Tuningen

CA	Sta pagina chi a l'é scrita in camugin

Tuningen
Tuningen – Veduta Vista da ciassa cu'u municipiu
Localizaçión
Stâto	Germània
Divisione 1	Baden-Württemberg
Divisione 2	Fribürgu in Brisgovia
Divisione 3	Furesta Neigra-Baar
Teritöio
Coordinæ:	48°01′36″N 8°36′07″E48°01′36″N, 8°36′07″E (Tuningen)
Altitùdine	743 m s.l.m.
Superfìcce	15,59 km²
Abitanti	2 863 (31-12-2022)
Denscitæ	183,64 ab./km²
Âtre informaçioìn
CAP	78609
Prefìsso	07464
Fûzo oràrio	UTC+1
Còdice statistico	08 3 26 061
Targa	VS
Cartografîa
Tuningen
Tuningen – Mappa Puzisiun de Tuningen in ta cumünitè aministrativa de Villingen-Schwenningen
Scîto ofiçiâ

Tuningen (in alemannu ciamà Doaninga) a l'é üna sitè du Baden-Württemberg, in tu meridiun da Germania, ch'a fa parte du circundaiu de Schwarzwald-Baar. U cumüne u fa parte da cumünitè aministrativa de Villingen-Schwenningen.

Geugrafia

Tuningen vista da l'ertu in ti anni '80

Tuningen a se tröva in sciu Baar, ün altupianu tra a Furesta Neigra a punente e u Giüra Svevu a levante. A cunfinn-a a nord cu'i distreiti de Mühlhausen e Weigheim, sutta l'aministrasiun de Villingen-Schwenningen, mentre a levante cu'u distreitu de Schura, in ta cuntea de Trossen e cu'i cumüni de Durchhausen e Talheim. A meridiun e a punente u cunfin u l'é cun i distreiti de Sunthausen e Hochemmingen, che sun parte da sitè termale de Bad Dürrheim.

U cumüne de Tuningen u cumprende finn-a u vilaggiu e e faturie de Birkenhof, Erlenhof, Haldenhof, Lindenhof, Lochenrain, Obere Mühle, Schonwiesen e Untere Mühle. Gh'è pöi da azunze u vilaggiu abandunou de Kalkhof. In sce üna parte du teritoiu du cumüne se svilüppa u santuaiu di oxelli de Baar.

Storia

L'ostaia Ochsen in tu 1908

Tuningen u l'é stetu teritoiu de l'abasia de San Gallu fin dau 797 d.C., in te l'Ertu Mediuevu u l'é finiu sutta au Dücou de Svevia, e u l'è passou sutta u guvernu da famiggia di Cunti de Lupfen. In tu seculu XIII l'aveivan spuntà i Maier von Tuningen, che han rezüu u feudu fin au seculu XIV, pe pöi lascià i sö dumini in t'üna faze de anarchia feudale. In tu 1444 Tuningen a l'é passà sutta aa Cuntea de Württemberg, tantu da seguine u destin.

Cun l'elevasiun da Cuntea a Regnu, in tu 1806, a l'é in tu distreitu de Tuttlingen. A l'é steta pöi parte de l'Imperu Tedescu, da Repübblica de Weimar e ancun du Tersu Reich. Aa fin da Segunda Guera Mundiale a l'é steta ocupà dai franseixi, in tu 1945. U növu bund (statu federale, ch'u s'assumeggia ae regiuin italiann-e) duv'a l'é steta cumpreiza, u Württemberg-Hohenzollern, u l'é stetu ünificou cu'u Baden in tu 1952, a furmà quellu che ancö u l'é u Baden-Württemberg. Dau 1973 Tuningen a l'é passà in tu circundaiu de Schwarzwald-Baar.

Abitanti

Ciü tante gente sun de religiun prutestante, ma gh'è finn-a di grüppi catolici e metudisti.

Posti de interesse

• 
  A gexa de San Miché, prutestante
• 
  Gexa de San Giuvanni, metudista
• 
  U recintu de prie celticu, in ta neve
• 
  A vegia ostaia Ochsen, ancö arangià

• A Tuningen gh'é diferenti gexe, a gexa prutestante a porta u titulu de San Miché, dita "Michaelskirche", a l'ha pigiou u postu de quella de San Gallu, cacià zü in ta Guera di Trent'anni. A gexa evangelica a g'ha l'antigu campanin du 1686 e l'artà baroccu, a cunta a ciü grossa cumünitè religiuza. De cuntru, u gh'è finn-a quella catolica, dedicà a Sant'Anna, custruia in tu 1968, a cunserva in quaddru du camugin Giuseppe Bozzo, regalou daa parocchia de Camuggi. In ciü gh'é a gexa metudista, dedicà a San Giuvanni. Ognünn-a de gexe a g'ha in sö salun da parocchia.
• A duì chilometri daa gexa ciü impurtante, l'é stetu truvou i resti de ün recintu de prie squadrou, ch'u remunta prubabilmente ae pupulasiuin celtiche.
• In seguitu ai frequenti incendi tra Settesentu e Öttusentu, che aveivan culpiu e 85 famiggie in tu 1750 e pöi aveivan lasciou sensa teitu quexi meza pupulasiun (96 caze brüxè e 962 persunn-e sfolè), gh'é stetu u bezögnu de fundà u corpu di pumpé, vegnüu ubligatoriu in tu 1874. Ancö u grüppu u cunta 35 pumpé e 15 zueni. A stasiun di pumpé a se tröva a fiancu du münicipiu e drentu gh'é a Teinosaal, au cian de d'atu, duve se urganizzan feste e incuntri.
• Müseu de storia lucale, u l'ea üna abitasiun fin aa fin di anni '80, mentre da quel'annu se l'è acatà u cumüne, cun üna asuciasiun du postu ch'a s'é missa a cürà l'alestimentu du müseu. Drentu, a vegia fenea a l'è steta arangià e u ghe tegne de mustre e de manifestasiuin, cun a dispuzisiun in furnu pübblicu. U Müseu de Storia Lucale de Tuningen u l'é stetu inaugürou ai 23 de marsu du 1997, quandu s'é tegnüu a festa pe'i 1200 anni da sitè.
• Ochsen, a l'è üna vegia ostaia, duve i faxeivan a bira, in tu 2007 arangiou e destinou a de ativitè suciali pe i ansien, in ciü u l'è sede de üna asuciasiun, sala du cunseggiu cumünale e de certi üfissi.
• Salun de feste, tiou sciü in tu 1955 cumme palestra e salun duve tegni e manifestasiuin, arangiou in tu 2002, drentu se fan ativitè de tiatru, cuncerti, feste e recite de scöe.

Cultüa e Persunalitè

U gh'é duì azili, ün du cumüne e l'atru da gexa prutestante, ciü a scöa elementare. U gh'è finn-a in centru de furmasiun pe'i adülti. Da ricurdà cumme persunalitè storiche u scultù e educatù Johann Philipp Glöker (1819-1889), a scritrixe lüterann-a Wilhelmine Brigitta Schaible (1878-1950), u cumpuxitù religiuzu Theophil Laitenberger (1903-1996) e u ciclista campiun du mundu in tu 1952 Heinz Müller (1924-1975). Daa gente du postu u l'é ben sentiu u zögu du balun. A squaddra spurtiva Tuningen e. V. a l'ea steta fundà in tu 1920 cu'u numme Fussballclub Teutonia Tuningen 1920. A l'é steta rifundà cu'u numme d'ancö ai 2 d'agustu du 1947.

Aministrasiun e gemelaggiu cun Camuggi

Detaggiu du municipiu cun a stasiun di pumpé

A sitè a l'é pe tradisiun aministrà da de liste de centru-drita, in tu surcu da magiuransa ch'a l'ha avüu da ste parti u CSU-CDU. U cumüne u l'ha accatou a sede ch'a l'è vegnüa u münicipiu d'ancö in tu 1832, e primma u l'éa ün stabile döviou cumme bitega. Da fiancu u se ghe tröva a cazerma di pumpé. Au 2023 se cuntan duzze cunsegé. U scindicu, in carega, dau 2019 u l'è Ralf Pahlow.

Fin dai anni Otanta, a sitè de Tuningen e quella de Camuggi han streitu raportu de amicissia. U gemelaggiu, cuminsou in via üfisià i 13 de zügnu du 1998, u l'ha piggiou u via cun Berndt Sauer e u Meistru Mauro Ottobrini, cumme svilüppu de scangiu cultürale tra e due aministrasiuin cumünali, partiu in tu 1987. Berndt Sauer u l'aveiva cuscì fundou l'asuciasiun "Amici di Camogli"/ "Freuendeskreis Camogli e.V." (Camuggi u l'ha cuntracangiou cun l'asuciasiun "Amici di Tuningen") e d'in tantu in tantu vegnan inandiè scangi, banchetti natalissi cu'e tipicitè tedesche cumme bire, dusci, würstel, spätzle e a grappa.

U stemma u prezenta ün gambu verde cun due röse russe, seminè d'ou e de fögge verdi. Ün stemma ciü antigu u gh'aveiva ün abé, ma in tu 1910 s'é decizu de pigià cumme stemma quellu da famiggia Maier von Tuningen.

Ecunumia

A Tuningen se trövan de aziende cumerciali e de l'indüstria, cumme prudusiun de metalli e travaggiu di materiali, custrusiun de macchine e de atressi, mecanica de precixùn. Sun svilupè ascì u setù de materie de plastica e u setù energeticu. Tra u svilüppu de energie u gazzu natüale e i impianti e panelli che funsiunan cun u sù.

Vie de cumünicasiun

A partì dau 1975 Tuningen a l'é steta cullegà da l'autustradda, ch'a l'è a Bundesautobahn 81, ch'a parte daa sitè de Gottmadingen fin au cunfin cu'a Svissea, vixin a Sciaffüza. Tuningen u gh'a üna sö sciurtia de l'autustradda. Vixin aa sitè u ghe passa finn-a l'autustradda federale 523 (Bundesstraße 523), in tu toccu tra Tuttlingen e Villingen-Schwenningen.

U trasportu pübbricu u l'è gestiu da l'asuciasiun di trasporti Schwarzwald-Baar, cun üna de fermate ciü impurtanti in tu paize ch'a l'è propiu in ta ciassa.

Bibliografia

• (IT, DE) AA.VV., 25 Jahre Partnerschaft Tuningen - Camogli 25 anni di gemellaggio Camogli - Tuningen 1998-2023 Informationen über Tuningen - Informazioni su Tuningen, Camuggi, Amici di Camogli, 2023.

Atri prugetti

Altri progetti

• Wikimedia Commons

• Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Tuningen