Làgu de Usìlia
SV |
Questa pagina a l'è scrita in savuneize |
| Làgu de Usìlia laj d'Oseria | |
|---|---|
 Vìsta d'u lägu de Usilia | |
| Lucalizaçiùn | |
| Stätu |  Italia
|
| Regiùn |  Ligüria
|
| Pruvincia |  Sann-a
|
| Cumüne |  Usìlia
|
| Caraterìstiche fìxiche | |
| Lunghessa | 3 km |
| Larghessa | 0,2 km |
| Curdinè | 44°17′52.72″N 8°11′56.44″E |
| Artessa süperficie | 637 m s.l.m. |
| Prufunditè | • max: 65 m |
| Vulümme | 0,013 km3 |
| Caraterìstiche do bacìn | |
| Imisäi | Usilietta |
| Emisäi | Usilietta |
| Cartugrafìa | |
  Làgu de Usìlia | |
 | |
U lägu de Usìlia[n. 1] (laj d'Oseria int'u dialettu de Usìlia) u l'è 'n lägu artificiäle lìgure ch'u se tröva int'u cumün d'Usilia, in Burmia. U l'è stètu custruìu a partì da-u 1937 fin a-u 1939, sbarandu u turénte Osiglietta, grassie a 'na diga artificiäle. L'inväzu artificiäle, cun 13 miliuìn de metri cübbi de capiensa u l'è u ciü grande de tütta a pruvincia de Sann-a.
Geugrafìa
[modìfica | modìfica wikitèsto]
Vista d'u bacìn
U lägu da 'n aparecchiu
Vista da-u punte de Manfrìn
U lägu de invèrnu
I boschi in gìu e u punte
U lägu u gh'ha 'na süperficie cunplesciva de 3 chilómetri de lunghessa pe quèxi 200 m de larghessa, u l'è tra l'ätru atraversóu da 'n pùnte ciamóu u punte de Manfrìn, da-u numme de l'inzegné che u l'ha prugetóu. E tère ch'u gh'è a l'in gìu sun caraterizè da boschi de castaĝn̂i e de fo; particuläre a l'è a prezensa de Carabus vagans, 'na specie de scarabeu ch'a se tröva sulu in Italia e in Fransa. U l'è prezente ascì de specie de pesci: scibén che a pesca inte tütta a zona a l'è cuntrulä in moddu streitu.[1]
Stoja
[modìfica | modìfica wikitèsto]
A diga, custruìa fra i anni 1937 e 1939, a gh'ha in frunte de 224 m, cun 70,7 m d'artessa cunplescìva de sbaramentu. L'inpreiza ch'a l'ha fabricóu st'inpiantu a l'ea a Torno e C. de Milàn. Doppu a realizaçiùn d'u sbaramentu u l'è finìu sutt'ègua de cà d'u paize, cunpreiza 'na gexa: stu fètu u l'ha purtóu a-u spupulamentu d'e fraçiuìn de Usìlia de Cavallotti, Giachìn e Bertulotti, dunde alantùa ghe stävan quèxi 300 persunn-e e a-a giurnä d'ancö sun sutta l'ègua d'u bacìn artificiäle. Particuläre a l'è a riemersciùn de müàgge e de ruvinn-e ogni dexe o quatorz'anni, l'ürtima votta ch'u s'è svögióu a diga u l'é stètu fra u 2020 e u 2021, quande i rèsti de sta parte d'u paize se sun turna vista.[2][3]
U bacìn u l'è stètu realizóu pe gestì u flüssu d'ègua a-i inpianti d'e aciaierìe Falck, a valle d'a diga, e ascì pe furnì de l'ègua int'i tenpi de sessia de stè.[4]
Strutüa
[modìfica | modìfica wikitèsto]
A diga a gh'ha 'na furma "a votta", cu'a curvatüa duggia e 'na scimetrìa rispèttu a l'asse de mezu, e a l'è d'u tüttu trasimàbile. Custruìa döviandu in genere de ciümentu armóu, cu'a bäze ch'a prezenta u̇n pulvìn e u̇n'armatüa a réi duggia e cun duì paramenti. Sti duì paramenti l'han 'na cuvertüa de calcestrüssu (pe quéllu a valle) e de gunite (pe quellu a munte). U̇na träve a va a cuvrì e zuntüe radiäli e d'u perimetru. U̇na lamma negä int'u calcestrüssu a va a rende a-u següu a rexistensa d'i giunti duvüi a-u retiäse de quest'urtimu.
U l'è prezente ascì duì càreghi de süperficie e duì prufundi, ün de questi a "ezaurimentu", l'ätru de mezufundu ch'u l'äva u̇n'urìgine a funçiùn de ese u canä de derivaçiùn d'a galerìa ch'a saiea servìa pe prudüe a curente idru-elettrica. A capaçitè de prugèttu a l'è de 682 m3/s.
Pruduçiùn de curente
[modìfica | modìfica wikitèsto]A diga de Usìlia a l'è stèta pensä ascì suviatüttu p'â pruduçiùn de curente, cun 'na putensa numinäle de l'inpiantu de 7 MW. U prugèttu iniçiäle u vedeiva ascì a custruçiùn de 'na çenträle idru-elettrica int'u paize de Muriädu, avendu u̇n canä de 12 km[5], ma questu u l'è restóu sulu insce papé. L'ègua a tegne senpre a regimme u sciümme ch'u vegne dövióu pö a valle, cun u̇n'opera de preiza a Mileximu (a 431 m) pe ese pö pasä int'a türbìnn-a d'a çenträle de Cäiru (a 'n livéllu de 326 m)[4].
Ancö a l'è de prupietè de Tirreno Power, a mèxima inpreiza d'a çenträle elettrica de Vuè, ch'a nu sfrütta l'inpiantu p'â pruduçiùn de energìa.[6]
Sport e pesca
[modìfica | modìfica wikitèsto]
A regiùn in gìu a-u lägu a l'è traversä da diferenti percursi p'ê escursciùi, dunde se pö vedde ascì u culegamentu cu'a colla d'u Melognu. U lägu u custituisce 'na riserva de pesca, u l'è ascì ben ben frequentóu da-i apasciunè de canoa.[7]
Notte
[modìfica | modìfica wikitèsto]- Notte a-u tèstu
- ↑ Làgu d'Usìa, scritu ascì Usïa o Usija o làgu d'Uséia in arbenganeize, lâgo de Osìlia in zeneize
- Notte bibliugràfiche
- ↑ (IT) Pruvincia de Sann-a, Area protetta Provinciale Lago Osiglia, in sce provincia.savona.it. URL consultòu o 26 màzzo 2026.
- ↑ (IT) Lucia Marchiò, Dal lago sbuca il paese che non c'è più, in sce genova.repubblica.it, 25 dixenbre 2020. URL consultòu o 26 màzzo 2026.
- ↑ (IT) Enrica Bertone, Osiglia, il passato riaffiora: si svuota il lago e il paese si riempie di turisti, in sce genova24.it, 15 dixenbre 2020. URL consultòu o 26 màzzo 2026.
- 1 2 (IT) Progetto dighe: Osiglietta, in sce progettodighe.it. URL consultòu o 26 màzzo 2026.
- ↑ (IT) Pier Luigi Balestra, Lago di Osiglia, in sce youtube.com, 17 otubre 2010. URL consultòu o 26 màzzo 2026.
- ↑ (IT) Mario Molinari, Incredibile ma vero: la diga di Osiglia non serve a niente, in sce savonanews.it, 5 otubre 2010. URL consultòu o 26 màzzo 2026.
- ↑ (IT) Gianni Farneti, 1000 oasi e parchi naturali da vedere in Italia-Il Lago di Osiglia, Milàn, Rizzoli, 2011, p. 350, ISBN 978-88-5865373-9.
Ätri prugètti
[modìfica | modìfica wikitèsto]
Wikimedia Commons a contêgne di files in sce làgu de Usìlia
