Carles Puigdemont

Da Wikipedia
Sata a-a navegassion Sata a-a serchia
ZE
Quésta pàgina a l'é scrîta in léngoa zenéize
AcLiBr.jpg

A Grafîa adeuviâ a l'é quélla de l'Académia Ligùstica do Brénno

Carles Puigdemont into 2016

Carles Puigdemont i Casamajó (prononçiòu [ˈkaɾləs ˌpudʒðəˈmon i ˌkazəməˈʒo] in catalàn, Amer, 29 dexénbre 1962) o l'è 'n polìtico e giornalìsta, tra-i ciù inportànti esponénti de l'indipendentìsmo catalàn, e, da-o 2019, un di ménbri do Parlaménto eoropêo ascì. Dòppo êse stæto o scìndico de Girona, o l'à ricovèrto a càrega de 130° Prescidénte da Catalògna da-o 2016 a-o 2017, quànde o l'è stæto solevòu da l'incàrego da-o govèrno spagnóllo aprêuvo a l'unilaterâle diciaraçión de indipendénsa da Catalògna de quéllo ànno[1]. O l'è un di fondatoî da Crida Nacional per la República (CNxR), o càppo da coaliçión Junts per Catalunya (JuntsxCat) e o fondatô de l'òmònimo partîo.

Vìtta[modìfica | modìfica wikitèsto]

O parlaménto da Catalògna a-o moménto da diciaraçión de l'indipendénsa, 27 òtôbre 2017

Dòppo i ànni de schêua a Amer e a Girona, o l'à incomensòu l'ativitæ de giornalìsta into 1982, scrivéndo pe vàrri giornâli locâli e diventàndo o caporedatô de El Punt. O l'è stæto o diretô de l'Agència Catalana de Notícies da-o 1999 a-o 2002 e da Câza da Coltûa de Girona da-o 2002 a-o 2004. I genitoî do Puigdemont êan za di sostegnitoî de l'indipendénsa da Catalògna e dónca lê o l'è intròu, ancón da zoêno, in contàtto co-a polìtica locâle, inscrivéndose into 1980 a-o partîo naçionalìsta Convergència Democràtica de Catalunya (CDC), o predecesô do Partit Demòcrata Europeu Català (PDeCAT). Into 2006, o l'à abondòu o giornalìsmo pe continoâ a sò cariêra polìtica, vegnìndo elètto into Conséggio Monicipâle de Girona into 2007 e diventàndo scìndico quàttro ànni dòppo. A-i 10 de zenâ do 2016, gràçie a 'n acòrdio tra-i Junts pel Sí (JxSí), 'n'aleànsa goidâ da-a CDC, e a Candidatura d'Unitat Popular (CUP), o l'è stæto elètto da-o Parlaménto catalàn cómme 130° Prescidénte do Govèrno da Catalògna[2].

A-i 6-7 de seténbre 2017, o l'à aprovòu de lézze pe consentî 'n referendum in sce l'indipendénsa, a tranxiçión giurìdica e a fondaçión de 'na Repùbrica, segóndo 'n quàddro giurìdico ch'o sostitoìsce a Costituçión spagnólla into câxo into quæ o referendum o l'avésse 'n éxito poxitîvo. A-i 1 d'òtôbre 2017 o l'è stæto dónca òrganizòu quésto referendum, scibén che a lézze catalànn-a a foîse stæta sospéiza da-a Córte costituçionâle spagnólla[3]. A despêto da parçiâle serâ di séggi eletorâli[4][5] e de l'ûzo ecescîvo da fòrsa da pàrte do Cuerpo Nacional de Policía e da Guardia Civil[6], do 43% di çitadìn catalén ch'o l'è anæto a votâ, o 92% o s'è esprèsso a favô de l'indipendénsa. O Parlaménto da Catalògna o l'à dónca diciaròu ofiçialménte a secesción a-i 27 do mæximo méize, fæto ch'o l'à portòu o govèrno spagnóllo a inpónn-e o sò contròllo dirètto da región, licençiàndo o Puigdemont e o gòverno catalàn. Sòn stæte dónca òrganizæ de nêuve eleçioîn pe sostitoî o parlaménto apénn-a desfòu e, a-i 30 d'òtôbre, sòn stæte prezentæ acûze de ribelión, incitaménto a-a rìvolta e ûzo inpròpio de fóndi pùblichi cóntra o Puigdemont e âtri ménbri do sò govèrno. Dónca, insémme a âtri polìtichi, o l'è scapòu in Bèlgio méntre o vegnîva emanòu 'n mandâto d’arèsto eoropêo pe lê e i sò conpàgni. A-e eleçioîn regionâli do 21 dexénbre 2017 o partîo do Puigdemont, Junts per Catalunya, o l'è arivòu segóndo, co-i secescionìsti che són ariêscîi a mantegnî 'na stréita magiorànsa di séggi, co-o 47,6 % di vôti. O Puigdemont o l'à dónca domandòu di nêuvi colòqui co-o prìmmo minìstro spagnóllo de l'época, Mariano Rajoy, ma quésti són stæti refuæ.

Protèste depoî a-o consolâto tedésco a Barçelónn-a, a-i 25 de màrso 2018

O Puigdemont o l'è restòu in Bèlgio pe evitâ l'arèsto into câxo o foîse retornòu in Spàgna, inte 'na scitoaçión ch'a l'è stæta definîa ségge cómme ezìlio, ezìlio àoto-inpòsto ò latitànsa[7][8][9][10][11]. A-i 25 de màrso 2018 o l'è stæto arestòu in Germània da l'Autobahnpolizei, ò sæ a poliçîa outostradâle tedésca, in sciâ bâze do mandâto d’arèsto eoropêo into Land setentrionâle do Schleswig-Holstein. A ògni mòddo o l'è stæto però rilasciòu derê o pagaménto de 'na caoçión dæto che, segóndo l'âta córte do stâto, a no poéiva êse domandâ l'estradiçión pe "ribelión"[12][13][14] zaché a definiçión de 'sto reâto chi a l'è do tùtto diferénte da quélla contegnûa inta lézze spagnólla. Into méntre, a-i 10 de lùggio, 'n giùdiçe do Tribunâ costituçionâle da Spàgna o l'à decîzo a sospensción do Puigdemont da-a càrega de deputòu do parlaménto catalàn[15]. A-i 12 de lùggio 'na córte tedésca a l'à diciaròu che Puigdemont o poéiva êse estradòu in Spàgna sôlo pe ûzo inpròpio de fóndi pùblichi, ma no pe l'acûza ciù grâve de ribelión[16]. O team legâle do polìtico catalàn o l'à a ògni mòddo dîto ch'o l'aviéiva fæto ricórso cóntra ògni decixón de estradiçión[16]. Aprêuvo a-a decixón da córte tedésca, a-i 19 de lùggio 2018, a Spàgna a l'à revocòu i mandâti d’arèsto eoropêo vèrso tùtti i leader catalén in fûga ò in ezìlio[17]. Inte eleçioîn do 2019 pe-o Parlaménto eoropêo in Spàgna, o Puigdemont o saiâ elètto ma, into màrso 2021, aprêuvo a 'na votaçión do Parlaménto, o l'à pèrso a sò inmunitæ. A-i 23 de seténbre do 2021 o l'è stæto arestòu da-a poliçîa italiànn-a méntre o se trêuvâva in Alghêro, çitæ da Sardégna dónde se parla ancón a léngoa catalànn-a, aprêuvo a 'na richièsta de estradiçión da Spàgna[18], ma o l'é stæto mìsso torna in libertæ o giórno dòppo[19].

Nòtte[modìfica | modìfica wikitèsto]

  1. (EN) Catalan leader vows 'peaceful resistance' as Madrid takes control of region, in sce theguardian.com, 28 òtôbre 2017. URL consultòu o 24 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 18 zùgno 2018).
  2. (EN) Harold Heckle, Spain: Catalonia parliament to vote for new region, in sce businessinsider.com. URL consultòu o 24 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 15 màrso 2021).
  3. (ES) El Constitucional suspende el referéndum del 1-O y apercibe a los cargos independentistas, in sce lavanguardia.com, 9 lùggio 2017. URL consultòu o 24 seténbre 2021.
  4. (ES) Rebeca Carranco, Los Mossos aseguran que impidieron el voto en 99 colegios electorales el 1 de octubre, in sce elpais.com, 11 òtôbre 2017. URL consultòu o 24 seténbre 2021.
  5. (EN) Jamie Grierson, Police close voting centres before Catalan referendum, in sce theguardian.com, 30 seténbre 2017. URL consultòu o 24 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 6 màrso 2019).
  6. (EN) Spain: Police Used Excessive Force in Catalonia, in sce hrw.org, 12 òtôbre 2017. URL consultòu o 24 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 23 novénbre 2020).
  7. (EN) Exiled Catalan leader Carles Puigdemont ordered to return for re-election, in sce telegraph.co.uk, 28 zenâ 2018. URL consultòu o 24 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 16 frevâ 2018).
  8. (EN) Jeannette Neumann, Catalonia Separatists Support Re-Election of Exiled Leader Puigdemont, in sce wsj.com, 10 zenâ 2018. URL consultòu o 24 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 16 frevâ 2018).
  9. (ENES) Raphael Minder, Catalonia’s Separatists: In Exile. In Jail. In Power?, in sce nytimes.com, 5 zenâ 2018. URL consultòu o 24 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 15 frevâ 2018).
  10. (EN) Harry Cockburn, Fugitive Catalan leader denies giving up independence bid after text messages saying 'battle is over', in sce independent.co.uk, 31 zenâ 2018. URL consultòu o 24 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle l'11 frevâ 2018).
  11. (EN) Hannah Strange, Exiled Catalan leader rents £4,000-a-month house in Belgium, fuelling rumours he won't go home, in sce telegraph.co.uk, 2 frevâ 2018. URL consultòu o 24 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 14 frevâ 2018).
  12. (EN) Carles Puigdemont: Former Catalan president 'detained', in sce bbc.com, 25 màrso 2018. URL consultòu o 24 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 25 màrso 2018).
  13. (EN) Catalan leader Carles Puigdemont held by German police, in sce theguardian.com, 25 màrso 2018. URL consultòu o 24 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 25 màrso 2018).
  14. (ES) La policía alemana retiene a Puigdemont cuando entraba desde Dinamarca, in sce elmundo.es, 25 màrso 2018. URL consultòu o 24 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 25 màrso 2018).
  15. (ES) Reyes Rincón, Llarena cierra el sumario del ‘procés’ y suspende como diputados a Puigdemont y Junqueras, in sce elpais.com, 10 lùggio 2018. URL consultòu o 24 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 15 agòsto 2018).
  16. 16,0 16,1 (EN) Philip Oltermann, Carles Puigdemont can be extradited to Spain, German court rules, in sce theguardian.com, 12 lùggio 2018. URL consultòu o 4 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 12 lùggio 2018).
  17. (EN) Catalan case: Spain drops warrant against Puigdemont, in sce bbc.com, 19 lùggio 2018. URL consultòu o 24 seténbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 20 lùggio 2018).
  18. (EN) Nicholas Casey, Catalan Separatist Leader, Carles Puigdemont, Is Arrested in Italy, in sce nytimes.com, 23 seténbre 2021. URL consultòu o 24 seténbre 2021.
  19. (IT) Puigdemont lascia il carcere: “La Spagna non perde mai l’occasione di mettersi in ridicolo”, in sce lastampa.it, 23 seténbre 2021. URL consultòu o 26 seténbre 2021.

Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]

Contròllo de outoritæVIAF (EN14004078 · ISNI (EN0000 0000 5919 6926 · LCCN (ENn94081176 · GND (DE1121802540 · BNE (ESXX1005511 (data) · WorldCat Identities (ENn94-081176