Léngoa lionéize
ZE |
Quésta pàgina a l'é scrîta in zenéize, segóndo a grafîa ofiçiâ |
| Lionéize Llïonés | |
|---|---|
| Pronónçia | /llioˈnes/ |
| Parlòu in |  Spàgna Portogàllo
|
| Regioìn |
|
| Parlànti | |
| Totâle | 55.000 (2010) |
| Clasificaçión | |
| Filogénexi | Léngoe indoeuropee Grùppo Italico Romànze Òçidentâli Galoromànze Ibêro-romànze Grùppo Lionéize Lionéize |
| Statûto ofiçiâ | |
| Ofiçiâ in |  Castìggia e Lión
|
| Còdichi de clasificaçión | |
| ISO 639-2 | roa
|
| ISO 639-3 | roa (EN)
|
| Linguist List | ast-leo (EN)
|
| Glottolog | leon1250 (EN)
|
| Linguasphere | 51-AAA-cc[1]
|
| Estræto in léngoa | |
Diciaraçión universâle di dirìtti umâni, art. 1
Tolos seres humanos nacen llibres ye iguales en dinidá y dreichos y, cumu tán de razón y conciencia, deben portase fraternálmente unos cun outros. | |
 | |
A léngoa lionéize (nómme natìvo llïonés ò llingua llïonesa) a l'é 'na léngoa romànza do domìnio ibêro-romànzo parlâ inte provìnse de Lión, Zamora e Salamànca in Spàgna, e into distrétto de Bragànça in Portogàllo.[2] Insémme a l'asturiàn e a-o mirandéize a fórma o grùppo lengoìstico lionéize.[3] A-a giornâ d'ancheu se stìmma che sta léngoa a ségge parlâ da ciù ò mêno 55.000 persónne, sorviatùtto génte ançiànn-e inte vàrie valàdde de l'entrotæra.
Pe cónto do Vicente García de Diego, o lionéize o se spànde inta provìnsa de Lión cómme 'n grànde èrco ch'o s'esténde vèrso e Astùrie e o ponénte, andàndo de manimàn vèrso o sùd inte provìnse de Zamora e Salamànca e scìnn-a inte l'Estremadura.[4]
Stöia e difuxón
[modìfica | modìfica wikitèsto]O coménso da léngoa lionéize o remónta a-o sécolo X, quànde o seu teritöio o fâva pàrte do Régno de Lión. O lionéize o nàsce diretaménte da-o latìn vorgâ parlòu inta pàrte d'âto de l'Ibéria, a-o mæximo ténpo ch'o nàsce o galiçiàn-portoghéize e o castigiàn. O prìmmo tèsto scrîto inte 'na léngoa romànza inta Penîzoa Ibérica o l'é a Nodicia de Kesos, scrîta pròpio in lionéize d'in gîo a l'ànno 959.
O lionéize o l'é stæto, inti sécoli de l'Etæ de Mêzo, a léngoa da córte de Lión e de tùtti i teritöi do Régno de Lión, da-o mâ Cantàbrico scìn a-a provìnsa de Huelva d'ancheu. Insémme a-o latìn, o l'é stæto a léngoa scrîta do Régno de Lión da-o sécolo X a-o sécolo XIV[5]. Into córso di sécoli o lionéize o l'à riçevûo l'inflùsso do galìçian-portoghéize a ponénte e do castigiàn a levànte.
L'unión do Régno de Lión con quéllo de Castìggia into 1301 a l'à marcòu l'inìçio de 'na deboléssa aministratîva pi-â léngoa.[6] Aprêuvo a-a presción do castigiàn, a léngoa a l'à pèrso o sò ròllo ofiçiâ drénto a-e fonçioìn pùbbliche depoî a fuxión tra i régni de Castìggia, Lión e Aragónn-a. Into capìtolo dedicòu a-o confrónto tra castigiàn, lionéize e aragonéize, o Ramón Menéndez Pidal o l'analìzza e diferénse fonétiche e morfològiche de sti scistêmi lengoìstichi chi, dàndo a-o lionéize in ròllo centrâle inta stöia de l'Ibéria setentrionâle.[7], sorviatùtto inte nêuve tære de manimàn riconquistæ. Sto perîodo o l'à portòu a 'na chéita de l'inportànsa da léngoa inte l'ûzo èrto.[8]
A perscisténsa leterâia do lionéize inte l'Etæ Modèrna
[modìfica | modìfica wikitèsto]Inti sécoli XV e XVI, inta léngoa lionéize gh'é stæto bén bén de rimàndi into stîle a-o tiâtro pastorâle, génere ch'o raprezentâva o parlâ rùstego e de canpàgna de regioìn de ponénte da Penîzoa Ibérica.
Di outoî de Salamànca cómme o Xuan del Encina (de Encina de San Silvestre, Salamànca) l'àn inclûzo di eleménti lionéixi inte seu égloghe e entremeses (Églogas, Obra del Entremés), insémme a di âtri dramatùrghi cómme o Lucas Fernández. Sti træti fonétichi, morfològichi e lescicâli servîvan a caraterizâ o lengoàggio di pastoî cómme despægio da-o spagnòllo èrto da córte, pe mostrâ o parlâ de tùtti i giórni da Salamànca lionéize e de canpàgna.
O filòlogo Humberto López Morales o l'à analizòu into detàggio sti eleménti into seu stùddio Elementos leoneses en la lengua del teatro pastoril de los siglos XV y XVI (Actas del II Congreso Internacional de Hispanistas, Instituto Español da Università de Nimega, 1967; disponìbile inta Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes).[8] O López Morales o conclùdde che o conplèsso da "léngoa rùstega" inte ste òpere di sécoli XV e XVI o l'é ancón da analizâ into detàggio, ma o confèrma a prezénsa scistemàtica de træti lionéixi cómme màrca de l'outenticitæ locâle e da diferençiaçión into parlâ.[8]
Into sécolo XVIII, sta tradiçión a l'é anæta avànti co-o Diego de Torres Villarroel (salamantìn, catedràtico de l'Universcitæ de Salamànca), ch'o l'à integròu di eleménti da léngoa lionéize inta seu pröza satìrica e vixionâia, màscime inte Visión y visitas de Torres con don Francisco de Quevedo por la Corte[9]. Di stùddi filològichi ciù modèrni (conpréizo de mençioìn inte de ediçioìn de critìca e de dialetologîa) àn marcòu che o Torres Villarroel o l'adêuviâva de spésso di træti lionéixi (léscico de canpàgna, costruçioìn scintàtiche e fonetìsmo ponentìn) pe raprezentâ o parlâ do popolìn de Salamànca, tegnìndo vîva l'ereditæ lengoìstica inte di contèsti universcitâi e leterâi.
A léngoa lionéize, inte l'etæ modèrna, a l'é stæta 'na léngoa d'ûzo fonçionâle e adêuviâ inte de creaçioìn colturâli a Salamànca e inte tære d'in gîo. A seu perscisténsa inta letiatûa pastorâle e de costùmme a contràsta co-a teorîa de 'n scentâ tenporànio de sta léngoa, mostràndo de continoitæ scìnn'a-o seu repìggio modèrno, fæto into sécolo XX.
Stùddi filològichi do sécolo XIX
[modìfica | modìfica wikitèsto]
Pasòu in lóngo ténpo de decadénsa, a partî da-a fìn do sécolo XIX divèrsi studiôxi eoropêi e americhén àn amiòu de recuperâ o valô scentìfico do lionéize[10].
L'indipendénsa do domìnio lionéize comm'un ràmmo outònomo a l'é stæta confermâ da-i travàggi do spagnòllo Ramón Menéndez Pidal[11] inte l'ànno 1906, e di studiôxi cómme l'Emil Gessner[12] (tedésco), l'Erik Staaff[13] (svedéize), o Federico Hansen[14] (cilêno) e o Fritz Krügger[15] (tedésco). A-o prinçìpio do sécolo XX s'é inandiòu di travàggi literâi in léngoa lionéize, cómme i Cuentos en dialecto leonés do Caitano Galán Bardón, òpera do 1907 ch'a móstra a vitalitæ de sta variêtæ chi inte l'ànbito da naratîva e a sò outonomîa rispètto a-o castigiàn.[16]
Stùddi filològichi e prospetîva romànza
[modìfica | modìfica wikitèsto]A schêua de filologîa romànza, insémme a-e léngoe itàliche, a l'à de lóngo analizòu o lionéize cómme 'n'entitæ de gràn cónto p'acapî l'evoluçión do latìn drénto a-a Penîzoa Ibérica. O Gerhard Rohlfs o l'à dedicòu di stùddi fondamentâli a-o léscico e a-a fonética romànza, dond'o l'à conscideròu o lionéize cómme o ràmmo ch'o l'à conservòu di træti arcàichi de grànde inportànsa ch'o distìngoan in mòddo ciæo da-o castigiàn d'ancheu.[17]
In sciâ mæxima stràdda, o Carlo Tagliavini o l'à codificòu a clascificaçión de léngoe neolatìnn-e drénto a de d'òpere ch'én d'ancheu a bâze di stùddi universcitâi inte l'Itàlia. O Tagliavini o ne dîxe che o lionéize o ségge 'na léngoa indipendénte drénto o sotogrùppo ibêro-romànzo, co-ina sò dignitæ stòrica e lengoìstica ligâ a-o Régno de Lión. Segóndo a sò vixón de filòlogo, o domìnio lionéize o se trêuva a-o mæximo livèllo geràrchico, dæto che e sò izoglòsse nàscian drîte da-o latìn vorgâ inte 'na mainêa outònoma. L'anàlixi de l'evoluçión do lionéize a móstra di fæti fonétichi particolæ che ne vêgnan drîto da-o latìn e che avixìnn-àn o scistêma a-o domìnio galiçiàn-portoghéize inta Penîzoa Ibérica.[18]. Segóndo i stùddi do William James Entwistle, sta caraterìstica chi a l'identìfica o lionéize drénto a-a giögrafîa lengoìstica do ponénte de l'Eoröpa.[19]
Quésto inquadraménto académico o vêgne rinforsòu da-a teorîa de Francesco Avolio in sciô rapòrto tra léngoa e dialétto. L'Avolio o sostêgne che e variêtæ romànze che nàscian da-o latìn foîsan a l'inprinçìpio de "léngoe seu" e che a diferénsa d'ancheu tra 'na léngoa naçionâle e unn-a minô a ségge o rizultâto de motivaçioìn de polìtica e de stöia e no de 'na subordinaçión de strutûa lengoìstica. Inte sto quàddro chi, o llïonés o göde de tùtti i paràmetri scentìfichi pe êse conscideròu cómme 'na léngoa, dæto che o sò status o l'é vegnûo quéllo de minorànsa sôlo che pe-a prevalénsa stòrica do castigiàn.[20]
Riçèrca contrastîva
[modìfica | modìfica wikitèsto]A dimensçión scentìfica do lionéize a s'é svilupâ drénto a l'instruçión superiôre do Ponénte, dond'o vêgne dêuviòu cómme ogétto de stùddio d'ànbito universcitâio. L'Abel Pardo Fernández o l'à analizòu o vocalìsmo e o consonantìsmo do lionéize inte 'n parangón scentìfico con l'italiàn, elaboràndo 'n stùddio de lengoìstica contrastîva ch'o l'é stæto publicòu inte de revìste scentìfiche internaçionâli cómme Mikroglottika. Sto travàggio o l'à segnòu 'na tàppa inportànte dæto ch'o l'é o prìmmo papê ofiçiâ de 'n progràmma de dotorâto scrîto pròpio inte sta léngoa chi, ch'o l'à dæto fòrsa a l'ûzo académico do lionéize.[21]
De ciù, o Raúl Sánchez Prieto, Viceretô de l'Universcitæ de Salamànca, o l'à mapòu a prezénsa de léngoe aotòctone definîe cómme "invixìbili" drénto e regioìn do Coimbra Group. Inte st'anàlixi d'insémme, o lionéize o l'é analizòu da-arénte a-o portoghéize, a l'òçitàn e a-o bàsso-tedésco pe mapâ a sò vixibilitæ drénto a-i atenei d'Eoröpa. Sta prospetîva de riçèrca chi a confèrma o ròllo do lionéize cómme ogétto de stùddi universcitâie e de travàggi d'insémme tra vàrie universcitæ, rinforsàndo a sò outonomîa filològica drénto a-o panoràmma romànzo internaçionâle.[22]
O grùppo lengoìstico lionéize into Portogàllo
[modìfica | modìfica wikitèsto]O lionéize o l'é prezénte into Portogàllo pe mêzo do mirandéize, variêtæ ch'a vêgne parlâ drénto a-e tære de Miranda del Douru. Sta léngoa chi a l'é stæta l'ogètto de di stùddi de riliêvo da pàrte do filòlogo José Leite de Vasconcellos, ch'o l'à acertòu za do 1882 cómme o mirandéize o fàsse pàrte do domìnio lionéize pe vîa de de motivaçioìn lengoìstiche e stòriche de ponénte, rinforsàndo i ligàmmi de nasción tra e variêtæ de ponénte da Penîzoa Ibérica.[23]
In acòrdio a-e riçèrche do José Gonçalo Herculano de Carvalho, e parlæ de Rionor e Guadramil a-o nòrd e Miranda sàivan di dialétti lionéixi che s'én conservæ de fêua di confìn da Spàgna d'ancheu. Sto riconosciménto académico o l'à portòu o stâto portoghéize a diciarâ o mirandéize cómme léngoa ofiçiâ drénto a-o sò teritöio do 1998, garantìndo coscì o drîto do sò d'ûzo inte fonçioìn pùbbliche da región e avardàndo o patrimònio lengoìstico lionéize in Portogàllo.[24]
Caraterìstiche lengoìstiche
[modìfica | modìfica wikitèsto]O lionéize o se distìngoe pe dötræ izoglòsse arcàiche ch'o l'avixìnan a-o lìgure e a-o portoghéize:
- Palatalizazión da L iniçiâle (lluna, llobu).
- Evoluçión di grùppi PL, CL e FL inte Ch (chanu, chave).
- Diéresis ¨ pe evitâ asimilaçion in diptonghi e marcar iato (Llïonés, llïonesa)
- Evoluçión do grùppo CT inte ich (feichu, nueiche).
- Conservaçión da F latìnn-a (fiyu, fame).
- Plurâle feminìn in -as (las casas).
- Conservaçión da -e finâle drento e fórme de l'infinîo (cantare, cumere, pechare).
- Diftonghi ei/ou (cantóu, veiga)
Artìcoli determinatîvi
[modìfica | modìfica wikitèsto]| Génere e Nùmero | Latìn | Lionéize (Llïonés) | Lìgure (Grafîa Ofiçiâ) |
|---|---|---|---|
| Mascolìn Scingolâre | illum | el | o |
| Femenìn Scingolâre | illam | la | a |
| Nèutro Scingolâre | illud | lu | o |
| Mascolìn Plurâle | illos | los | i |
| Femenìn Plurâle | illas | las | e |
| Nèutro Plurâle | — | — | — |
Pronómmi personâli sogètto
[modìfica | modìfica wikitèsto]| Persónn-a | Latìn | Lionéize (Llïonés) | Lìgure (Grafîa Ofiçiâ) |
|---|---|---|---|
| Prìmma Scingolâre | ego | you | mi |
| Segónda Scingolâre | tu | tu | ti |
| Tèrsa Scingolâre (Masc.) | ille | él | lê |
| Tèrsa Scingolâre (Fem.) | illa | eilla | lê |
| Tèrsa Scingolâre (Nèutro) | illud | eillu | — |
| Prìmma Plurâle (Masc.) | nos | nusoutros | niâtri |
| Prìmma Plurâle (Fem.) | nos | nusoutras | niâtre |
| Segónda Plurâle (Masc.) | vos | vusoutros | vîâtri |
| Segónda Plurâle (Fem.) | vos | vusoutras | vîâtre |
| Tèrsa Plurâle (Masc.) | illi | eillos | lô |
| Tèrsa Plurâle (Fem.) | illae | eillas | lô |
Dimostratîvi
[modìfica | modìfica wikitèsto]| Gràddo e Génere | Latìn | Lionéize (Llïonés) | Lìgure (Grafîa Ofiçiâ) |
|---|---|---|---|
| Vixìn (Masc. Sing.) | iste | esti | quésto / sto |
| Vixìn (Fem. Sing.) | ista | esta | quésta / sta |
| Vixìn (Nèutro Sing.) | istud | estu | — |
| Mêzo (Masc. Sing.) | ipse | esi | quéllo |
| Mêzo (Fem. Sing.) | ipsa | esa | quélla |
| Mêzo (Nèutro Sing.) | ipsud | esu | — |
| Lontàn (Masc. Sing.) | eccum-ille | aquel | quéllo là |
| Lontàn (Fem. Sing.) | eccum-illa | aqueilla | quélla là |
| Lontàn (Nèutro Sing.) | eccum-illud | aqueillu | — |
| Plurâle Femenìn | illas | estas / esas / aquellas | quéste / quélle |
Tabélla conparatîva
[modìfica | modìfica wikitèsto]| Latìn | Lionéize | Lìgure | Italiàn | Spagnòllo | Portoghéize | Galiçiàn | Catalàn | Lonbàrdo | Françéize | Romàncio |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| fumus | fumu | fùmme | fumo | humo | fumo | fume | fum | fumm | fum | fim |
| claudere | pechare | serâ | chiudere | cerrar | fechar | pechar | tancar | serà | fermer | serrar |
| factum | feichu | fæto | fatto | hecho | feito | feito | fet | fat | fait | fatg |
| filius | fiyu | fìggio | figlio | hijo | filho | fillo | fill | fiö | fils | figl |
| oculus | güeyu | éuggio | occhio | ojo | olho | ollo | ull | öcc | oeil | egl |
| vetulus | vieyu | vêgio | vecchio | viejo | velho | vello | vell | vegg | vieux | vegl |
| planum | chanu | ciàn | piano | llano | chão | chan | pla | pian | plein | plan |
Stâto giurìdico
[modìfica | modìfica wikitèsto]A léngoa lionéize a l'é riconosciûa e tutelâ da-o Statûto de Outonomîa de Castìggia e Lión (Artìcolo 5.2).
Léngoe regionâli ò minoritâie
[modìfica | modìfica wikitèsto]Inta Càrta eoropêa de léngoe regionâli ò minoritâie[25] o lionéize o vêgne riconosciûo cómme 'na léngoa de minorànsa ch'a gh'à dirìtto a 'n'atençión specìfica da pàrte de instituçioìn, con de caraterìstiche pròpie ch'o fàn vegnî un scistêma lengoìstico outònomo.
A Spàgna a l'à firmòu e ratificòu a Càrta into 2001, inpegnàndose a avardâ sta variêtæ chi cómme pàrte do patrimònio colturâle eoropêo.
Status UNESCO e vitalitæ
[modìfica | modìfica wikitèsto]A léngoa lionéize a l'é clascificâ da l'UNESCO cómme seriously endangered (in grâve perìcolo / seriaménte in perìcolo), segóndo l'Atlas of the World's Languages in Danger. Sto livéllo de perìcolo o l'ìndica che a trasmisción tra e generaçión a l'é interótta ò asæ limitâ: i parlànti ciù zóveni són de generaçioìn di nònni e di besâvi, e a léngoa a no vêgne trasmìssa regolarménte a-i fìggi. O perìcolo o l'é dovûo a-a dominànsa do castigiàn màscime inti contèsti urbâni e inte l'instruçión, co-a mancànsa costànte do pasàggio generaçionâle e a riduçión de l'ûzo de tùtti i giórni.[26]
L'Atlas o reconósce o llïonés cómme 'n'entitæ lengoìstica outònoma. Sta clascificaçión de l'UNESCO a rinfòrsa l'inportànsa de mezûe pe avardâ a léngoa, cómme a seu promoçión inte schêue, l'ûzo inti média e documentaçión, segóndo a Càrta Eoropêa de léngoe regionâli ò minoritâie (ratificâ da-a Spagna do 2001).
Nòtte
[modìfica | modìfica wikitèsto]- ↑ (EN) David Barrett e Michael Mann, The Linguasphere Register of the World's Languages and Speech Communities, Observatoire Linguistique, 1999/2000, ISBN 0-000-87288-1.
- ↑ (ES) Álvaro Galmés de Fuentes e Diego Catalán, Trabajos sobre el dominio románico leonés, Editorial Gredos, 1960, ISBN 978-84-249-3436-1.
- ↑ (ES) Ramón Menéndez Pidal, El dialecto leonés, in Revista de Archivos, Bibliotecas y Museos, n. 14, 1906, ISSN 2013-102X.
- ↑ (ES) Vicente García de Diego, Manual de dialectología española, Madrid, Cultura Hispánica, 1946, p. 176.
- ↑ (FR) Erik Staaff, Étude sur l'ancien dialecte léonais d'après des chartes du XIIIe siècle, 1ª ed., Almqvist & Wiksell, 1907..
- ↑ (ES) Federico Hanssen, Los infinitivos leoneses del poema de Alejandro, in Bulletin hispanique, vol. 12, n. 2, 1910, pp. 135-139.
- ↑ (ES) Ramón Menéndez Pidal, Historia de la lengua española, in Diego Catalán, Fundación Ramón Menéndez Pidal, 2005.
- 1 2 3 (ES) Humberto López Morales, Elementos leoneses en la lengua del teatro pastoril de los siglos XV y XVI, in Actas del II Congreso Internacional de Hispanistas, Instituto Español de la Universidad de Nimega, 1967. URL consultòu o 13 zenâ 2026.
- ↑ (ES) Torres Villarroel, Diego de, Visión y visitas de Torres con don Francisco de Quevedo por la Corte, Editorial Gredos, 1972.
- ↑ (ES) Santiago Alonso Garrote, El dialecto vulgar leonés hablado en Maragatería y Tierra de Astorga, Imprenta de la viuda e hijos de López, 1909.
- ↑ (ES) Ramón Menéndez Pidal, El dialecto leonés, 1ª ed., Curpo facultativo de archiveros, bibliotecarios y arqueologos, 1906.
- ↑ (DE) Emil Gessner, Das Altleonesische, ein Beitrag zur Kenntniss des Altspanischen, 1900.
- ↑ (FR) Erik Staaff, Étude sur l'ancien dialecte léonais d'après des chartes du XIIIe siècle, 1ª ed., Almqvist & Wiksell, 1907.
- ↑ (ES) Federico Hanssen, Los infinitivos leoneses del poema de Alejandro, in Bulletin hispanique, vol. 12, n. 2, 1910, pp. 135-139.
- ↑ (ES) Fritz Krüger, El dialecto de San Ciprián de Sanabria: monografía leonesa, 2ª ed., Rev. de arch., bibl. y museos, 1923.
- ↑ (ES) Caitano Galán Bardón, Cuentos en dialecto leonés, Imprenta de la viuda e hijos de López, 1907.
- ↑ (DE) Gerhard Rohlfs, Romanische Sprachgeographie: Geschichte und Grundlagen, Aspekte und Probleme mit dem Versuch eines Sprachatlas der romanischen Sprachen, München, C. H. Beck, 1971.
- ↑ In particolâ, o rinforsaménto de l iniçiâle (luna > lluna) o l'é 'n fenòmeno de riliêvo ch'o s'atreuva ascì into catalàn
- ↑ (IT) Carlo Tagliavini, Le origini delle lingue neolatine, Bologna, Pàtron, 1982, ISBN 88-555-0465-7.
- ↑ (IT) Francesco Avolio, Lingue e dialetti d'Italia, Roma, Carocci Editô, 2009, p. 15, ISBN 9788843052035.
- ↑ (IT) Abel Pardo Fernández, Italiano-leonese: lingue, marketing, nuove tecnologie e didattiche, Mikroglottika, vol. 3, Peter Lang, 2011, ISBN 9783631595558.
- ↑ (EN) Raúl Sánchez Prieto, Leonese, Portuguese, Occitan and Low German: Autochthonous invisible languages in Coimbra Group university regions, in Linguistic and intercultural landscapes in the European Higher Education, Peter Lang, 2025, pp. 17-35, ISBN 9782875747792.
- ↑ (PT) José Leite de Vasconcellos, Estudos de Philologia Mirandesa, Lisboa, Imprensa Nacional, 1900.
- ↑ (PT) José Gonçalo Herculano de Carvalho, Porque se falam dialectos leoneses em Terras de Miranda?, in Revista Portuguesa de Filologia, V, 1952, pp. 265-281.
- ↑ A l'é un tratâto internaçionâle adotòu a Strasbùrgo into 1992 da-o Conséggio d'Eoröpa pe avardâ e promêuve e léngoe stòriche do continénte.
- ↑ (EN) UNESCO, Atlas of the World's Languages in Danger, 2010, p. 55.
Âtri progètti
[modìfica | modìfica wikitèsto]
Wikimedia Commons a contêgne di files in sce léngoa lionéize
