Murta

Da Wikipedia
Vanni a: Navegaçión, çerca

Descrisiùn[Càngia | modifica sorgente]

Arbutus unedo (in çerte zóne de l'Itallia anche çéxia de mä ), o murta, u l'è in arbüstu, in custu, d'a famiggia de Ericaceae.

U l'è in arbüstu cun tante ramme, insc'ou russicciu quande i sun zuene. U pö rivä a 7-8 m de artessa.

U l'a fögge oväli lançeolae, de 2-4 citti pe' 10-12 citti, ciü fusche in çimma ae ramme, cun pegullu cürtu e lamina düa, de surva insc'ou vèrde-scüu e lüstra, sutta ciü ciaea, cu'u bordu dentellou.

E sciue i sun insême a rappi ch'i pendan, cu'a curolla giancu-giäna o insc'ou rösa, urçeulä e cun 5 denti piccin ricieghae a l'inföa de 5-8 pe' 6-10 citti.

U frütu u l'è inn-a bacca riunda de ~ 2 citti, carnusa e russa quande möia, cuvèrta de tübercu ciütostu düi e spessi qarche milimetru; u cuntégne in alcalóide ch'u pö pruvucä grävi prublémi in génte ch'a gh'è particularmente sensibile. D'ätra pärte u numme latin u ne sügerisce de mangiäne pochi (unedo = unus edo = ne mangiu ün sulu).

U sciuìsce in otubre-nuvembre e i früti möian in te l'annu doppu a-a fin de l'estae e in autunnu.


Habitat[Càngia | modifica sorgente]

A murta l'è in elementu tipicu d'a maccia mediterranea: a l'è nativa d'e têre de l' Európa meridiunäle ma u se tröva tantu ascì Califórnia.

A l'è inn-a spécie termófila e ghe piaxan terèn accidi e siliceu-argilusi.


Cuiuxitae[Càngia | modifica sorgente]

In ursu ch'u mangia da inn-a cianta de murta a l'è u scimbulu d'a çitae de Madrid