Sâta a-o contegnûo

Open Researcher and Contributor ID

Da Wikipedia
ZE
Quésta pàgina a l'é scrîta in léngoa zenéize

A Grafîa adeuviâ a l'é quélla de l'Académia Ligùstica do Brénno

O lögo de l'ORCID

L'Open Researcher and Contributor ID (in sîgla ORCID, prononçiòu /ˈɔːrkɪd/) o l'é 'n còdice arfanumérico no propiêtâio dêuviòu pe identificâ inte 'n mòddo univoco i outoî e i colaboratoî de comunicaçioìn académiche[1], óltre a esîghe 'n scîto d'Internétte e di servìççi ORCID pe çercâ i outoî e a sò produçión bibliogràfica, con âtre informaçioìn fornîe da-i uténti.

Inte sto mòddo chi se peu risòlve o problêma de contribûti de 'n çèrto outô a-a letiatûa scentìfica ò a-e publicaçioìn che possan êse difìçili da riconósce, aprêuvo a-o fæto chi-â ciù pàrte di nómmi no són univochi, pêuan cangiâ co-o ténpo, àn de diferénse colturâli into sò órdine e contêgnan 'n ûzo incoerénte de abreviaçioìn do nómme ò adêuvian di scistêmi de scritûa despægi. L'ORCID o fornìsce 'n'identitæ perscisténte a-e persónn-e, scìmile a-o còdice fiscâle, ch'a vên creâ pe-e entitæ corelæ a-i contegnûi in scê ræ digitâle pe mêzo di indentificatoî di ògètti digitâli (DOI)[2].

Ûxi[modìfica | modìfica wikitèsto]

L'ORCID o l'amîa de fornî 'n còdice perscisténte a-e persónn-e[3], de mòddo da risòlve o problêma che i contribûti de 'n çèrto outô a-a comunicaçión scentìfica possan êse difìçili da riconósce, zaché a ciù pàrte di nómmi personâli a no l'é univoca e dónca ciù sogétti co-o mæximo nómme poriéivan contriboî into mæximo cànpo scentìfico ò adreitûa into mæximo dipartiménto instituçionâle. Pe de ciù, i nómmi pêuan cangiâ (prezénpio co-o maiézzo); gh'é pöi de diferénse colturâli inte l'órdine di nómmi; e revìste fàn 'n ûzo incoerénte de abreviaçioìn do nómme, di sò sufìsci e de iniçiâle do segóndo nómme; e adêuvian di scistêmi de scritûa diferénti.

L'òrganizaçión ch'a gestìsce l'ORCID, l'ORCID Inc., a fornìsce a tùtti i uténti registræ a poscibilitæ de mantegnî 'n ùnico curriculum vitae digitâle agiornòu in continoaçión e ch'o fornìsce 'n quàddro di sò contribûti a-a scénsa ch'o va a-o de la da sénplice lìsta de publicaçioìn[4], òspitòu da l'ORCID e curòu da l'uténte.

Stöia[modìfica | modìfica wikitèsto]

O vêgio lögo de l'ORCID

Svilùppo e slànso[modìfica | modìfica wikitèsto]

L'ORCID o l'é stæto anonçiòu pi-â prìmma vòtta into 2009 cómme 'n sfòrso colaboratîvo da pàrte di editoî de riçèrche académiche "pe risòlve o problêma de l'anbigoitæ do nómme de l'outô inta comunicaçión académica"[5]. A "Open Researcher Contributor Identification Initiative", dónd'o vên o nómme ORCID, a l'é stæta creâ in vîa tenporània prìmma de l'incorporaçión[6][7].

'N protòtipo o l'é stæto svilupòu in sce 'n software adatòu da quéllo dêuviòu da-o Thomson Reuters pò-u sò scistêma ResearcherID[8]. L'ORCID Inc. a l'é stæta costitoîa cómme 'n'òrganizaçión indipendénte sénsa fìn de goâgno inte l'agósto do 2010, bazâ into stâto americàn do Delaware e co-in consèggio d'aministraçión internaçionâle[9][10]. O sò diretô esecutîvo, o Chris Shillum, o l'é stæto nominòu into seténbre do 2020[11], sucedéndo a-o fondatô de l'òrganizaçión, o Laurel Haak, nominòu inte l'arvî do 2012[12]. Da-o 2016 o consèggio d'aministraçión o l'é prescjedûo da Veronique Kiermer, de PLOS[13] (quéllo de prìmma o l'êa Ed Pentz, de Crossref). ORCID o peu êse dêuviòu liberaménte e insémme a âtri scistêmi de identificaçión[4]. A-i 16 d'òtôbre do 2012, l'ORCID Inc. a l'à aviòu i sò servìççi de regìstro[14][15] e a l'à comensòu a relasciâ i identificatoî a-i uténti[16].

Adoçión[modìfica | modìfica wikitèsto]

  • A-i 15 de novénbre do 2014, l'ORCID a l'à anonçiòu a sò milionêxima registraçión[17].
  • A-i 20 de novénbre do 2020, l'ORCID a l'à anonçiòu e prìmme dêxe milioìn de registraçioìn[18].
  • D'ancheu o totâle o contìnoa a aomentâ[19].

Pe incoragî âtri uténti a unîse a l'ORCID de mòddo da sostegnîne l'adoçión, a-o prìmmo de zenâ do 2016 l'é stæto scrîto 'na létia avèrta inta quæ vên afermòu che "i editoî ch'àn firmòu sta létia avèrta chi se són inpegnæ a domandâ i iD ORCID anàndo aprêuvo a-i stàndard de inplementaçión specìfichi"[20][21].

Inte 'n agiornaménto do 2021 in sciô scîto d'Internétte de Springer Nature, l'é stæto diciaròu che da quéllo moménto "a saiâ suportâ a verìfica e l'acrédito da vòstra ativitæ peer reviewed diretaménte da-i nòstri scistêmi de spediçión di manoscrîti a ORCID"[22].

Identificatoî[modìfica | modìfica wikitèsto]

Formalménte, i ID ORCID són specifichæ cómme di URI[23]; prezénpio quéllo do Josiah S. Carberry, 'n profesô de fantaxîa de spésso dêuviòu inti ezénpi, o l'é https://orcid.org/0000-0002-1825-0097[24][25], co-i formâti https:// e http:// che són suportæ tùtti doî, scibén chò-u prìmmo o l'é diventòu a régola a partî da-o novénbre do 2017[26]. A ògni mòddo, gh'é di editoî che l'adêuvian inte 'na fórma ciù brêve, prezénpio ORCID: 0000-0002-1825-0097[27][28], cómme s'o foîse 'n URN.

I ID ORCID són 'n sotoinsémme de l'International Standard Name Identifier (ISNI)[29], segóndo i ougùri de l'Òrganizaçión Internaçionâle pi-â Standardizaçión (cómme ISO 27729), co-e dôe òrganizaçioìn che stàn colaboràndo ativaménte. L'ISNI o faiâ 'n identificaçión univoca di colaboratoî di lìbbri, progràmmi televixîvi e giornâli e o l'à riservòu 'n blòcco de identificatoî pe l'ûzo da pàrte de l'ORCID[29][30] inte l'intervàllo da 0000-0001-5000-0007 a 0000-0003-5000-0001[31]. L'é dónca poscìbile che 'na persónn-a a l'àgge ségge 'n ISBN che 'n ID ORCID[32][33] e dónca, inta pràtica, doî ISBN.

Ségge l'ORCID che l'ISNI adêuvian di identificatoî a 16 caràteri[30], con cîfre da 0 a 9 separæ inte grùppi de quàttro da di tratìn[27]. O caràtere finâle o peu êse 'na létia "X" ascì, ch'a raprezénta 'n valô de 10 (prezénpio l'ID ORCID de Stephen Hawking o l'é 0000-0002-9079-593X[34]), e o l'é 'na cîfra de contròllo MOD 11-2 in conformitæ co-o stàndard ISO/IEC 7064:2003.

Ménbri, spònsor e registrànti[modìfica | modìfica wikitèsto]

A-a fìn do 2013, l'ORCID a contâva de 111 òrganizaçioìn asociæ e ciù de 460.000 registrànti[35][36][37]. A-i 15 de novénbre do 2014, l'ORCID a l'anonçiòu a sò milionêxima registraçión[17] e, a-i 20 de novénbre do 2020, a l'à superòu i prìmmi dêxe milioìn[18][38]. Tra i ménbri de l'òrganizaçión gh'é vàrri institûti de riçèrca, cómme Caltech e a Cornell University, e editoî cómme Elsevier, Springer, Wiley e Nature Publishing Group. Gh'é ascì de inpréize comerciâli, cómme Thomson Reuters, socjêtæ académiche e énti de finançiaménto[39].

Ànche i énti che dàn de sovençioìn, cómme a Wellcome Trust, 'na fondaçión de beneficénsa, àn comensòu a inpónn-e a quélli che domàndan 'n finançiaménto de fornî 'n identificatô ORCID[40].

Inplementaçioìn naçionâli[modìfica | modìfica wikitèsto]

Inte vàrri stâti gh'é di consòrççi, che inclùddan di énti governatîvi cómme pàrtner, che stàn travagiàndo a livéllo naçionâle pe inplementâ l'ORCID. Prezénpio inte l'Itàlia gh'é setànta universcitæ e quàttro céntri de riçèrca in colaboraçión sott'a-a conferénsa di retoî de universcitæ italiànn-e (CRUI) e de l'agençîa naçionâle de valutaçión de l'universcitæ e di institûti de riçèrca (ANVUR), inte l'ànbito de 'n progètto inandiòu da-o Cineca, 'n consòrçio no-profit ch'o raprezénta e universcitæ, i institûti de riçèrca e o ministêro de l'instruçión[41]. Inte l'Oustràlia, o National Health and Medical Research Council (NHMRC) e l'Australian Research Council (ARC) "incoràgian tùtti i riçercatoî che domàndan 'n finançiaménto a avéi 'n indentificatô ORCID"[42]. L'HAL, 'n archìvio françéize de artìcoli scentìfichi, o domànda a-i sò uténti de inserî o pròpio identificatîvo ORCID[43].

Integraçioìn[modìfica | modìfica wikitèsto]

Ségge Wikipedia che Wikidata inclùddan pàgine con identificatoî ORCID[44][45].

A partî da-o 2014, óltre a-i ménbri e a-i spònsor, revìste, editoî e âtri servìççi àn inclûzo ò àivan za inclûzo l'ORCID inti sò flùsci de travàggio ò bànche dæti[27][46][47][48][49][50]. Tra o 2014 e o 2016 di servìççi in sciâ Ræ àn creòu di struménti pe esportâ i dæti vèrso, òpû inportâli da, l'ORCID[51][52][53][54][55][56][57].

Inte l'òtôbre do 2015, DataCite, Crossref e ORCID àn anonçiòu che-e prìmme òrganizaçioìn aviéivan agiornòu i eleménti ORCID "quànde 'n identificatô ORCID o vegnìsse trovòu inte nómmi DOI apénn-a registræ"[58][59].

Çèrti dæti ORCID pêuan êse ricuperæ cómme RDF/XML, RDF Turtle, XML ò JSON ascì[60][61]. L'ORCID o l'adêuvia GitHub cómme sò archìvio de còdichi[62].

Nòtte[modìfica | modìfica wikitèsto]

  1. (ENARCSESFRITZHJAPTRU) Scîto ofiçiâ, in sce orcid.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  2. (EN) Crossref & ORCID, in sce crossref.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  3. (EN) Isaac Farley, ORCID auto-update, in sce crossref.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  4. 4,0 4,1 (EN) Editorial, Credit where credit is due, in Nature, vol. 462, n. 825, 2009.
  5. (EN) Research stakeholders announce collaboration among broad cross-section of community to resolve name ambiguity in scholarly research (PDF), in sce orcid.securesites.net. URL consultòu o 31 agòsto 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 2 frevâ 2010).
  6. (EN) Welcome to the Open Researcher Contributor Identification Initiative (or ORCID) group on Nature Network, in sce network.nature.com. URL consultòu o 31 agòsto 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 21 seténbre 2013).
  7. (EN) What is the relationship between the ORCID Initiative and ORCID, Inc.? - Feedback & support for ORCID, in sce support.orcid.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 19 zùgno 2018).
  8. (EN) Press Release: ORCID funding and development efforts on target, in sce about.orcid.org, 15 agòsto 2011. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  9. (EN) Craig Van Dyck, Wiley-Blackwell Publishing News: An Update on the Open Researcher and Contributor Identifier (ORCID), in sce blogs.wiley.com. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  10. (EN) Certificate of Incorporation of ORCID Inc (PDF), Stâto do Delaware, 5 agòsto 2015.
  11. (EN) Julie Anne Petro, ORCID Proudly Announces its New Executive Director, in sce einpresswire.com, 14 seténbre 2020. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  12. (EN) Declan Butler, Scientists: your number is up, in Nature, vol. 485, n. 564, 2012.
  13. (EN) ORCID team, in sce orcid.org, 17 agòsto 2012. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  14. (EN) ORCID Launches Registry, in sce about.orcid.org, 16 òtôbre 2012. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  15. (EN) ORCID vs ISNI; ORCID lanceert vandaag hun Author Register - Artikel - SURFspace, in sce surfspace.nl. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  16. (EN) Register for an ORCID iD, in sce orcid.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  17. 17,0 17,1 (EN) ORCID, Tweet, in sce mobile.twitter.com, 15 novénbre 2014. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  18. 18,0 18,1 (EN) ORCID, 10M ORCID iDs!, in sce info.orcid.org, 20 novénbre 2020. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  19. (EN) ORCID, ORCID Statistics, in sce orcid.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  20. (EN) AA.VV., Requiring ORCID in Publication Workflows: Open Letter, in sce orcid.org, 1º zenâ 2016. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  21. (EN) Why Some Publishers are Requiring ORCID iDs for Authors: An Interview with Stuart Taylor, The Royal Society, in sce scholarlykitchen.sspnet.org, 7 zenâ 2016. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  22. (EN) Springer Nature, ORCID iDs at Springer Nature, in sce springernature.com. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  23. (EN) ORCID, Trademark and iD Display Guidelines, in sce orcid.org, 19 frevâ 2013. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  24. (EN) ORCID, Structure of the ORCID Identifier, in sce support.orcid.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  25. (EN) ORCID, Josiah Carberry, in sce orcid.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  26. (EN) Alice Meadows, Announcing API 2.1 - ORCID iDs are now HTTPS, ORCID, 15 novénbre 2017. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  27. 27,0 27,1 27,2 (EN) Hiroshi Asakura, Hindawi Publishing Corporation. URL consultòu o 31 agòsto 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 1º novénbre 2014).
  28. (EN) Template ORCID, Wikipedia. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  29. 29,0 29,1 (EN) ISNI, ISNI and ORCID, in sce isni.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 4 màrso 2013).
  30. 30,0 30,1 (EN) What is the relationship between ISNI and ORCID?, in sce about.orcid.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  31. (EN) Structure of the ORCID Identifier, ORCID. URL consultòu o 31 agòsto 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 22 zenâ 2018).
  32. (EN) ISNI 0000000031979523, ISNI. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  33. (EN) ORCID 0000-0001-5882-6823, ORCID. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  34. (EN) Stephen Hawking (0000-0002-9079-593X), ORCID. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  35. (EN) 2013 Year in review, ORCID, Inc.. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  36. (EN) Members, ORCID, Inc.. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  37. (EN) Richard O'Beirne, OUP and ORCID, Oxford Journals. URL consultòu o 31 agòsto 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 30 màrso 2014).
  38. (EN) ORCID, ORCID Statistics, in sce orcid.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  39. (EN) ORCID Community, in sce info.orcid.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  40. (EN) Wilsdon et al., The Metric Tide (PDF), in sce webarchive.nationalarchives.gov.uk, Lùggio 2015. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  41. (EN) Alice Meadows, Italy Launches National ORCID Implementation, ORCID. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  42. (EN) NHMRC and ARC Statement on Open Researcher and Contributor ID (ORCID), National Health and Medical Research Council, 10 arvî 2015. URL consultòu o 31 agòsto 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 13 màrso 2018).
  43. (FR) Identifiant auteur IdHAL et CV, in sce doc.archives-ouvertes.fr. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  44. Contribotoî Wikipedia, Categorîa:Vôxe con còdice ORCID, in sce lij.wikipedia.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  45. (EN) Wikidata contributors, Pages that link to "Property:P496", in sce wikidata.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  46. (EN) Annoncements, Journal of Neuroscience, Arvî 2014. URL consultòu o 31 agòsto 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 22 zùgno 2014).
  47. (EN) The Journal of Neuroscience Rolls Out ORCID Integration, Society for Neuroscience. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  48. (EN) Author Zone 16 - ORCID, Springer Publishing. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  49. (EN) ORCID Article Claiming, Europe PubMed Central. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  50. (EN) ORCID integration, Researcher Name Resolver, National Institute of Informatics. URL consultòu o 31 agòsto 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 21 arvî 2014).
  51. (EN) Scopus2Orcid - Use the Scopus to Orcid Author details and documents wizard to collect all your Scopus records in one unique author profile, Scopus. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  52. (EN) Figshare ORCID integration, Figshare. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  53. (EN) RID - ORCID Integration - IP & Science, Thomson Reuters. URL consultòu o 31 agòsto 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 12 seténbre 2015).
  54. (EN) Researchfish now integrating with the ORCID registry, Researchfish, 4 lùggio 2015. URL consultòu o 31 agòsto 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 15 lùggio 2015).
  55. (EN) British Library EThOS - about searching and ordering theses online, British Library, 4 lùggio 2015. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  56. (EN) Connected from the Beginning: Adding ORCID to ETDs, via ProQuest, 12 òtôbre 2015. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  57. (EN) Michelle Ponto, ORCID and Loop: A New Researcher Profile System Integration, ORCID, 12 òtôbre 2015. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  58. (EN) Michelle Ponto, Explaining the DataCite/ORCID Auto-update, DataCite, 29 òtôbre 2015. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  59. (EN) Auto-Update Has Arrived! ORCID Records Move to the Next Level, Crossref, 26 òtôbre 2015. URL consultòu o 31 agòsto 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 18 novénbre 2015).
  60. (EN) Q&D RDF Browser, in sce graphite.ecs.soton.ac.uk. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  61. (EN) Phil Archer, Proposal for the Improvement of the Semantics of ORCIDs, W3C. URL consultòu o 31 agòsto 2022.
  62. (EN) ORCID, Inc, GitHub. URL consultòu o 31 agòsto 2022.

Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]

Colegaménti estèrni[modìfica | modìfica wikitèsto]

  • (ENARCSESFRITZHJAPTRU) Scîto ofiçiâ, in sce orcid.org. URL consultòu o 31 agòsto 2022.