Achësta pagina ë ün munegascu

Mentun

Da Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
Flag of Monaco.svg
Achësta pagina ë ün munegascu.
Flag of Monaco.svg
A cità veya de Mentàn

Mentun (Mentàn ün mentunascu) è üna cumüna françese d'u departamentu d'i Arpi-Marìtimi sitüà a ra fruntiera cu r' Italia, visina d'u principatu de Mùnegu a sulamente sete kilòmetri. È tamben üna staçiun turìstica renumà d'a Costa d'Asür, Syden cuma diju i norvegian per e coste lìgura, pruvençala e catalana.

Geografìa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Mentùn è sitüà en Fransa a ra fruntiera cu r' Italia, a sulamente sete kilòmetri da u principatu de Mùnegu.

A storia[modìfica | modìfica wikitèsto]

Mentùn ün 1664 quande era parte da Repùblica de Zena

E tracie ciü veye sun d'ün castelu bastiu da u conte de Ventemiya. Serà poei d'a famiya zanese Vento ch'à fau ela tamben ün castelu ch'è r'urìgine d'a cità d'anchoei.

A cità è mençunà a prima vota en d'u vinti dui lüyu 1262 (mila dui çentu sciüscianta dui) ünt' ün cuntrate de paje üntre Charles d'Anjou e Zana.

Ün 1346 è gagnà da u segnur Carlu Grimaldi d'u Mùnegu e resta munegasca fint' a 1848 cun a parentesa d'a Revulüçiun françese e d'u primu imperu che l'avevu mesa ünt' u departamentu d'i Arpi Marìtimi ün r'arrundissamentu de San-Remu.

Ün 1848 Mentun s'à diciarau "cità lìbera" ch'è stà lestamente pruteta poei anessà da ra Savoia, poei stacà a 'ra França ün 1861. Fò savè ch'u principu aveva creau üna tassa sciü d'i limui ch'eru a prudüçiun che faceva vive ra magiurança d'a pupülaçiun de Mentun. Gh'èn ancura anchœy üna festa d'u limun ch'è ün pieijè d'a gente e tamben ün argümentu turìsticu.

Napuleun Terçu à pagau trei miliui de franchi a u principu de Mùnegu ün cumpensaçiun.

Pòsti de interèsse[modìfica | modìfica wikitèsto]

A basìlica barroca Sant-Michè-arcàngelu

Cità de vacançe, se vede tamben cun a grande varietà de lœghi de cülte diversi :

Ultre e numbruse geije catòliche e a geija urtudossa rüssa gh'è sun tamben üna geija anglicana, ün templu scoçian, ün templu calvinista che sun tüti trei d'u deije-nœvieme sèculu.

Ghè sun tamben üna sinagoga, e üna sala d'u regnu per i testimoni de Jehovah.

Cun tütu ailò, a geija principale e fieressa de Mentun è a basìlica barroca Sant-Michè-arcàngelu.

Ecunumìa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Cuma Cannes e tüte e cità d'a Costa d'Asür a cità è repütà burghese. Cuma che sice i meri / pudestà sun de dreta despœi 1953. Fò dì che tüta a burghesia françese discende vive sciü d'a Costa d'Asür, üntantu força menu a Mentun ch'a Niça o Cannes.

En verità un nivelu de vita d'a magiurança è prun bassu. Cuscì 29 % d'i mentunaschi de menu de trenta ani sun suta u nivelu de puvertà, cuma deije per çentu d'e persune de ciü de sciüscianta ani.

A ra diferençia d'e autre due cità Mentun è ançi ün lœgu de vacançe ciü che de migraçiun permanente. Per esempi a geija urtudossa rüssa bastìa primu de 1900 era per i rüssi en vacançe.

Dopu a revulüçiun cumünista eli an vivü principalmente a Niça qandu sun restai ünt' a regiun.

U qartiere de Garavan, üntra a cità veya e ra fruntiera italiana è cin de villà lüssüuse bastìe suta a terça repüblica da burghesi françesi che venivu ren ch' ünt' u tempu d'e vacançe.


Cültüra[modìfica | modìfica wikitèsto]

U portu e a cità veya de Mentùn

U parlà[modìfica | modìfica wikitèsto]

Per mutivi stòrichi de tipu pulìticu e cültürale i mentunaschi se cunsideru ciü pruvençai ma u parlà è basicamente ciairament ligüru meme se re reviste pruvençali sun üverte a u mentunascu, ou mentounasque cuma eli diju e scrivu. Sun ançi fieri de iesse Mentunaschi.

(per savè ciü, vede r'artìculu "dialetu mentunascu")

Manifestaçiùi e feste[modìfica | modìfica wikitèsto]

A festa d'u limun düra tre semane ün fevrà e in pau marsu.


Cumünicaçiùi[modìfica | modìfica wikitèsto]

Gh'è u portu veyu e a marinà nœva. U aeruportu de Niça serve per andà a Mentun.