Questa pàgina a l'é scrîta in léngoa zenéize

Barçellonn-a

Da Wikipedia
Sata a-a navegassion Sata a-a serchia
ZE
Questa pàgina a l'é scrîta in léngoa zenéize
Barçellonn-a
comûne
Barcelona
Barçellonn-a – Stemma Barçellonn-a – Bandiera
Barçellonn-a – Veduta
Localizaçión
StâtoSpagna Spagna
Comunitæ outònomaFlag of Catalonia.svg Catalogna
ProvìnsaFlag of Barcelona (province).svg Barçellonn-a
Aministraçión
AlcaldeAda Colau Ballano (Barcelona en Comú) da-o 13/06/2015
Teritöio
Coordinæ:41°22′57″N 2°10′37″E / 41.3825°N 2.176944°E41.3825; 2.176944 (Barçellonn-a)Coordinæ: 41°22′57″N 2°10′37″E / 41.3825°N 2.176944°E41.3825; 2.176944 (Barçellonn-a)
Altitùdinem s.l.m.
Superfiçie101,3 km²
Abitanti1 664 182[1] (2020)
Denscitæ16 428,25 ab./km²
Comûni confinantiSardañola del Vallés, Moncada y Reixach, Santa Coloma de Gramanet, San Adrián de Besós, Hospitalet de Llobregat, El Prat de Llobregat, Molins de Rey, San Feliú de Llobregat, San Justo Desvern, Esplugas de Llobregat, San Cugat del Vallés
Âtre informaçioìn
LéngoeCatalàn
CAP08001–08042
Prefìsso93
Fûzo oràrioUTC+1
Còdice INE08019
TargaB
Nomme abitanti(es) barcelonés
(ca) barceloní
Sànto patrónNòstra Scignôa da Mercede
Sànta Eulalia
ComarcaBarcelonès
NomiâgioCiudad Condal, Cap i Casal, Barna
Cartògrafîa
Màppa de localizaçión: Spàgna
Barçellonn-a
Barçellonn-a
Scîto instituçionâle

Barçelonn-a ([barse'luŋa]; ofiçialmente Barcelona, in catalàn [bəɾs̙əˈlonə] e in spagnòllo [baɾθeˈlona]) a l'è ûnn-a çitæ da Spagna de 1 664 162 abitanti (dæto do 2020, area metropolitann-a instituçionâle: 3 239 337 abitanti), capolêugo da Catalogna, ûnn-a comunitæ autónoma da parte de levante do Stâto, öltre che de l'ömònima provinsa e da Comarca del Barcelonès.

Sovianominâ Ciutat Comtal o Ciudad Condal (Çitæ di Cônti), a l'è a segonda çitæ da Spagna pe nùmero di abitanti dapêu da capitale Madrid e a déxima de l'Union Europea.

Giögrafîa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Panoràmma de Barçellonn-a da-o mónte Tibidabo.

A s'attrêuva insciâ còsta do Mâ Mediterraneo, a-o nòrd-òvest de Spagna, 120 km a-o sûd di monti Pirenei, insce 'na cianûa limitâ da-o mâ (a est), da-a Serra de Collserola (a òvest), o sciûmme Llobregat (a sûd) e o sciûmme Besós (a nòrd).

Clìmma[modìfica | modìfica wikitèsto]

Barçelonn-a a l'ha ûn clima mediterraneo con quarche caratteristica atìppica pe questo génere de clima, comme ûnn-a quantitæ abastansa consistente d'ægoa in estæ e ûn mìnimo secondâio di preçipitaçioîn in invèrno. Questo perché Barçelonn-a, coscî comme tûtta a Catalogna, a risente d'a sêu poxiçión into Mediterraneo de ponente.

Zenâ e frevâ son i meixi ciû freidi; lûggio e agosto i ciû câdi. A ciû ærta tenperatûa mai registrâ inta çitæ a l'è stæta de +38,6 °C, o 12 de agosto do 2003, e a ciû freida i -7 °C de l'11 de frevâ do 1956. L'estæ do 2003, comme de résto in tûtta l'Euròpa de Ponente, a l'ha fæto segnâ o meize co-a tenperatûa media ciû ærta da quande o s'ha de registraçioîn (+27,8 °C comme media de agosto), mentre o frevâ do 1956 o l'è stæto o meize in media ciû freido do vintéximo secolo: 4,5 °C.

A poxiçión de Barçelonn-a tra a "Serra de Collserola" (no ciû elevâ de 516,2 metri) e o Mâ Mediterraneo, a fa sci che no ghe seggian grandi differense de tenperatûa tra o giorno e a nêutte inte tûtto l'anno. I fenòmeni de sòfoco, (afa in italiân, xafogor in catalân), son abastansa râri. De 'nvèrno, quande i sciûscian i venti de Maestrâle ò de Tramontann-a, a sensaçión de freido a pêu êse sentîa ciû viva.

E preçipitaçioîn son ben sparmæ inti tûtti i meixi e e stagioîn de l'anno, scibén se veddan de ciû in primmaveia e in ötûnno, ma e burrasche de stæ capitan de spesso ascî. Con tûtto che o gran freido o l'è còssa râra, quande e masse d'âia gelâ ôtrepassan o Gorfo de Lión portando o freido inscia Penixoa Iberica, scinn-a a Barçelonn-a a pêu vegnî a neie. A questo propòxito, o se ricòrda a neiadda do Denâ 1962, quande inscia çitæ i son cheiti 50 cm de neie into çentro e quaxi ûn metro inte artûe. Ciû de recente, de grandi neiadde son capitæ a novénbre do 1999 (mai coscî fîto scin da-o Seiçénto), a dexénbre do 2001 e into frevâ do 2018.

Stöia[modìfica | modìfica wikitèsto]

Raprezentaçión de Barçellonn-a into 1563

Pòsti de interèsse[modìfica | modìfica wikitèsto]

Architetûe religiôze[modìfica | modìfica wikitèsto]

  • Catedrâle da Sànta Crôxe e Sànt'Eulalia
  • Baxìlica de Sànta Màia do Mâ
  • Sagrada Família

Architetûe civîli[modìfica | modìfica wikitèsto]

  • Cantê navâle reâ de Barçellonn-a
  • Casa Batlló
  • Casa Milà
  • Mercòu de La Boqueria
  • Plaza de toros Monumental
  • Palàçio da generalitæ de Catalogna
  • Palàçio da Mûxica Catalànn-a

Architetûe militâri[modìfica | modìfica wikitèsto]

  • Castéllo de Montjuïc

Âtro[modìfica | modìfica wikitèsto]

  • La Rambla
  • Plaça de Catalunya
  • Plaça Reial
  • Pàrco Güell
  • Monuménto a Cónbo

Economîa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Into 1992 a l'è stæta sede di Zêughi Olimpici de stæ. Into 2004 o se gh'è tegnùo pe-a primma vòtta o Forum Universâle de-e Curtùe, a çitæ a l'ha öspitóu l'Espoxiçión internaçionâle do 1888 e quella do 1929, e a l'è a sede fissa do Congresso Mondiâle de Tecnologîa Mòbile (Mobile World Congress) e de l'Unión pe-o Mediterraneo. Povendo contâ inscio turismo, insce o sêu porto e inscia vixinansa co-a Fransa (160 km da Le Perthus), a çitæ a l'è o segondo ciù grande çentro industriâle e finançiaio da Spagna dòppo Madrid, pe de ciù a l'è anche o pòrto ciù inportante into ànbito comerciâle e turistico e ùn di maggiôi d'Euròpa.

Coltûa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Manifestaçioîn[modìfica | modìfica wikitèsto]

Fèste e fêe[modìfica | modìfica wikitèsto]

Comunicaçioîn[modìfica | modìfica wikitèsto]

Stràdde[modìfica | modìfica wikitèsto]

A çitæ de Barçellonn-a a l'è servîa da-e segoénti outostràdde:

  • A2: a colega a çitæ co-a capitâle spagnòlla, Madrìd
  • AP-2: va aprêuvo a-a A-2 ma s'aferma a Zaragoza
  • C-16 e AP-7: colegàn a çitæ co-a Frànsa; a prìmma atravèrso i Pirenæi, a segónda pasando lóngo a còsta.
Màppa da ræ da metropolitànn-a de Barçellonn-a.

Ferovîe e traspòrti pùblici[modìfica | modìfica wikitèsto]

Barçellonn-a a l'è colegâ a-a ræ feroviària a âta velocitæ spagnòlla (AVE), che se ferman inta grànde staçión de Barcelona-Sants, gràçie a-i quæ gh'è di colegaménti dirètti co-o rèsto do pàize e co-a Frànsa.

O traspòrto pùblico o l'è garantîo da-a segónda metropolitànn-a ciù estéiza do pàize, formâ da 12 lìnie, pe 198 staçioîn, e lónga ciù de 160 chilòmetri. Se contàn ascì 6 lìnie de tranvài e 8 do servìçio feroviàrio urbâno (Cercanías Barcelona). Rigoàrdo a-o traspòrto pùblico in sce gómma inte gh'è 150 lìnie de coriêre urbâne e 53 èstra-urbâne.

Ariopòrti[modìfica | modìfica wikitèsto]

A çitæ de Barçellonn-a a l'è servîa prinçipalménte da l'ariopòrto de Josep Tarradellas Barcelona-El Prat (còdice IATA "BCN") ma, pe de scèlte ciù low-cost, són adêuviæ ascì i ariopòrti de Girona-Costa Brava (còdice IATA "GRO") o quéllo de Reus (còdice IATA "REU").

Aministraçión[modìfica | modìfica wikitèsto]

Distréiti[modìfica | modìfica wikitèsto]

O teritöio de Barçellonn-a o l'è sudivîzo, da-o 1984, inti segoénti dêxe distréiti:

  1. Ciutat Vella
  2. Eixample
  3. Sants-Montjuïc
  4. Les Corts
  5. Sarrià-Sant Gervasi
  6. Gràcia
  7. Horta-Guinardó
  8. Nou Barris
  9. Sant Andreu
  10. Sant Martí
MapaBCN Distritos01.jpg

Binelàggi[modìfica | modìfica wikitèsto]

Scìndici de Barçellonn-a[modìfica | modìfica wikitèsto]

1979-1983 Narcís Serra[2] PSC
1983-1987 Pasqual Maragall i Mira PSC
1987-1991 Pasqual Maragall i Mira PSC
1991-1995 Pasqual Maragall i Mira PSC
1995-1999 Pasqual Maragall i Mira[3] PSC
1999-2003 Joan Clos PSC
2003-2007 Joan Clos[4] PSC
2007-2011 Jordi Hereu PSC
2011-2015 Xavier Trias CiU
2015-atoâle Anne Hidalgo Barcelona en Comú

Galerîa d'inmàgine[modìfica | modìfica wikitèsto]

Nòtte[modìfica | modìfica wikitèsto]

  1. (ES) INE, Población por capitales de provincia y sexo.(2911), INEE.
  2. Da-o 1982 Pasqual Maragall i Mira
  3. Da-o 1997 Joan Clos
  4. Da-o 2006 Jordi Hereu

Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]

Colegaménti estèrni[modìfica | modìfica wikitèsto]

  • (ESCAEN) Scîto ofiçiâ, in sce barcelona.cat. URL consultòu o 17 arvî 2021.
Contròllo de outoritæVIAF (EN124213732 · ISNI (EN0000 0001 2321 7649 · LCCN (ENn79021052 · GND (DE4004503-1 · BNF (FRcb11933374k (data) · NDL (ENJA00628992 · WorldCat Identities (ENn79-021052