Cädasedda

Questa pàgina a l'é scrîta in léngoa zenéize
Da Wikipedia
ZE
Questa pàgina a l'é scrîta in léngoa zenéize
Cädasedda
comùn
(LIJ - TB) Câdesédda
(IT) Calasetta
(SC) Calesèda o Calesèdda
Cädasedda – Veduta
Cädasedda vista da-o mâ
Localizaçión
StâtoItàlia Itàlia
RegiónSardegna-Stemma.svg Sardegna
ProvìnsaSud Sardegna
Aministraçión
ScìndicoClaudia Mura (lista çivica) da-o 16-6-2019
Teritöio
Coordinæ:39°06′37.86″N 8°22′05.63″E / 39.110516°N 8.36823°E39.110516; 8.36823 (Cädasedda)
Altitùdinem s.l.m.
Superfìcce31,06 km²
Abitanti2 773[1] (30-11-2021)
Denscitæ89,28 ab./km²
FraçioìnCussorgia
Comùn confinantiSant'Antiòcco
Âtre informaçioìn
CAP09011
Prefìsso0781
Fûzo oràrioUTC+1
Còdice ISTAT111008
Cod. cadastrâB383
TargaSU
Cl. scìsmicazöna 4 (sismicitæ tànto bàssa)[2]
Nomme abitanti(IT)calasettani
(SC)calesedanus
Sànto patrónSan Mòriçio
Giórno festîvo22 setenbre
Cartògrafîa
Màppa de localizaçión:
Cädasedda
Cädasedda
Cädasedda – Mappa
Poxiçion do comun de Cädasedda inta provinsa do Sud Sardégna
Scîto instituçionâle

Cädasedda (in tabarchin: Câdasédda) a l'é 'n'izoa da Sardegna, inta provinsa do Sud Sardegna.

Giögrafîa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Stöia[modìfica | modìfica wikitèsto]

Gh'é doî centri inta Sardegna do ponente che parlan Tabarchìn, 'n antigo dialetto lìgure zenéize. O Tabarchìn o l'e parlòu inta zöna de Carlofòrte e a Cädasedda. O nomme de Tabarchìn o vegne da l'izoa de Tabarca, zu in Àfrica, sùbito de d’âto a-a Tunizîa, dove stava di pegeixi, ciù che âtro apreuvo a pescâ o coâlo. Gh’en stæti da-o 1540 a-o 1742.

Dòppo chò-u piràtta Dragut, inte l’ànno 1540[3] o l’êa stæto fæto prexonê da-o Gianetìn Döia e portòu a Zêna, o Carlo V, rè de Spàgna, o l’àvéiva òtegnûo Tabarca, in'izoétta rìcca de coâlo no goæi distànte da-a costêa africànn-a e in fàccia a Tùnixi.

Into 1544, pe concesción da Spàgna, i Lomelìn, Scignôri de Pêgi, devéntan padroìn de l’îzoa. Pe colonizâla, i Lomelìn trasferìscian la ’n mùggio de Pêgin e coménsan o comèrcio do coâlo ch’o i faiâ diventâ rìcchi, tànto rìcchi da poéi destinâ ’na sómma consciderévole a-a costruçión da gêxa da Nonçiâ. Ma inti prìmmi ànni do Seiçénto e cöse divéntan difìçili pe-a concorénsa françéize e pe-e contìnoe incurscioìn di piràtti barbaréschi. Inte l'anno 1738, 600 abitànti de l'îzoa de Tabarca (són dîti apónto Tabarchìn), minaciæ da-e invaxoìn barbarésche, làscian e sò câze e se rifùgian in sce l’îzoa de Sàn Pê in Sardégna. Li fóndan a çitæ de Carlofòrte. Inte l’ànno 1740, i Lomelìn tràtan co-a Conpagnîa Françéize pe cêde o dirìtto da pésca do coâlo. Ma són prevegnûi da-o Bêy de Tùnixi che inte l’ànno 1741 o l’òcupa l’îzoa faxéndo scciâvi i 900 abitànti ch’êan ancón li. Saiàn liberæ, pagàndo 'n rescàtto, dêx’ànni dòppo da-o Carlo Emanuele de Savöia ch’o i portiâ in Sardégna a Carlofòrte dónde gh’êa za quélli scapæ dôz’ànni prìmma.

E coscì i Tabarchìn, pegeixi d’orìgine e nòrdaficæn de proveniensa, an pigiòu e strasæ e a léngoa e î an portæ inte n'âtra izoa, dove no gh’ea ninte ma a l'ea tæra di cristien, e an comensòu torna a travagiâ.

Come o diva anche o Luchetto, i zeneixi lì donde van, pe primma cösa n'âtra Zena ghe fan. Defæti i Tabarchìn pe primma cösa an fondòu 'na nêuva çitæ, Carlofòrte, e ciù tardi ascì a çitæ de Cädasedda. E coscì ancon a-a giornâ d'ancheu a Cädasedda se parla a lengoa zenéize

Pòsti de interesse[modìfica | modìfica wikitèsto]

Economîa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Coltûa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Manifestaçioìn[modìfica | modìfica wikitèsto]

Feste e fêe[modìfica | modìfica wikitèsto]

Comunicaçioìn[modìfica | modìfica wikitèsto]

Nòtte[modìfica | modìfica wikitèsto]

  1. [1] - Popolaçión rexidente a-i de 30 novenbre 2021.
  2. Clascificaçion sismica (XLS), in sce protezionecivile.gov.it.
  3. "La grande storia di Genova, Ediz. ArtLibri, pubblicata da Secolo XIX"

Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]

Contròllo de outoritæVIAF (EN243874201 · GND (DE4687378-8 · BNF (FRcb15089721k (data) · WorldCat Identities (EN243874201