Boletus edulis

Da Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
O fonzo néigro dîto ofiçialmente Boletus edulis

O Boletus edulis, dîto ascì fonzo néigro, a l'é 'na rassa de fonzo da famíggia de boletaceae. Insémm'ou Boletus aereus, òu Boletus aestivalis, i-òu Boletus pinophilus, o l'é ùn de quelli fonzi che in italian son conosciûi comme porcini, di quæ o l'é o ciù difûzo e avoxòu.

Descriçión[modìfica | modìfica wikitèsto]

Óltre che pò-u bon savô, o boletus edulis, comme tùtti i fonzi néigri, o l'é caraterizòu da 'n pòrtaménto ben ciantòu e elegànte. O capéllo o l'é maròn: o cô o peu cangiâ dò-u gianco spòrco (s'o l'é cresciûo sott'a-e féugge) òu castàn scûo da varietæ fuscoruber, scibén che i estrêmi so-asæ ræi. A cotícola do capéllo a l'é de longo 'n pitinìn lepegôza, cösa ch'a l'agiùtta a dintíngoe sto fonzo chi dò-u boletus aestivalis, che de vòtte o peu êse ben ben scìmile mò-u gh'à a cotìcola sciûta. O câsigión, covèrto da 'na ræ scciàssa sorviatùtto inta parte de d'âto, o l'é o ciù de vòtte ciæo se no giánco. I pöri son giánchi quand'o fonzo o l'é zoêno, pe divegnî prìmma giâni e pöi vèrdi quand'o l'é ciù vêgio. A càrne a l'é giánca e a no cangia de cô dòpp'o tàggio.

Boletus edulis zoêno

Habitat[modìfica | modìfica wikitèsto]

O Boletus edulis o l'é ùn di fonzi ciù difûzi in sciâ tæra. O se peu trovâ inte 'na grande varietæ de habitat: da-a maccia mediterània, scinn'a-i bòschi d'abêto de Àrpi, e, sò-u clìmma o no ven tròppo fréido, ascì sott'a-i arbùsti da microflöra alpìnn-a. Comm'o Boletus pinophilus, o sopòrta ascì de tenperatûe bastànsa basse e o peu êse arecugéito scinn'a-a fin de l'ötùnno, de vòtte quand'a l'é za chéita a prìmma néive. Inta nòstra región o l'é comùn inti bòschi d'abeto e de fò, ma quande o clìmma o ven men câdo, o chìnn-a a-i bòschi de castàgno, de rôe e a tùtti quelli che de stæ gh'àn de tenperatûe tròppo érte pe lê. Defæti o no l'é 'n fonzo termòfilo comm'o Boletus aereus e o Boletus aestivalis e o no riêsce a crésce co-o câdo de lùggio e d'agósto. O B. edulis o se peu trovâ ascì da-i méixi d'arvî, de màzzo e de zùgno, prìmma da pösa estîva quande sôlo i fonzi termòfili én boìn a crésce.