröva a Vache d'Or i g'han da êsse u scitu dunde l'antìga religiùn di pastùi a celebrava a fòrsa e a furma de l'ègua e da prìa.

[2] (FR) Jacques Baudoin, Grand livre des saints: culte et iconographie en Occident, Nonette, Éditions CRÉER, 2006, p. 480, ISBN 978-2-84819-041-9.

[3] (FR) Jean-Marc Chevalier, Laissez-vous conter Mende & Lot en Gévaudan - ses hommes illustres ou à connaître (PDF), Pays d'Art et d'Histoire "Mende & Lot en Gévaudan", p. 6.

[5] U Sigebèrtu I u l'ha regnàu dau 568 au 575. Pe'i fèti lighèi au couloir austrasien in Pruvènsa, cfr. (FR) E. H. Duprat, Le couloir austrasien du VIème siècle et la pénétration austrasienne (561-593), Mémoire de l'Institut historique de Provence, 1946.

[6] Manuscrìtu n° 319 da bibliutêca du cumün d'Orléans, Vita Sancti Verani Cavallicensis episcopi.

[9] (IT) San Verano di Cavaillon, in sce beweb.chiesacattolica.it. URL consultòu o 2 zenâ 2026.

[11] (FR) Guillaume Oudaer, Dominique Hollard e Bernard Sergent, Les Dragons. Mythes, rites et légendes, in sce nouvellemythologiecomparee.hautetfort.com. URL consultòu o 1º zenâ 2025.

[:0-13] 1 2 (IT) Associazione Culturale Tectiana, San Verano, Patrono di Peccioli, in sce isbrigatodapeccioli.it. URL consultòu o 1º zenâ 2026 (archiviòu da l'url òriginâle o 24 dexénbre 2012).

[14] (FR) Saint Véran de Cavaillon, in sce catholique-avignon.cef.fr. URL consultòu o 2 zenâ 2026 (archiviòu da l'url òriginâle o 21 màzzo 2008).

[15] (IT) Josepha Costa Restagno, Maria Celeste Paoli Maineri e Mario Marcenaro, La Cattedrale di Albenga, Arbenga, Litografia Bacchetta, 2007.

[n. 1]

[1]

[2]

[n. 2]

[3]

[4]

[n. 3]

[n. 4]

[5]

[n. 5]

[6]

[n. 6]

[7]

[8]

[9]