Boletus aereus

Da Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
ZE
Quésta pàgina a l'é scrîta in léngoa zenéize
AcLiBr.jpg

A Grafîa adeuviâ a l'é quélla de l'Académia Ligùstica do Brénno

In fonzo neigro

O Boletus aereus, dîto ascì fonzo neigro de rôe ò sôlo fonzo neigro, a l'é 'na razza de fonzo da famiggia de boletaceae. A l'é unn-a de quattro razze che son ciamæ "fonzi neigri" (in italian porcini) sciben ch'a l'é l'ùnica a êse neigra pe 'n davei.

Descriçión[modìfica | modìfica wikitèsto]

O nomme "aereus" o vêgne dò-u latin e o veu dî "de bronzo". Defæti quello ch'o rende questo fonzo chi diferénte da-i âtri neigri, o l'é o cô do capéllo, ch'o l'é de spesso de 'n maròn asæ scûo. Peu acapitâ ascì che ghe segge quarche maccia ciù ciæa, spécce inti fonzi vêgi, a segonda da condiçion do climma. O câsigión o peu cangiâ dò-u gianco spòrco, scinn'ò-u cô de çetron, e o l'é de longo covèrto da 'na ræ ben ben scciàssa. A carne a l'é gianca e a no cangia de cô dòppo êse stæta tagiâ. I seu bèlli coî, insemme ò-u savô inténso, fan de sto fonzo chi fòscia o neigro ciù riçercòu.

Habitat[modìfica | modìfica wikitèsto]

O Boletus aereus o l'é 'n fonzo tìpico da zöna Mediterània, e o preferìsce i bòschi câdi. O se peu rachéugge da-a tarda primmavéia scinn'a-i ùrtimi meixi d'ötùnno (sò-u tenpo o resta câdo l'é poscibile trovâlo anche a dexénbre). O nasce sorviatùtto sott'a-i èrboi comme a rôe, o særo, l'èrxo, o sûgou, o castàgno, o carpo, e arbùsti commò-u brûgo e l'armon; in cangio o l'é ræo sott'ò-u fò (sorviatùtto inte l'Italia setentrionâle) e o no se trêuva inti bòschi d'abêto, pin e scìmili ch'én tròppo fréidi. O se peu trovâ inte quæxi tùtta a Ligûria: inti ténpi pasæ, quande gh'êa ancon tanti bòschi de èrxo (òua a ciù parte scentâ), doviéiva êse ciù difûzo, e fòscia a l'é questa a raxon pi-â quæ inte parlâte lìguri i porcini én ciamæ tùtti "fonzo neigro".