Avoltöi

ZE	Quésta pàgina a l'é scrîta in zenéize, segóndo a grafîa ofiçiâ

Grifón euraziàtico

Avoltöio: nómme comùn de öxelli da rapìnn-a diùrni che se nùtran de bestie mòrte e de spésso de carcàsse de gròsci animæ, són de fæto di spasìn naturali, no én öxelli scinpàtici, ma fàn 'n'inportànte servìçio a l'ecoscistêma e évitan o propagâ de moutîe. Sti öxelli chi fan parte da famiggia di Accipitridae.

Caraterìstica a l'é a testa piâ, nûa sénsa ciùmme, còllo covèrto de péi, gatìn dûo ò de râre ciumétte rédene, che ghe perméttan de mantegnî a testa polîa méntre o se nùtre. Són öxelli de gréndi dimenscioìn, becco gròsso a lensìn, sanpe robùste sôvia a cäsòtti, ónge gròsse ma no a granfia, ghe sérvan sôlo pe caminâ pe tæra, âe larghe, côe ariondæ ò a triangolo con 12 ò 14 timonêe.

Àn in xeuo poténte ma lento; co-e larghe âe destéize gìan in çèrcio senpre ciù in érto, fin a grande altessa, pöi velézan in çèrca de carcasse ò di "carnâi" (i scarti di maxelli) predispòsti senpre in pòsti diversci.

Difuxón: én presenti in tùtti i continenti, levòu l'Òustràlia, i Pöli, Îzoe picìnn-e e in gran parte de l'Óceània. Gh'é 23 spêce de avoltöi.

'N avoltöio barbûo in xêuo

Avoltöi do Vêgio Móndo

I avoltöi do vêgio móndo vìvan in Àfrica, Àzia, Eoröpa. Çércan a vìsta da grendi altesse. Conpréndan 9 Géneri e 16 Spêce:

Ina òstàia a Barcelónn-a, Catalôgna

Sóttafamiggia - Gypinae   (Blyth, 1851 )   

     . Génere   Aegypius   (Savigny, 1809 )

                               . Aegipyus monacus    ( Linnaeus, 1766 )

       . Génere   Gyps  ( Savigny,  1809 )

                              .  Gyps   fulvus      (Hablizi,  1783 )

                              .  Gyps   bengalensis     (J.F. Gmelin,  1788 )

                              .  Gyps   coprotheres     (J.R, Forster,  1798 )

                              .  Gips    indicus             (Scopoli,   1786 )  G   

                              .  Gyps   tenuirostris      (G. R. Geay,  1844 )

                              .  Gyps   rueppelli         (A. E. Brehm, 1852 )

                              .  Gyps   africanus         (Salvadori,   1865  )

                              .  Gyps   himalayensis   (Hume,   1869)             

       .  Génere  Necrosyrtes  ( Gloger,  1841 )

                              .  Necrosyrtes monacus (Temminck, 1823 )

      .  Génere  Sarcogyps  (Lesson,  1842 )

                              .  Sarcogyps calvus  (Scopoli,  1786 )

      .  Génere  Torgos (Kaup, 1828 )

                              .  Torgos tracheliotus (J.R.Forster,  1791 )

     .  Génere  Trigonoceps  Lesson,  1842 )

                              .  Trigonoceps occipitalis (Burchell,  1824 )

.  Sóttafamiggia - Gypaetinae  (Bonaparte,  1831 )

       .  Génere  Gypaetus  (Storr, 1784 )

                               .  Gypaetus  barbatus  (Linnaeus, 1758 )

     .   Génere  Neophron  (Savignt, 1809 )

                               .  Néophton  percnopterus  (Linnaeus,  1758 )

     .   Génere  Gypohierax  (Ruppell,  1836 )

                               .  Gypohierax  angolensis (J.F. Gmelin, 1788)

Avoltöi do Nêuvo Móndo

I avoltöi do nêuvo móndo conpréndan 7 spêce che én escluxîvi de Amériche. Çércan a l'anàsto scìnn-a da 1600 metri d'altessa, no én inparentæ streitamente co-i Accipitridae, ma apartégnan a-a famiggia di Cathartidae; e mæxime carateristiche én dovûe a 'n'evoluçión convergénte ò paralêla. Nisciùn o l'à in nómme zenéize.

'N avoltöio da-o còllo rósso (Cathartes aura) mentre o xeua

A famiggia de Cathartidae (Lafresnaye, 1839) a conprénde 5 géneri e 7 spêce:

• Génere Cathartes
  • Cathartes aura (Linnaeus, 1758)
  • Cathartes burrovianus (Cassin, 1845)
  • Cathartes melambrotus (Wetmore, 1964)
• Génere Coragyps
  • Coragyps atratus (Bechstein, 1793)
• Génere Gymnogyps
  • Gymnogyps californianus (Shaw, 1797)
• Génere Sarcoramphus
  • Sarcoramphus papa (Linnaeus, 1758)
• Génere Vultur
  • Vultur gryphus (Linnaeus, 1758)