U Buschettu (Camuggi)
CA |
Sta pagina chi a l'é scrita in camugin |
| U Buschettu lucalitè | |
|---|---|
(IT) Il Boschetto
| |
Vista de chè du Buschettu
| |
| Lucalizasiun | |
| Statu | |
| Regiun | |
| Sitè metrupulitann-a | |
| Cumüne | |
| Teritoiu | |
| Curdinè | 44°20′45.03″N 9°09′36.54″E |
| Abitanti | |
| Atre infurmasiuin | |
| CAP | 16032 |
| Füzu uraiu | UTC+1 |
| Cartugrafia | |
U Buschettu (Il Boschetto in italian) u l'é üna lucalitè de Camuggi, ricunusciüa in tu statütu du cumüne, cunusciüa pe'a prezensa de ün impurtante santuaiu.
Geugrafia
[modìfica | modìfica wikitèsto]
A lucalitè du Buschettu a se spande e a cunfinn-a cu'i trei centri ciü impurtanti du Cumüne, che saievan u centru storicu de Camuggi, e e frasiuin da Rüa e de San Roccu. U se svilüppa dau centru da sitè finn-a a muntà sciü pe 200 metri in te ün largu valun, cumpreizu tra e coste ch'arivan finn'a-u Munte d'Ezui, au Munte da Rüa e au Munte de Portufin e atraversou da tanti rianetti.
U cunfin tra u centru e u Buschettu u pö ese cunsciderou u fusou che daa Ciann-a di Serpenti u chinn-a zü, de traversu aa costa, lungu u cuscì ditu riu Dürassu, cu'u centru ch'u l'é cuscì cumpreizu in tu percursu de Via Bettolo. Cursu Mazzini, ch'u cure paralelu au centru de Camuggi, u finisce nu guei distante dau santuaiu du Buschettu, duve cumensa Via Enrico Figari, a stradda che, cu'i sö gii, a traversa a lucalitè e a munta finn-a in sce l'Aurelia, versu u centru da Rüa. A nord-ovest U Buschettu u cunfinn-a cu'a lucalitè de San Prospu, cu'a Via de Mezu e Via Sego che cumprendan e vilette a nord du centru du Buschettu.
Sta lucalitè a l'é atraversà dau riu du Buschettu, ch'u nasce in sce rive du Munte d'Ezui, a 200 metri dau riu Dürassu, pe poi scure in paralelu a questu in tu mezu e de sutta ae chè, e finì a l'ürtimu in tu Fusou. In ta parte ciü erta da lucalitè, versu a Rüa, u ghe passa u Fusou de Ciappe, mentre da Via Saccomanno ün rianettu u custezza tütta a Muntà du Priun.
A sud, Via Enrico Figari a se deramma in te due stradde che arivan rispetivamente in te lucalitè du Castegnö e da Pisciuela, che ghe dan numme, lighè cun de cröze aa frasiun de San Roccu ascì. Daa Pisciuela u chinn-a ün rianettu picin (che pe'u rumù ch'u fa u l'ha detu u numme aa lucalitè ascì) ch'u l'ariva au Castegnö (numme ch'u ne vegne daa prezensa, in tu pasou, d'ün boscu de castagni) da duve, a sö votta, partan trei cürti rianetti che finiscian in tu Fusou, ciamè u riu du Punte de Cò, u riu du Castegnö e u riu de Seià.
Versu a costa a lucalitè du Buschettu a l'é limità da Via San Rocco, u senté che dau centru de Camuggi u munta a San Roccu custezandu in ta parte ciü bassa u Fusou, duve se svilüpavan e antighe burghè di Muin e de San Bertumé, da fiancu aa zona, cun scitu archeulogicu, du Castelà.
Lucalitè
[modìfica | modìfica wikitèsto]- E chè du Castegnö
- Vista du Castegnö
- E chè da Pisciuela e, de deré, San Roccu
- Atra vista da Pisciuela
Au de sutta du santuaiu du Buschettu e de d'atu du Fusou, in paralelu a questu chi, se trövan e chè da lucalitè dita du Castegnö.
A lucalitè du Castegnö a l'é steta a sede de l'Istitütu de Nostra Scignua de l'Ortu (Istituto di Nostra Signora dell'Orto), cun drentu e muneghe dite e "Gianelinn-e" che sun stete ün'impurtante scöa pe'a furmasiun de figiöe. Quandu e muneghe han abandunou du tüttu u cumprensoiu, cu'a scöa e i aloggi, u cumplessu u l'é stetu cangiou pe faghe di apartamenti, mentre a gexa a l'é steta serà pe tantu tempu, finn-a ai anni Duemia[1].
A Fundasiun Pierluigi e Natalina Remotti, nasciüa in tu 2008, a l'ha dunca truvou sede in ta gexa scunsacrà du vegiu cunventu de Gianelinn-e de Camuggi. A Fundasiun Remotti a cunserva l'impurtante culesiun d'arte cuntempuranea di sö duì fundatuì, cu'e primme opere che sun stete acatè aa meitè di anni Setanta. A Fundasiun a l'inandia de mustre e de manifestasiuin de caratere nasiunale e internasiunale, ciü che di premmi, de cunferense, di eventi de müxica e de rasegne de cine, pe fà prumusiun e spantegà a cultüa cuntempuranea. Pier Luigi e Natalina Remotti han detu üna gran atensiun aa futugrafia in te l'arte e, in ta sö culesiun, gh'é de opere storiche cumme quelle de Luigi Ghirri, Ugo Mulas, Gianni Berengo Gardin, Franco Vaccari, Gabriele Basilico, Mimmo Jodice e Olivo Barbieri. A ogni moddu, u se ne tröva de quelle de atre generasiuin ascì, cumme de opere de Maria Mulas, Marina Ballo, Mariella Bettineschi, Stefano Arienti, fin a arivà a quelle ciü muderne de Luisa Lambri, Francesco Jodice, Andrea Botto, Rä Di Martino e Linda Fregni Nagler[2][3].
A regiun da Pisciuela, cumm'u dixe u sö numme ascì, a l'é ün postu ümiu e caraterizou da vari rianetti. Truvanduse de sutta a San Roccu, a l'é ciü erta du Castegnö e du Buschettu ma, a ogni moddu, a dipende da ste due lucalitè pe'i trasporti, detu ch'a manca de üna stradda pe'e macchine ch'a munte finn-a a San Roccu. Chi se trövan pe'u ciü de chè, cu'ün carattere de periferia rispettu au centru de Camuggi e ün'aia ch'a l'é ciü de campagna, in tu mezu ai boschi.
Storia
[modìfica | modìfica wikitèsto]
A lucalitè, antigamente, a l'ea cunusciüa cumme a "Valà de l'Ou" pe'a prezensa de tanti erbi de agrümmi che ghe vegnivan ben e che, quandu möiavan i sö früti, se tenzeiva de gianu aseizu tütta a valà. Chi gh'ea ascì i boschi ciü impurtanti de stu teritoiu, grassie ai fusuei che ghe scuran e i teren au sù. Tra i erbi, ciü che quelli da früta u gh'ea fin da alantù di castagni, de ruvie e di urmi, mentre a muntà versu A Rüa se truvava ciü de vigne e d'uive[4][5].
Ün'antiga spartisiun du liberu Cumüne de Camuggi a definiva u sö teritoiu in te quattru parte, ch'ean "Fravega" pe'a culinn-a de San Roccu, "Verzüa" (Verzura) pe'i sciti tra Pisciuela e San Bertumé (e dunca u cursu du Fusou), "Magiö" (Maggiolo) ch'u meteiva insemme A Rüa, u centru de Camuggi e tütta a lucalitè in tu mezu a questi, cumpreizu dunque U Buschettu, e "Sarzan" (Sarzano), ch'u cumensava dau Rivo Giorgio e u l'andava versu punente finn-a au Migià.
U mumentu ciü impurtante pe'a lucalitè u l'é stetu però in tu 1518, quandu, in scia cruxea de trei senté de campagna, vixin a üna madunetta cun drentu ün quaddru da Madonna cu'u Bambin in brassu, u gh'é stetu ün'aparisiun da Vergine[5].
In tu detaggiu, ai 2 de lüggiu du 1518 a pasturella Angela Schiaffino, de duz'anni, a s'ea fermà cumm'u l'ea sö üzu a pregà daa madunetta. Segundu a tradisiun, alantù se gh'é mustrou üna "beliscima Scignua", ch'a l'ha dumandou aa pasturella d'ese ün testimoniu e ün mesagé pe fà isà üna gexa in te stu scitu. A pasturella a gh'aiva dunca ditu ch'u l'ea difissile che i paizen gh'avessan credüu, e cuscì a Beata Vergine a l'ha segnou üna “M” (simbulu classicu, in scritüa gotica, döviou dai santuai aa Madonna) in sciu parmu da man e ascì in sce üna gran pria che gh'ea lì vixin[5][6].
Cuscì l'é stetu fabricou üna primma capella duve, pe'a tradisiun, ciü tardi a saieva steta interà l'Angela Schiaffino, mentre tra u 1612 e u 1631 s'é fetu i travaggi pe custruì u santuaiu che se pö ancun vedde[7].
Ün svilüppu impurtante in ta lucalitè u gh'é stetu versu a fin de l'Öttusentu, grassie ae gran richesse guagnè dai capitagni de Camuggi, ch'aivan cumensou a fabricase üna serie de vilette in ta valà, duve stavan de stè cu'a famiggia pe poi turnà in tu centru in autünnu, quand'u l'arivava u freidu[8]. U bezögnu de furmasiun pe'e gente da lucalitè u l'ha purtou aa creasiun de l'Istitütu de Nostra Scignua de l'Ortu, megiu cunusciüu cumme e Muneghe Gianelinn-e, in te Via Castagneto, üna scöa catolica pe'e figiöe che pe tantu tempu a l'ha cuntribuiu a l'istrusiun de generasiuin de zuvene camuginn-e, finn-a a quandu u l'é stetu serou. Dai anni '60 du Növesentu U Buschettu u l'ha registrou ün gran svilüppu, cu'a custrusiun de tante chè e de vie növe, ciü a piscinn-a du cumüne e i giardin pübblici.
Posti de interesse
[modìfica | modìfica wikitèsto]U postu ciü impurtante da lucalitè u l'é u santuaiu da Madonna du Buschettu, cu'u sö chiostru e u vixin otoiu da Madonna Adulurà du Buschettu.
Santuaiu da Madonna du Buschettu
[modìfica | modìfica wikitèsto]- Vista du santuaiu
- Vista de drentu
A strutüa du santuaiu a se prezenta spartia in te trè navè, cun decurasiuin d'arte barocca tipica du Seisentu e de vorte afreschè che mustran a scena de l'aparisiun da Madonna. In simma ae culonne gh'é pitüou e gexe da Rüa, de San Roccu, de San Fertuzu e a baxilica de Santa Maria Asunta, cu'u sö arsipreve ch'u l'é u titulare du santuaiu. U santuaiu u g'ha üna sö canturia, vusciüa dau retù Don Pietro Benvenuto, mancou in tu 2000 e che poi a l'é steta intitulà aa sö memoia.
In sce l'intrà da gexa, ch'a se svilüppa cu'üna bella architetüa, gh'é ün urmu antigu, ch'u l'é stetu mantegnüu finn-a ai ürtimi travaggi au ciasà davanti au santuaiu[9]. In te stu ciasà se tröva ascì duì veddri che permettan de vedde i resti da primma capeletta, ligà a l'aparisiun da Madonna. Finia interà a l'imprinsippiu du Növesentu, di travaggi in ti primmi du Duemia l'han arangià e purtà turna aa vista[7].
De prexu, gh'é üna statua de legnu da Madonna Adulurà, scurpia in tu 1676 da Agostino De Negri. A rafigüasiun da Madonna cu'u Bambin, quella duve s'ea fermou l'Angela Schiaffino, a l'é prubabilmente ün travaggiu du pitù Teramo Piaggio, de Zuagi, ch'u l'é stetu ün alievu da scöa de Antonio Semino, ün atru artista ben ativu in ta Rivea. Aa giurnà d'ancö, sta pitüa a l'é missa in simma a l'artà prinsipà, duve a pö ese cuverta cu'ün vegiu scistema pe mezu de üna veia. L'attu d'ascunde u cuscì ditu "Quaddru Miraculuzu" u ne vegne finn-a dau 1588, quandu ün sertu Antonio Schiaffino u n'aiva ruvinou ün cantu cu'üna priunà e, segundu a tradisiun, a l'avieva persu pe stu fetu a gamba. S'ea cuscì arivou a de növe guarixuin miraculuze, tantu che pe'i trexentu anni da l'aparisiun da Madonna, ai 30 d'agustu du 1818, u l'é stetu cuncessu l'incurunasiun da pitüa miraculuza da pappa Piu VII, cun decretu du 12 d'agustu du 1817[10][6].
A Madonna du Buschettu a l'é cuscì vegnüa de gran cuntu pe'i camugin de tütte e frasiuin e, ai 27 de marsu du 1955, a l'é steta pruclamà dau Pappa Piu XII cumme a patrunn-a da Sitè de Camuggi (primma ogni frasiun a festezava segundu u sö patrun), e dunca l'é stetu sernüu a ricurensa da Madonna du Buschettu cumme giurnu de festa pe tüttu u Cumüne, pe'u sö prestigiu e pe'a sö puzisiun, in tu mezu de sö frasiuin[5].
Chiostru du santuaiu da Madonna du Buschettu
[modìfica | modìfica wikitèsto]
Cumm'u sücede de spessu in te tradisiuin de mà da Ligüria, aa Madonna l'é stetu destinou a ciü parte de preghee di mainè. In te l'Öttusentu, in te l'artà de San Giüzeppe u s'é cumensou a mette i ex vutu che i mainè de Camuggi cumisciunavan ai pituì, cuscì da lascià de testimunianse de grassie risevüe pe intercesciun da Madonna du Buschettu, che pueivan andà da ün periculu scampou in navegasiun o pe'a sarvessa da ün naufragiu, ma ascì pe ün viagiu ch'u l'ea finiu ben. Gh'ea l'üzu che i mainè purtavan descasi stu quaddru in prucesciun, dau portu au santuaiu, pe cunsegnalu au Retù che alantù u l'apendeiva in gexa[11].
Üna primma lista de sta culesiun a l'é steta scrita, in tu 1919, da Don Stefano Costa. A ogni moddu, in tu 1938 u cumandante Gio Bono Ferrari, scritù e prumutù de Camuggi, u l'ha segnalou a prezensa de sulu 76 quaddri de bastimenti in mustra in tu presbiteiu, e nu l'ean tegnüi in te de cundisiuin guei bunn-e. Ciü o menu du 1975 u chiostru du santuaiu u l'é vegnüu a sede da galeria cu'i quaddri di ex vutu, ciü d'atre opere e icunn-e de feru de l'Öttusentu. Levou quarche interventu ciü lucale e menu espertu, l'é stetu sulu in tu 1992 che, grassie aa Suvrintendensa, u s'é pusciüu pruvedde aa gran opera de arangià stu patrimoniu. Aa fin, in tu 2018 u l'é arivou u növu alestimentu du chiostru, cun tantu de növi panelli de infurmasiun[12].
Otoiu da Madonna Adulurà du Buschettu
[modìfica | modìfica wikitèsto]- L'otoiu amiou de föa
- L'artà de l'otoiu du Buschettu
- A celebrasiun pe'a Porta Santa a l'otoiu du Buschettu
Da fiancu a l'intrà du santuaiu se tröva ün otoiu, cu'a cungrega ch'a l'é steta fundà cu'üna bulla du Pappa Ürban VIII in tu 1635. Prupietaia de aredamenti sacri e de cristi, vixin a l'otoiu u gh'é cunservou di ögetti antighi ch'ean döviè pe'e elesiuin du priù da cungrega (üna serie de balette gianche e neigre e ün arneize daa furma ch'a ricorda üna specie de megafunu, duve gh'ea missu e balette) e i fiuri vutivi de stoffa du Növesentu, de üna serta impurtansa. Tradisiun ben ben antiga a l'é quella du prezepiu cun de figüe du Settesentu, che a Cungrega de l'Adulurà a cunserva[13][14].
In te l'ucaxun di 390 anni da Cungrega, tra i primmi atti du Pappa Liun XIV doppu da sö elesiun, l'otoiu u l'é stetu pruclamou pe trei giurni cumme "Gexa du Giübileu", cu'a sö intrà ch'a l'ea üna "Porta Santa". U nu l'ea mai stetu cuncessu primma de sta votta ün onù pegiu a ün otoiu. Ai 15 de settembre du 2025 s'é cuscì ditu a Santa Messa pe'a fin du giübileu e da festa patrunale de l'Adulurà, presciedüa dau delegou puntificiu S. E. Mons. C. Sanguineti, vescuvu de Pavia, che aa fin u l'ha detu a benedisiun papale[13].
Istitütu Nauticu Cristoforo Colombo
[modìfica | modìfica wikitèsto]Piscinn-a Giuva Baldini
[modìfica | modìfica wikitèsto]Ecunumia
[modìfica | modìfica wikitèsto]Sciben che U Buschettu u segge stetu cunsciderou de lungu cumme üna parte de Camuggi in sensu streitu, l'espansciun ürbann-a in te üna lucalitè che primma a l'ea de campagna a l'ha creou üna frasiun pe sö cuntu. I primmi abitanti du Buschettu stavan vixin aa periferia de Camuggi, da duve partivan pe travagià in ti campi, in ti orti e in ti boschi, campandu pe'u ciü de quellu che cultivavan. U svilüppu ch'u gh'é stetu de l'Öttusentu u l'ha fetu sparì e antighe campagne che gh'ean, faxendule vegnì ün postu de vilezatüa e, ciü tardi, de rexidense.
E poche ativitè cumerciali, alantù cumme aa giurnà d'ancö, se trövan pe'u ciü in ta regiun cumpreiza tra u centru e u santuaiu. Ün ezempiu u l'é stetu a fabbrica du retificiu Giudice, a segunda da sitè, ch'a l'ha funsiunou finn-a ai anni '60 da vixin au mudernu Istitütu Nauticu, üna scöa de grande impurtansa pe'a storia da sitè[15].
Cultüa, feste e fee
[modìfica | modìfica wikitèsto]U santuaiu u fa püblicà, da u 1914, u sö storicu Buletin, ch'u l'é ün veru giurnale de Camuggi.
Tütte e feste che se tegnan au Buschettu sun lighè au santuaiu e a l'otoiu e, in tu detaggiu, sun a festa patrunale, ai 2 de lüggiu, e quella de l'otoiu, de settembre.
In te l'ucaxun da ricurensa, du 2018, di sinquesentu anni da l'aparisiun, di buschetin se sun missi insemme in te ün cumitatu ch'u l'ha inandiou de atre feste e de manifestasiuin cultürali cun l'ubietivu de tià l'atensiun versu st'impurtante postu de preghea che, mascima in ta sö galeria cu'i ex vutu di mainè, u cunserva a storia de Camuggi e da sö gente.
Cumünicasiuin
[modìfica | modìfica wikitèsto]A regiun du Buschettu, ch'a cumprende U Castegnö e A Pisciuela ascì, a l'é atraversà da ciü stradde. A ciü impurtante a l'é Via Enrico Figari, ch'a cumensa de d'atu a Camuggi cumme Cursu Mazzini e ch'a porta dau centru finn-a aa frasiun da Rüa. U cunfin tra u centru e a valà, cumme ditu, u l'é marcou da Via Bettolo mentre, versu munte, a serala a gh'é l'Aurelia e poi Ciassa e Via Gaggini, aa Rüa, e Via Molfino, ch'a va finn-a a San Roccu. Partindu da l'asse de Via Figari se pö muntà a San Prospu cu'a Via de Mezu e cun Via Segu mentre, in te l'atra diresiun, u gh'é Via Castegnö, Via Castegnö Seià, Via Pisciuela e Via Saccomanno, che permettan d'arivà ae ürtime lucalitè de d'atu du Fusou. Üna rè de cröze e de scainè a liga insemme tütte ste vie, tantu ch'a permette d'arivà a pé in te ogni lucalitè[16].
U servissiu de trasportu sitadin de l'AMT u liga u centru de Camuggi, daa stasiun di treni, cu'a Rüa, viagiandu lungu Via Figari. U gh'é ascì üna navetta a servissiu du Castegnö.
Notte
[modìfica | modìfica wikitèsto]- ↑ (IT) 124. GIANELLINE, in sce agenziabozzo.it. URL consultòu o 20 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Festival della Comunicazione, MOSTRA Zoom - Fotografia Italiana dalla Collezione Remotti, in sce festivalcomunicazione.it. URL consultòu o 20 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Direzione Generale Creatività Contemporanea, Fondazione Pierluigi e Natalina Remotti, in sce luoghidelcontemporaneo.cultura.gov.it. URL consultòu o 20 seténbre 2026.
- ↑ (IT) 4282 IL BOSCHETTO, in sce agenziabozzo.it. URL consultòu o 20 seténbre 2026.
- 1 2 3 4 (IT) Rosa Cappato, Triplice evento a Camogli per celebrare l'anniversario della proclamazione di Nostra Signora del Boschetto, patrona della Città, in sce piazzalevante.it, 27 de marsu du 2025. URL consultòu o 20 seténbre 2026.
- 1 2 (IT) 4250 MADONNA DEL BOSCHETTO, in sce agenziabozzo.it. URL consultòu o 20 seténbre 2026.
- 1 2 (IT) 1927. CHIESA DEL BOSCHETTO, in sce agenziabozzo.it. URL consultòu o 20 seténbre 2026.
- ↑ (IT) 4176 IL BOSCHETTO, in sce agenziabozzo.it. URL consultòu o 20 seténbre 2026.
- ↑ Ferrari, 1935, p. 25
- ↑ Ferrari, 1935, pp. 146-147
- ↑ (IT) 1812. BOSCHETTO, in sce agenziabozzo.it. URL consultòu o 20 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Gli Ex Voto della Madonna del Boschetto, in sce agenziabozzo.it. URL consultòu o 20 seténbre 2026.
- 1 2 (IT) Camogli: l'Oratorio del Boschetto è "Chiesa giubilare" con bolla papale, in sce levantenews.it, 25 de agustu du 2025. URL consultòu o 20 seténbre 2026.
- ↑ Ferrari, 1935, p. 157
- ↑ (IT) 1590. RETIFICIO GIUDICE, in sce agenziabozzo.it. URL consultòu o 20 seténbre 2026.
- ↑ (IT) Consuelo Pallavicini, Camogli: pulizia e verde, Castagneto Sejà chiede più attenzione, in sce levantenews.it, 31 dixembre 2025. URL consultòu o 20 seténbre 2026.
Bibliugrafia
[modìfica | modìfica wikitèsto]- (IT) Gio Bono Ferrari, La città dei mille bianchi velieri: Camogli, Zena, Tipografia Nazionale, 1935.
Atri prugetti
[modìfica | modìfica wikitèsto]
Wikimedia Commons a contêgne di files in sce U Buschettu
Ligammi de föa
[modìfica | modìfica wikitèsto]- (IT) Santuaiu du Buschettu, Scitu ufisiale, in sce santuarioboschetto.it. URL consultòu o 20 seténbre 2026.
