Italia

Da Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
ZE Questa pagina a l'è scrîta in lengoa zenéize
AcLiBr.jpg

A Grafîa adeuviâ a l'é quélla de l'Académia Ligùstica do Brénno


Italia
Italia - Bandea
Italia - Stemma
(dettagli) (dettagli)
Motto: 

Location Italy EU Europe.png

Informaçioin
Nomme completo: Repùbbrica Italiann-a
Nomme offiçiâ: Repubblica Italiana
Lengua offiçiâ: italiàn
Capitâ: Romma  (2.706.428 ab. / 2007)
Politica
Governo: Repùbbrica Parlamentâ
:


Primmo Ministro: Giuseppe Conte


Stöia
:


Unificaçion: 17 mazzo 1861


Organizzaçioin Internaçionæ
:
Intrata in te l'ONU: Flag of the United Nations.svg 14 dexénbre 1955
Intrata in ta UE: Flag of Europe.svg 25 marso 1957
(ménbro fondatô)



Area
Totale: 301 338 km²  (69°)
% d'ægua: 2,4 %
Popolaçion
Totàle (2016): 60 589 445  ab.  (23°)
Denscitæ: 201,1  ab./km²  (42°)
Geografia
Continente: Eoröpa
Fuso oraio: UTC +1
Economia
:
Monæa: Euro
PIL PPA  (2006 stima): 1.756.000 milioni di $  ()
PIL pro-càpite (PPA)  (2006 stima): 30.732 $  (21°)


Varie
:
TLD: .it, .eu
Prefisso tel.: +39
Sigla autom.: I
Inno naçionâ: O Canto di Italien
nòto comme
Inno de Mameli o Fratelli d'Italia ascì.
Festa naçionâ: 2 zùgno

Map of Italy-it.svg

|

L'Italia (Nomme ofiçiâ: Repubblica Italiana), o l'é in paize do sud Euròpa , fondatô da Comunitæ Europea into 1957, a seu capitâ a l'é Romma.

L'Italia a confinn-a a nòrd ovest co-a Fransa, a nòrd co-a Svissëa e l'Austria e a nòrd est co-a Slovenia. I stati sovren de San Marin e do Vatican son a l'interno do teritöio italian. Campion d'Italia a l'é un'exclave italiann-a into teritöio svìsseo.

L'Italia a l'è stæta a patria de inportanti coltûe eoropêe: Etruschi, Greghi e Romen.

A seu capitâ Romma a l'é a sêde da Gexa Cattolica e un di çentri ciù inportanti do Crestianeximo.

L'Italia a l'é stæta o céntro de l'Impêo Roman e de l'Eoröpa fin a-e invaxoìn di bàrbari e a-o consegoente declìn.

Co-o Renascimento, a coltûa italiann-a a l'à repigiòu o seu ròllo dominante in Eoröpa, mantegnûo fin a-o prinçipio do ventéximo sécolo.
Politicamente l'Italia, doppo a-a cheita de l'impêo roman, a l'é stæta divîza in diversci stati sovren, soventi controlæ da de potense foreste, fin a-e guære d'indipendensa e a-a monarchia di Savoia. Doppo a tragica esperiensa da dittatûa fascista, l'Italia a l'é vegnûa unn-a repùbbrica democràtega, ménbro do G8 e fondatô da Comunitæ Europea.

Stöia[modìfica | modìfica wikitèsto]

Preistöia e pròtostöia[modìfica | modìfica wikitèsto]

Colonizaçión fenìçia e grêga[modìfica | modìfica wikitèsto]

Etæ romànn-a[modìfica | modìfica wikitèsto]

A región giogràfica da penîzoa italiànn-a a vêgne unîa politicaménte pe-a prìmma vòtta co-a Repùblica Româna (509-27 prìmma de Crìsto), ma o caràtere inperiâle de conquìste fæte inti sécoli dòppo da Rómma o travîza o caràtere naçionâle che sta región chi a l’êa li pe consegoî in sciâ fin do I sécolo primma de Crìsto.

Arivâ in çìmma a-o svilùppo polìtico, econòmico e sociâle, Rómma inperiâle, co-a sò òrganizaçión sòcio-polìtica, a làscia ’n ségno perpétoo inta stöia de l’umanitæ. Inte tùtti i teritöi de l’inpêro, i Români tiàn sciù çitæ, stràdde, pónti, condûti e fortificaçioìn, e espòrtan dapertùtto o sò modéllo de civiltæ e, into mæximo ténpo, ìntegran e popolaçioìn e e civiltæ asogetæ inte’n procèsso coscì profóndo che pe sécoli, ancón dòppo a fìn de l’inpêro, ste génte chi contìnoan a ciamâse “române”. A civiltæ nasciûa in scê zìnn-e do Téivie, cresciûa inte l’época republicànn-a e in sciâ fìn svilupâ inte l’etæ inperiâle, a l’é a-a bâze de l’atoâle civiltæ òcidentâle.

Medioêvo[modìfica | modìfica wikitèsto]

Etæ moderna[modìfica | modìfica wikitèsto]

Unitæ d'Italia[modìfica | modìfica wikitèsto]

Régno d'Italia[modìfica | modìfica wikitèsto]

Fascìsmo[modìfica | modìfica wikitèsto]

Italia republicànn-a[modìfica | modìfica wikitèsto]

Geögrafìa[modìfica | modìfica wikitèsto]

L'Italia a l'è comunemente ciammà "o stivâ" pe a seu forma, co a Puggia in scio tacco e a Calabbria in sciâ pónta. O nòrd d'Italia o l'é caraterizòu da-e cadenn-e montagnôze de Arpi e da a cianûa padann-a. I Appennin van da a Ligùria fin a-o meridión d'Italia e dividdan a còsta do mâ Tirren da quella do mâ Adriatego. O monte ciù erto d'Italia e d'Eoröpa o l'é o Monte Gianco, ch'o segna ascì o confìn co-a Fransa. A Siçilia a l'é l'izôa ciù grande d'Italia e do Mâ Mediterraneo.

Veddi ascì[modìfica | modìfica wikitèsto]