Taggia (comun)

Da Wikipedia
TG
Sta pagina chi a l'è scrìta in tagiàscu
Tagia
cumǜna
Tagia – Veduta
Panurama de Tagia
Localizaçión
StâtoItàlia Itàlia
RegiónCoat of arms of Liguria.svg Liguria
ProvìnsaCoat of Arms of the Province of Imperia.svg Imperia
Aministraçión
ScìndicoMario Conio (lista civica de sentru-drita Insieme) da-o 12-6-2017 (2º mandòu da-o 13-6-2022)
Teritöio
Coordinæ:43°50′37.89″N 7°51′03.34″E / 43.843858°N 7.850928°E43.843858; 7.850928 (Tagia)
Altitùdine39 m s.l.m.
Superfìcce31,36 km²
Abitanti13 732[1] (31-5-2022)
Denscitæ437,88 ab./km²
FraçioìnTagia, Levà (sêde da cumüna), Arma
Comùn confinantiBaǜcu, U Castelâ, Seriana, U Dusséu, Preabrüna, A Riva de Tagia, San Remu
Âtre informaçioìn
CAP18018
Prefìsso0184
Fûzo oràrioUTC+1
Còdice ISTAT008059
Cod. cadastrâL024
TargaIM
Cl. scìsmicazöna 2 (sismicitæ media)[2]
Cl. climàticazöna C, 1 165 GG[3]
Nomme abitantitagiaschi
Sànto patrónMadònna Miracuùża
Giórno festîvo11 marzu
Cartògrafîa
Màppa de localizaçión:
Tagia
Tagia
Tagia – Mappa
Pużiziun da cumüna de Tagia int'a pruvinza d' Imperia
Scîto instituçionâle

Tagia (ascì Tàggia, Taggia in italiàn) a l'è ina cumǜna de 13732 abitànti ch'a se tröva int'a Pruvinza de Imperia (dati agiurnài au 2022).

Geugrafìa

A cumüna a cumprende u teritòju de dui diferenti paìsi, chélu de Tàgia, ch'u ghe dà u nome, e chélu de Àrma, càxu che int'a pruvinza u se tröva numa intu capulögu, furmàu da Ineja e U Pòrtu.

Cumplescivamente u cunta 'na süperfìcie de 31,36 chilometri quadri, estesa surveciü int'u bassìn de l'Argentìna, tantu inta zòna de chélu valùn, quantu di sò afluènti, cume l'Oxentìna, ch'u se ghe zunta in lucalitài San Zorżu.

Tàgia

Sentru abitàu a tréi chilòmetri daa maìna, u l'è u nücleu ciü antìgu di dui, sciü a spunda de drìta du s-ciüme Argentìna. U sò nucleu uriginàiu, l'antìga Tabia medievàle, u l'è staitu tiàu sciü inturnu au priuràu benedetìn da Nostra Scignùa du Canéu.

Àrma

Edificàu lòngu a còsta, pìja u nome daa grotta ciamà Arma da Nunzià, ai cunfìn cun a cumüna de San Remu, scituà au de sùta du prumontòju cun u stézzu nòme. Svilüpàu ciü ressentemente, u cröve chéla parte finàle da ciàna furmà daa s-ciümàja de Tàgia, ciü in autra parte culucà inta zona li de daré, i cuscì diti Casteleti. A sti chi a se zunze pöi a pàrte növa, lòngu a stràda de culegamentu cun Tàgia.

Cunfìn

Tàgia a cunfìna a nòrd cun Baücu, Seriana (versu punente) e U Dusséu (versu punente), Preabrüna, U Castelâ e A Rìva a levante e San Remu a punente.

Stòia

Pòsti de interesse

U burgu de Tagia cun a baxìlica

Ecunumia

Cultǜa

U dialetu de Tagia

A Tagia a se parla ina variante da lénga lìgüre, de tranżiziùn tra u Lìgüre de punente e chélu de sentru-punente, definìa, pe e sò influenze da Pietro Varese Mèe Ligüre Pruvenzale. [4]

Pe sarvà stu dialetu chi u l'è staitu pübricàu in glusariu etimulogicu ascì, du 2019, cüràu da Costante Lanteri e Silvio Balestra.

De seguitu a tabèlla da grafìa da éli adutà.[5]

Grafìa Lanteri-Balestra
Létere Sòi

IPA/AFI

Nòte
A a
B b
C k/ʧ
D d
E e/ɛ e serà/ e avèrta
F f
G g/dʒ
H mǜta
I i
J ij són du franzéise "famille"
L l
M m
N ɱ/n/ŋ
O o/ɔ o serà/o avèrta
Ö ø són de eu franzese
P p
Q k
R r Segnà numa se vibrante, càżże quandu intervucalica
S s/z Rara, de suvente aa fin o ai inizzi de paròle, atrimenti sempre impüa
S-C ʃ+ʧ són da paròla "s-ciüma"
T t
U u
Ü y són da "u" françéize
V v
X ʒ són do françéize "jardin"
Z s són de l'italiàn "sempre"
Ż z són da "s" de l'italian "rosa"

Fèste e fée

Vie de cumünicaziùn

Autri prugèti

Contròllo de outoritæVIAF (EN146739106 · WorldCat Identities (EN146739106

Nòtte

  1. (IT) Bilàncio demogràfico ànno 2022 (dæti provizöi), ISTAT.
  2. Clascificaçion sismica (XLS), in sce protezionecivile.gov.it.
  3. Legge 26 agosto 1993, n. 412, alegòu A, Tabélla di gràddi/giórno di Comùn pe Región e Provìnsa (PDF), in sce efficienzaenergetica.acs.enea.it, 1 màrso 2011, p. 151. URL consultòu o 25 arvî 2012.
  4. https://pietrovaresemee.wixsite.com/ligureprovenzale
  5. (LIJIT) Costante Lanteri e Silvano Balestra, Glossario etimologico del dialetto di Taggia, Tàgia, Phobiblion edizioni, 2018, p. 11.