Töa da Ponçeivia

ZE	Sta pagina a l'é scrita in zeneise, segondo a grafia unitäia

A Töa da Ponçeivia a l'é un antigo documento realizzou in bronzo do 117 a.C., attrovou do 1506 da un paisan inta vallâ da Ponçeivia.

A töa da Ponçeivia

O testo a l'é unna sentensa do Senato de Romma ch'a resolveiva unna costion tra i çittadin de Zena, ò sæ l'antigo Oppidum Genuate, e i Viturii Langenses, unna tribù ligure de l'erta vallâ, in sce l'addeuvio de tære pubriche. Questa sentensa a stabiliva o primmô de Zena in sce l'intrâ e a gestion de tære in costion, evidençiando i rappòrti de fòrsa e e dinamiche do territöio de l'epoca.

A Töa a l'é unna vivagna preçiosa pe-a stöia romaña e ligure, dæto che a l'offre de informaçioin into detaggio reguardo à confin, topònimi e modalitæ de servîse de risorse che no se saievan posciui ottegnî da-i studdi archeològichi tradiçionali. Pe de ciù, a seu autentiçitæ e o fæto d'ëse un documento originäio de l'epoca ne fan unn'importante testimoniansa giuridico-amministrativa do controllo roman in sciâ region. Dòppo à descoverta, a l'é vegnua à ëse un scimbolo politico pe Zena, addeuviou pe rinforsâ e rivendicaçioin in scî territöi vexin inte conteise do secolo XVI in scê tære scompartie.

A Töa, dòppo differenti trasferimenti pe garantîne a conservaçion, a-a giornâ d'ancheu a l'é mostrâ into Museo Archeologico de Zena. Sto reperto o continua à attrae l'interesse di studioxi, de za ch'o permette d'approfondî a conoscensa do passou roman da Liguria e di contatti tra Romma e e popolaçioin locali, testimoniando un momento cruçiale pe-a stöia do territöio zeneise.

O testo

«Q(uintus) (et) M(arcus) Minucieis Q(uinti) f(ilii) Rufeis de controvorsieis inter Genuateis et Veiturios in re praesente cognoverunt, et coram inter eos controvosias composeiverunt, et qua lege agrum possiderent et qua fineis fierent dixserunt. Eos fineis facere terminosque statui iuserunt; ubei ea facta essent, Romam coram venire iouserunt. Romae coram sententiam ex senati consulto dixerunt eidib(us) Decemb(ribus) L(ucio) Caecilio Q(uinti) f(ilio) (et) Q(uinto) Muucio Q(uinti) f(ilio) co(n)s(ulibus). Qua ager privatus casteli Vituriorum est, quem agrum eos vendere heredemque sequi licet, is ager vectigal(is) nei siet. Langatium fineis agri privati: ab rivo infimo, qui oritur ab fontei in Mannicelo ad flovium Edem: ibi terminus stat; inde flovio suso vorsum in flovium Lemurim; inde flovio Lemuri susum usque ad rivom Comberane(am); inde rivo Comberanea susum usque ad comvalem Caeptiemam: ibi termina duo stant circum viam Postumiam; ex eis terminis recta regione in rivo Vendupale; ex rivo Vindupale in flovium Neviascam; inde dorsum flovio Neviasca in flovium Procoberam; inde flovio Procoberam deorsum usque ad rivom Vinelascam infumum: ibei terminus stat; inde sursum rivo recto Vinelesca: ibei terminus stat propter viam Postumiam, inde alter trans viam Postumiam terminus stat; ex eo termino, quei stat trans viam Postumiam, recta regione in fontem in Manicelum; inde deorsum rivo, quei oritur ab fonte en Manicelo, ad terminum, quei stat ad flovium Edem. Agri poplici, quod Langenses posident, hisce finis videntur esse: ubi comfluont Edus et Procobera, ibei terminus stat; inde Ede flovio sursuorsum in montem Lemurino infumo: ibei terminus stat; inde sursumvorsum iugo recto monte Lemurino: ibei terminus stat; inde susum iugo recto Lemurino: ibi terminus stat in monte pro cavo; inde sursum iugo recto in montem Lemurinum summum: ibei terminus stat; inde sursum iugo recto in castelum, quei vocitatus est Alianus: ibei terminus stat; inde sursum iugo recto in montem Ioventionem: ibi terminus stat; inde sursum iugo recto in montem Apeninum, quei vocatur Boplo: ibei terminus stat; inde Apeninum iugo recto in montem Tuledonem: ibei terminus stat; inde deorsum iugo recto in flovium Veraglascam in montem Berigiemam infumo: ibi terminus stat; inde sursum iugo recto in montem Prenicum: ibi terminus stat; inde dorsum iugo recto in flovium Tulelascam: ibi terminus stat; inde sursum iugo recto Blustiemelo in montem Claxelum; ibi terminus stat; inde deorsum in fontem Lebriemelum: ibi terminus stat; inde recto rivo Eniseca in flovium Porcoberam: ibi terminus stat; inde deorsum in floviom Porcoberam, ubei conflovont flovi Edus et Porcobera: ibi terminus stat. Quem agrum poplicum iudicamus esse, eum agrum castelanos Langenses Veiturios posidere fruique videtur oportere. Pro eo agro vectigal Langenses Veituris in poplicum Genuam dent in an(n)os singulos vic(toriatos) n(ummos) CCCC. Sei Langenses eam pequniam non dabunt neque satis facient arbitratuu Genuatium, quod per Genuenses mora non fiat, quo setius eam pequniam acipiant, tum quod in eo agro natum erit frumenti partem vicensumam, vini partem sextam Langenses in poplicum Genuam dare debento in annos singolos. Quei intra eos fineis agrum posedet Genuas aut Viturius, quei eorum posedeit k(alendis) Sextil(ibus) L(ucio) Caicilio (et) Q(uinto) Muucio co(n)s(ulibus), eos ita posidere colereque liceat. Eus (!) quei posidebunt, vectigal Langensibus pro portione dent ita uti ceteri Langenses, qui eorum in eo agro agrum posidebunt fruenturque. Praeter ea in eo agro ni quis posideto, nisi de maiore parte Langensium Veituriorum sententia, dum ne alium intro mitat nisi Genuatem aut Veiturium colendi causa. Quei eorum de maiore parte Langensium Veiturium sententia ita non parebit, is eum agrum nei habeto nive fruimino. Quei ager compascuos erit, in eo agro quo minus pecus [p]ascere Genuates Veituriosque liceat ita utei in cetero agro Genuati compascuo, ni quis prohibeto nive quis vim facito, neive prohibeto quo minus ex eo agro ligna materiamque sumant utanturque. Vectigal anni primi k(alendis) Ianuaris secundis Veturis Langenses in poplicum Genuam dare debento. Quod ante k(alendas) Ianuar(ias) primas Langenses fructi sunt eruntque, vectigal invitei dare nei debento. Prata quae fuerunt proxuma faenisicei L(ucio) Caecilio (et) Q(uinto) Muucio co(n)s(ulibus) in agro poplico, quem Vituries Langenses posident et quem Odiates et quem Dectunines et quem Cavaturineis et quem Mentovines posident, ea prata, invitis Langensibus et Odiatibus et Dectuninebus et Cavaturines et Mentovines, quem quisque eorum agrum posidebit, inviteis eis niquis sicet nive pascat nive fruatur. Sei Langueses (!) aut Odiates aut Dectunines aut Cavaturines aut Mentovines malent in eo agro alia prata inmittere, defendere, sicare, id uti facere liceat, dum ne ampliorem modum pratorum habeant quam proxuma aestate habuerunt fructique sunt. Vituries quei controvorsias Genuensium ob iniourias iudicati aut damnati sunt, sei quis in vinculeis ob eas res est, eos omneis solvei, mittei leiberique Genuenses videtur oportere ante eidus Sextilis primas. Sei quoi de ea re iniquom videbitur esse, ad nos adeant primo quoque die et ab omnibus controversis et hono(---) publ(---) li(---). Leg(ati) Moco Meticanio Meticoni f(ilius); Plaucus Peliani(o) Pelioni f(ilius).»

Atri progètti

Altri progetti

• Wikimedia Commons

• Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Töa da Ponçeivia