Növe

Sta pàgina l'è scrita in nuvaize
Da Wikipedia
(Rindirisòu da Neuve)
NV
Sta pàgina l'è scrita in nuvaize
Növe
comùn
(IT) Novi Ligure
Növe – Bandiera
Növe – Veduta
Diverse fotu 'd Növe id nötte
Localizaçión
StâtoItàlia Itàlia
RegiónRegione-Piemonte-Stemma.svg Piemonte
ProvìnsaProvincia di Alessandria-Stemma.svg Lisciandria
Aministraçión
ScìndicoGian Paolo Cabella (Centro-destra) da-o 10/06/2019
Teritöio
Coordinæ:44°45′33″N 8°47′08″E / 44.759167°N 8.785556°E44.759167; 8.785556 (Növe)
AltitùdinePalàssu dei Cumüne 197
màscima 325 - minima 150 m s.l.m.
Superfìcce55,2 km²
Abitanti28 222[1] (31-1-2020)
Denscitæ511,27 ab./km²
FraçioìnBarbellotta, Merella
Comùn confinantiBasalüssu, Boscu Maràingu, Casàn, Gòvi, Pasturànn-a, Pusö, Seravòle, Tascereu
Âtre informaçioìn
CAP15067
Prefìsso0143
Fûzo oràrioUTC+1
Còdice ISTAT006114
Cod. cadastrâF965
TargaAL
Cl. scìsmicazöna 3A (sismicitæ bàssa)[2]
Cl. climàticazöna E, 2 717 GG[3]
Nomme abitantinuvaizi
Sànto patrónMadónna da nàive
Giórno festîvo5 agustu
Cartògrafîa
Màppa de localizaçión:
Növe
Növe
Növe – Mappa
Scîto instituçionâle

Növe (Neuve in piemuntaize e secundu a grafìa in zenaize, Neuve-en-Ligurie in françaize, Novi Ligure in italiàn) l'è 'n cumüne italiàn ch'u gh'à 28.468 abitanti inta Pruvéincia id Lisandria, in Piemónte, u tersu cumüne pe nümeru di abitanti.

Geografìa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Növe l'è 'na çitò a mêza strò fra Zena e Lisandria, inta región stórica d'Untrazùvu, che 'na vota l'êa "Òta Ligüria" e inchêu l'è "Bòssu Piemónte".

Storia[modìfica | modìfica wikitèsto]

Panuròma id Növe intu 1900
A Gêsa id San Nicolò a Növe

Inte cursu da storia Növe gh'à sainpre avüu n'inpurtansa stratégica. L'êa a çitò pü a nord da Repüblica id Zena féin-a ai 1815, quande a Repüblica zenaize l'è stò scancelò e missa intu Regnu id Sardegna. Dopu a l'è stò pruvincia pe cuntu só, fazando pòrte da División id Zena, féin-a ai 1859, quande ei guvernu piemuntaize l'à creó a Pruvincia 'd Lisandria.

Pòsti d'interèsse[modìfica | modìfica wikitèsto]

A Növe gh'é ei Museo dei Campionissimi, ch'u l'é 'n muséu da storia da biciclètta dedicó a dui famuzi ciclisti id Nêuve e dinturni: Custànte Girardéngu e Faustu Cóppi. Pöi gh'é anche a piasa da Culegiòta, e chi gh'é 'na puesìa dedicò a sta piasa:

A piasa e i só palasci
Me còra e bela piasa
ti che t'é saimpre stata
e cö da vegia Növe,
anche se u taimpu u pasa
a t'vöiu ancù pü bain.
perchè u m' pò ch'i t' lasa
andò a descaméin.
E quande in mumentéin
a m' fermu lì a guaciòte,
e a ser' 'na stisa i ögi,
u m' pò id arcurdòte
cmè t'eri ina vóta:
tranquila e silensiusa
ti smiaivi in salótu
indonde tüta a giainte
a dménga féin-a 'n botu
a stòva a descurì
o püra a fò di ceti
'n se queli chi surtiva
da-a mesa de-e mesdì.
E alura a restu lì
'na stisa ancù a sugnò
e a t' vèdu cunturnò
da tüti i tó palasci
bei lüstri e decurè
da artisti ch'i savaiva
fò bain u só mesté.
Isi ernu taimpi bón-ni
e acsì i só padrón-ni
ch'i g'aiva i sodi a breciu,
i n' vraiva che e só chè
i n' daisa mìa a scabeciu
Ma pöi i taimpi e i sodi
- che insöin u vö pü scrusì -
i son tantu cambiè,
che si palasci acsì
da squòsi véinti lüstri
insöin i-a pü tuchè.
E alura u s' pö dì,
me còra e vegia piasa,
ch'i n' son davai pü lüstri
ma tantu scalcinè
da fòse cumpatì
da tüti quei chi pasa.
(Angiolino Bellocchio)

Ecunumìa[modìfica | modìfica wikitèsto]

A Növe u gh'é a famuza fabrica id ciculòta "Pernigotti", mentre a fabrica id ciculòta e di ciaplete "Novi" a s' trêuva sübtu fêu 'd Növe int'ei cumün id Seravòle.

Cultüa[modìfica | modìfica wikitèsto]

A Növe u's pòrla incù ei nuvàize, in dialettu du zenàize. A cüzéin-a asì l'è principalmainte lìgüre.

Manifestasión-i[modìfica | modìfica wikitèsto]

Feste e fêe[modìfica | modìfica wikitèsto]

Cumünicaçión-i[modìfica | modìfica wikitèsto]

Nóte[modìfica | modìfica wikitèsto]

  1. Dæto Istat - Popolasión reidainte a-i 31 'd zenâ dei 2020.
  2. Clascificaçion sismica (XLS), in sce protezionecivile.gov.it.
  3. Legge 26 agosto 1993, n. 412, alegòu A, Tabélla di gràddi/giórno di Comùn pe Región e Provìnsa (PDF), in sce efficienzaenergetica.acs.enea.it, 1 màrso 2011, p. 151. URL consultòu o 25 arvî 2012.

Òtri prugetti[modìfica | modìfica wikitèsto]

Contròllo de outoritæVIAF (EN125158407 · WorldCat Identities (EN125158407