Sta pagina chi a l'è scrita in arbenganéize

A Cêve

Da Wikipedia
Sata a-a navegassion Sata a-a serchia
AR
Sta pagina chi a l'è scrita in arbenganese
A Cêve
comun
A Cêve – Bandiera
A Cêve – Veduta
Panuàmma da Cêve
Localizaçión
StâtoItalia Italia
RegiónCoat of arms of Liguria.svg Liguria
ProvìnsaImperia
Aministraçión
ScindicoAlessandro Alessandri (lista sivica "Insieme per cambiare") da-o 15-4-2008 (3º mandòu da-o 12-6-2018)
Dæta de instituçión1861
Teritöio
Coordinæ:44°02′52.8″N 7°54′57.6″E / 44.048°N 7.916°E44.048; 7.916 (A Cêve)Coordinæ: 44°02′52.8″N 7°54′57.6″E / 44.048°N 7.916°E44.048; 7.916 (A Cêve)
Altitùdine240 m s.l.m.
Superfiçie40,51 km²
Abitanti1 343[1] (30-6-2019)
Denscitæ33,15 ab./km²
FraçioìnAigueiu, Caudeài(r)a, Luvegnu, Möa, Müssiu, Nirasca, Truàsta
Comûni confinantiArmu, Au(r)igu, Burghettu d'Aròscia, Burgumàu, Cravaüna (CN), Cariònega, Céxi, Purnasce, Rèssu, Vesargu
Âtre informaçioìn
CAP18026
Prefìsso0183
Fûzo orâioUTC+1
Còdice ISTAT008042
Cod. cadastrâG632
TargaIM
Cl. sismicazöna 3 (sismicitæ bàssa)[2]
Cl. climaticazöna E, 2 290 GG[3]
Nomme abitanticevéxi
Sànto patrónSan 'Bastiàn
Giórno festîvo20 zenà
Cartògrafîa
Màppa de localizaçión:
A Cêve
A Cêve
A Cêve – Mappa
Pusisiùn du cumün da Cêve inta pruvinsa de Impeia
Scîto instituçionâle

A Cêve (in italiàn Pieve di Teco, ditu ascì Çeie in zenese), l'è in comüne de 1 346 abitanti in ta pruvinsa de Imperia in ta regiùn Ligüria.

Geugrafìa[modìfica | modìfica wikitèsto]

U se tröva intu levante da pruvinsa de Impeia. U l'è traversàu dau s-ciümme Aròscia e da l'Aògna, c'u se càccia inte 'stu chi intu teritòiu cumünàle, nascendu da a Còlla de Armu. U se tröva a i péi du Munte Frascinellu (1120 m), da colla du Tecu (dau quàle u pìa u numme italiàn), du Baracun e de Sant'Antoniu. U teritòi de tütte e düi e valàe u l'è caraterisàu da di brìcchi nu tròppu praticabili, còsa c'a l'ha purtàu a magiurànsa de l'insediamentu versu u fundu da vàlle, cun a custrusiùn de e fàsce pe cultivà i teren. L'ambiente, màn a màn c'u se mùnta in àtu u se caraterissa pé ésse custituìa da castagni, pìn, càrpe e rùve, fin a zunze versu a cresta di munti cun varietài de transisiùn cun l'àia ciü "padana" e quarche ràru pìn marittimu, impurtàu da a Rivéa.

Frasiui[modìfica | modìfica wikitèsto]

U paise cumprènde ascì de frasiùi, fra 'ste chi: Müssiu, Aigueiu (spessu italianisàu cun Acqueticu), Möa (o Mòan), Luvegnu (o Luvegne), A Ni(r)asca, A Truàsta.

Cunfin[modìfica | modìfica wikitèsto]

U l'è cunfinànte cun Armu, Burghettu d'Aroscia, Ressu, Cravaüna, Purnasce, Burgumau, Cariònega, Vesargu, Cexi.

Stoia[modìfica | modìfica wikitèsto]

E raìxe da Cêve e sun da riscuntrà inte pupulasiùi ligüi antìghe, da tribù di Ingàuni, chi i duminàvan a zòna de Arbenga in epuca pre-rumàna. Pé vegghe peò in véu e proppiu insediamentu stabile inte l'àia bezögna 'spetà u duminiu lungubàrdu in sca penìsua, chi difatti a nàsce ina primma bàse pé u cuntrollu da valà in sciü munte Tecu, c'a a và avanti ascì sutta i Franchi. Zà inte 'stu periudu chi u se registra l'arìvu di fràtti benetìn de San Culumbàn, chi i se stànsian a Carpenea, dunde poi u vegne tiàu sciü u munasté de San Péu.

A Cêve a pìa peò ina mazù impurtansa cun l'acquistu du feudu da parte da famìa di marchexi Clavesana, cun a custrusiùn du castellu in scià a còlla du Tecu, avegnüa a partì dau 1225. In questu moddu u nàsce ascì u primmu nucleu du paìse, prubabilmente pé pué raccöie e tàsce in sce e merci de passaggiu fra u Piemunte e a Ligüia. Pé avé a custrusiùn de l'udiernu burgu medievàle bezögna dunca atende u marchese Antonio de Clavesana, c'u u fà svilupà in sce a bàse du nucleu abitàu presedente, a cumensa da l'ànnu 1232.[4]

A pòca distànsa da 'stu periudu chi a vegne edificà a primma "céve", a primma géxa da valà de l'Aroscia, strutüa ancù vixibile ancöi, ascì se cun di rifacimenti du XVI seculu, inte l'uatòiu de San Giuvanni Batìsta. Quésta crescente preduminànsa du paìse intu cuntestu da valà de l'Aroscia a reciàmma bén bén de persune dae zòne vixìne, tantu che u burgu u rìva a cuntà quaxi 300 famìe, segundu e funti de l'epuca. Dau 1386 a Repübbrica de Zena a va a rescatà u feudu dai marcheixi Clavesana.[5]

In questu moddu A Cêve a divegne a sede u capitanàu lucàle e a vegne dutà de in növu scistemma de difésa, cun a custrusiùn de e müa de sinta e l'ingrandimentu de l'insediamentu uiginàiu: l'è dunca de 'sti tempi che u burgu u pìa a sòa cunfurmasiùn atuàle, caraterizà dai porteghi, nasciüi prubabilmente cun mutivasiùi ecunomiche e cumerciàli. Mutù de questu rinuvamentu a l'è a famìa di Spinua de Zena, c'a a custruisce a magiuransa di palassi storici cêvéxi, suviatüttu a partì dau 1428. L'estensiùn udierna du burgu a vegne peò razunta sulu intu 1533, cun u rifacimentu di edifissi religiusi lucali, a custrusiùn de in növu munasté e a fìn da custrusiùn di porteghi.

Düante poi u Seisentu A Cêve a l'éa stà teritòiu de cuntesa fra i Zenexi e i Savòia, tantu che intu 1625 i piemuntexi i entran intu burgu e dilagan intu paìse: u vegne derucàu u castellu custruìu dai Clavesàna. Sucescivamente u teritòiu cumünàle a se tröva fra dùi föghi, cun cuntese fra Sénua (piemuntese) e Ressu (zenese) pe questiùi riguardanti l'alevamèntu. Cuscì inti scontri sucescìvi a Repübbrica a mandià poi cuntingenti militàri da Arbenga, anche se questi i nu sciortan a recunquistà a sitadìna, vegnindu travòlti dai nemixi inta battàia de Papeéa.

A questu se va a zunze u passaggiu de l'esercitu piemuntese intu 1706 (cun a duchessa de Savoia e a Sindone, in füga da Tuìn) e poi intu 1744, quande i piemuntexi i turnan a ucupà a zòna, causandu nu pochi prublemi a a pupulasiùn lucale, in lòtta cun i urmeàschi pé cuntrulà i arpeggi de àta muntagna a Viusènna. U cuntrollu sabaudu u nu se demustra peò duraüu, in quantu cun l'arìvu de Napuleùn du 1794 se asciste a a ruvìna di campi cultivài de tütta a valà. Dunca u burgu u pàssa sutta a a Repübbrica Ligüe. U vegne poi anessu a l'Impeu Fransese fin au 1814.[6]Cun a restaurasiùn du 1815 u turna sutta i pusedimenti du Regnu de Sardegna, divegnüu poi Regnu d'Italia dau 1861, inseìu inta pruvinsa de Impeia. Inte l'ànnu 1862 u pìa a növa denuminasiùn ufisiàle de "Pieve di Teco". Düante a Segunda Guèra Mundià e sun stài diversi i episodi de Rexistensa, cumme quellu de Silviu Bunfante, cumandante da brigà dedica a Felixe Casciùn, partigiàn uiginàiu de Impeia c'u l'éa tranxitàu, feìu a Vesargu, inta zòna pé 'rivà au campu de medicheìa da Brìga Àuta. Intu 1946 u cumün u pàssa a a Repübbrica italiana.

I ürtimi cangiamenti a livellu terituriàle i sun stài fài du 1928, quande i vegnan smembrài i cumüi de Möa e de Armu, e ancùa intu 1929 quande u 'sciòrbe Caudeàia (che in precedensa u cumpunéva in cumün autonumu cun Cartài, anessa a Céxi). Armu u vegne pòi ricustituìu a cumün intu 1949.

Fra i ànni 1973 e u 2008 a l'è stà a capitale aministratìva da Comunitài muntana de l'Alta Valà Aroscia, ancöi supressa e sustituìa da l'Uniun di Cumüi de l'Àta valà de l'Aroscia.[7]

Abitànti[modìfica | modìfica wikitèsto]

Evulusiùn demugrafica[modìfica | modìfica wikitèsto]

Abitanti censìi[8]

Minuànse Furèste[modìfica | modìfica wikitèsto]

Dandu amèntu ai dàtti de l'Istat ai 31 de dixembre du 2019, i sitadìn furèsti a a Cêve i sun 213. De questi 64 i vegnan da l'Albanìa e 53 dau Maòccu.

Pòsti de interesse[modìfica | modìfica wikitèsto]

Architetüe religuse[modìfica | modìfica wikitèsto]

U cumüne da Cêve u fa eclesiasticamènte da diocexi de Arbenga-Impeia, chi dunca e ghe sùn quattru diferenti parocchie: S. Giuvanni Batìsta (sentru da Cêve), S. Giacumu Mazù (Aiguéiu), S. Zorzu (Caldeàia), San Martin e a 'Sunta (Möa).

Géxe du sentru da Cêve[modìfica | modìfica wikitèsto]

- Géxa culegià de San Giuvànni Batista, intu burgu növu da Cêve, a l'è stà custruìa dau prugetista du Cantùn Ticìn Gaetano Cantoni fra u 1782 e u 1806. A l'esternu a se presenta cun gròssi finestrùi e da l'impurtante portegu da a furma semi-réunda c'u dà l'acessu a l'internu.

Quéstu u se caraterissa pé a pavimentasiùn a scachiera, giànca e grìxa cun a suntuùsa strutüa a tréi lòbi. A l'è intu cumplessu "austera", fàttu tipicu pe e géxe neuclassiche, ascì se se pònan vegghe àtre carateristiche de stampu baròccu. A strutüa udierna a nasce peò da a demulisiùn da géxa presedente, risalènte au periudu zenese (aturnu au 1460).[9]

Uatòiu de San Giuvanni Batìsta, risalente au 1233-1243, u rapresenta a géxa ciü veggia da valà de l'Aroscia, a se tröva inte vixinànse de e dùi parti du burgu, e a cunserva a càssa prucesciunàle de San Giuvanni. A l'è sta rimanezà ciü 'otte e a strutüa vixibile aù a l'è duvüa a di restauri du Seisentu, mentre i afreschi presenti i sùn atribuii a l'artista Marvaudu, foscia du 1719.

Géxa dedicà a a Madonna da Ripa, ancöi scunsacrà, a se tröva pòcu föa du burgu, custruìa in stìle goticu intu 1370 dai fratti benedetìn a l'ha rapresentàu pé seculi a parocchia du burgu növu, a l'è a "céve" c'a l'ha dàu u nomme au paìse. A g'ha a particulaitài d'avé l'ingressu in sciü làtu lungu, còsa tipica pe in pò de géxe de questa valle. Inti vàn suteranei a se tröva a cripta, c'a cuntegne i resti de 'n antìgu altà.[10]

Géxe de Aiguéiu[modìfica | modìfica wikitèsto]

Géxa da parocchia de San Giacumu Mazù, a se tröva in Aigueiu e l'è stà edificà intu XVI seculu, cun furme tardu-baòcche miste au stìle neuclassicu. A strutüa esterna a l'è puligunàle nu cumpleta, c'a presenta in rigunfiamèntu, messu in evidensa dàu pusisiunamèntu du campanì. Pregiài ascì i afreschi a l'internu, atribuìi au Cunca, aù restauài, u tabernaculu de legnu e a fùnte bateximàle, cuntempuranea a a custrusiùn.[11]

Uatòiu da 'Sunta, a Aiuguéiu.

Antìga géxa-uatòiu, a se tröva de rimpettu a l'udierna paruchiàle e a l'è de uìgine mediuevàle, ancöi a l'è scunsacrà a presenta de carateristiche scìmili a quella du Cunventu di Agustiniàni de Cêve.[11]

Antigu munasté e relatìva géxa de San Péu in Carpenéu in lucalitài Ciàn de San Péu, ancöi i se pònan vegghe sulu i resti, u se tröva inte vixinànse de l'àntìga stràdda c'a culegàva A Cêve au Piemunte. A l'éa stà custruìa dài fratti benedetìn de San Culumbàn a partì dau XI seculu, assemme a a géxa restaurà intu 1400.

Capeletta da Madonna de Collaréu , inta lucalitài de rimpettu au burgu da frasiùn chi u se festezza u cultu da madònna cun 'na messa anuale, bén bén frequentàu ascì pé u panuàmma e i sentéi lucàli, scicumme c'u se tröva in t'in pözzu spessu baxàu dau sù.[12]

Capeletta da Madonna da Neve, ai cunfìn cun Luvegnu.

Capeletta de San Luensu, se tröva inta pàrte ciü bàssa du burgu, in lucalitài Càe Suttàne.

Capeletta de San Roccu, se tröva inta pàrte ciü àta du burgu, in lucalitài Càe Supràne.

Capeletta de Santa Lucia, se tröva inta pàrte ciü àta du burgu, in lucalitài Càe Supràne.

Géxe de Caldeàia[modìfica | modìfica wikitèsto]

Géxa da parocchia de San Zorzu Növu, a se tröva intu sentru du burgu de questa frasiùn, a l'è stà custruìa in tempi relativamènte resenti, in sustitusiùn de quella ciü veggia.

Géxa de San Zorzu Veggiu, a se tröva d'ataccu au semiteiu lucàle, se pensa c'a l'è de derivasiùn àtu-medievàle, cun dùi navàe distinte, a cunserva di afreschi da l'elevàu pregiu, cun mutìvi decuatìvi a fasce gianche e neigre, tipiche de àtre géxette da valà. L'éa stà custruìa prubabilmente pé u cuntrollu da bàssa valle. Carateristicu u svettante campanì, azuntu peò intu periudu quattru-sinquesentescu.[11]

Capeletta da Madonna da Néve, a l'è ina géxa de uìgine settesentesca, vixìna a San Zorzu Veggiu, caraterisà da a furma a utagunu, cun in portegu (protiro) de ingressu azuntu doppu a sòa custrusiùn.

Géxe de Möa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Géxa da parocchia de San Martìn, intu burgu da frasiùn. A l'è de uìgine medievà, cun a strutüa inissiale prubabilmente du 1272. Questa a l'è stà rimanezà sucescivamènte, aturnu a a primma metài du XVII seculu, cun 'na ciànta elittica, in moddu du tüttu scimile a a culegià cévese. Impurtante u campanì c'u domina u paìse, nu rimanezàu düante i restàuri du Seisentu.[11]

Uatòiu de San Gregòiu Magnu, se tröva vixin a a parocchia de Möa.

Capeletta de San 'Bastian, se tröva a Möa, a l'è dedicà au santu patròn da sitadìna.

Capeletta da Madonna de e Grassie, a l'è rizalente ai inissi du XVII seculu, a se tröva intu puntu ciü àtu du sentru da frasiùn.

Santuàiu da Madonna da Neve, ciamà ascì Madonna du 5 d'aùstu, a l'è 'na tipica gexétta de muntagna, cun u sò duggiu portegu, funsiunànte ascì cumme ripàu quandu u ciöve. Se tröva inta colla de Dumenega vixìn a a frasiùn.

Géxe de Müssiu[modìfica | modìfica wikitèsto]

Ascì Müssiu u g'ha 'na propia parocchia, legà peò a quella du burgu cevése. Inta frasiùn se ponan vegghe:[11]

Géxa de Santa Lucia, a l'è risalente au XVIII seculu, terminà intu 1777. Se tröva intu burgu e a l'è carateristica pé u sò campanì "a seùlla", truvàu ascì in àtri edifissi religiùsi de l'entrutèra ingàunu.

Uatòiu de Santa Cruxe, vixìn a a parocchia.

Géxe de Luvegnu[modìfica | modìfica wikitèsto]

Ascì Luvegnu u g'ha 'na propia parocchia, legà peò a quella da frasiùn de Aiguéiu. Intu paìse se trövan:

Géxa de San Benàrdu, a l'è a paruchiàle de Luvegnu e a se tröva in tu sentru du paìse.

Géxetta de Sant'Antoniu, a se tröva in t'in pözzu vixin a a paruchiale, dunde se pò amià u panuàmma da valà versu Vesargu.

Géxe a a Niàsca e a a Truàsta[modìfica | modìfica wikitèsto]

Géxa da parocchia de San Miché, a se tröva intu sentru da frasiùn da a Niàsca.

Uatòiu de San 'Bastian inta frasiùn de Niàsca.

Capeletta da Madonna de l'Acinellu, se tröva a Niàsca.

Capeletta da Madonna de Grassie aa Niàsca.

Capeletta de San Roccu aa Niàsca.

Capeletta de San 'Bastian aa Niàsca.

Géxa da parocchia da Nostra Scignua du Rusàiu, a se tröva intu burgu da frasiùn de Truàsta.

Santuàiu da 'Sunta a a Truàsta.

Cunventi e Santuài[modìfica | modìfica wikitèsto]

Cunventu di Agustiniani, intu burgu cevése, u se tröva dunde in tempu u se ìssava u castellu, demulìu dai Sabaudi inti scontri cuntru Zena. U cunserva ancù aù 'n impurtante bassurilievu in prìa rafigüante u martìiu de Sànta Cateìna rizalènte au 1644.[13]

Cunventu de Sant'Agustìn, pocu föa u burgu sitadìn, u l'è du rinascimentu, prubabilmente du 1471, e u presenta in amiàbile chiostru, u ciü gròssu de tüttu u punènte da regiun Ligüia.

Quéstu u saieva du 1478 e u l'è rezüu da vintiquattru culonne a furma de utagunàle. A géxa interna, tra l'àtru a cunserva i afreschi du XVI seculu de Péu Guiddu de Ransu. Aù u l'è scunsacràu, ma questu zà da l'ünitài italiana. Daprimma u l'éa divegnüu 'na caserma, pòi 'uspéa, au mumentu a l'è in pàrte divegnüu sede da scöa superiure Ruffini.

• Santuàiu da Madonna di Fanghi (o du Pantàn), l'è 'na gexetta dedicà a a Madonna, c'a se tröva in t'in spassiu cianéllu sircundàu da a vegetasiùn. Custruìa in stìle baoccu a partì dau 1678, a l'è cuscì ciamà pé via da lucalitài dunda se tröva, ricca de ègua, e dunca de pantàn.

• Cunventu de San Francescu, in lucalitài Barcheti, du XVII seculu, l'è razunzibile pé via de 'n genere de cröza c'a chìna in moddu ripidu. Inte vixinànse se tröva u buscu di Barcheti, nasciüu grassie ai fratti, c'u cuntegne èrbui antighi, seculàri.[12]

Architetüe sivili[modìfica | modìfica wikitèsto]

Palassu Borelli, se tröva intu burgu növu da Cêve, edificàu intu XIX seculu u l'éa a rexidènsa de Bartolomeo Borelli, dau 1903 a l'è a sede du palassu cumünale dutàu de quattru ciài cumplescìvi, l'ingressu avegne cun 'n seveu purtun c'u da l'acessu au ciàn teren, dund'u se pö vegghe in giardinettu internu, pé favuì l'ingressu da lüxe in tütte e stansie. Impurtante a scalinà de marmu giàncu, c'a porta inti ciài superiuri, dunde a se tröva a sala de rapresentansa, afrescà in sciü sufittu cun Amore e psiche, incurnixàu da mutìvi rinascimentali.[14]

Teatru sivicu "Rambaldi". Scitüàu inte l'àntiga lòggia du cunventu de Agustinane. Fin ai ànni 80. Ristruttuàu intu 2006 cumme auditorium murtimedià. A strutüa a l'è risalente au 1664, e decurasiùi e sun de Giulio Benso alievu de l'artìsta Giovanni Battista Paggi.

• Teàtru "Salvini", custruìu du 1834 pé opea da famìa lucale Manfredi cun 'na strutüa a fèru de cavallu, streita e lunga, u presenta furme de l'Öttusèntu, mes-ciae cun quelle du XVII-XVIII seculu. Cun i sòi 43 m2 e 112 pòsti tutàli u l'è u segundu teàtru ciü picìn d'Italia. Seràu inti ànni 20, a causa da crìsi ecunomica u vegne avèrtu doppu 'n atentu restauru intu 2005.[15][16]

• Uspeà veiu da Cêve, aù in edifissiu privàu, u l'éa stàu custruìu intu 1402, pocu de föa dau burgu, in scia rìva de l'Arogna. U cunserva u purtà in prìa, rafigüante l'Anunciasiùn, scimbulu da scöa d'arte de Sénua.[14]

Museu diucesàn de àrte sacra, se tröva inta Géxa scunsacrà da Madonna da Rìpa. Questu prugettu u l'è nasciüu fra u 2005 e u 2006 e ancöi u museu u cuntegne dipinti pregiài e opere che e vegnan da tütta a valà.[17]

• Museu de Maschée de Übaga. Se tröva intu sentru da Cêve e u cuntegne quaxi 100 maschée cuntempuranée ligàe ai culti prerumàni de Übaga, frasiun du Burghettu d'Aroscia, dunde sun stàe truvàe e rapresentasiùi de l'ubagu, c'u vö dì in àntigu ligüe "posti scüi", reciamàndu u mistéu de l'antighitài ligüe.[18][19]

• Palassu "Barli-Savona", l'è ün di ciü antìghi palassi de Müssiu, dunde u l'è nasciüu Marcello Barli intu 1908, impurtante pitù cevése. U cunserva in impurtante purtà de prìa.

Grotte[modìfica | modìfica wikitèsto]

Intu teritòiu cumünàle u se tröva in scìtu de interesse cumünitàiu (SIC), istituìu da a regiùn Ligüia intu 2005, ciamàu Grotta du Sgarbu du Ventu. Quuéstu u l'è in cumplessu de gròtte che e se sviluppan pe quaxi 3 km in prufunditài, sircundàe da l'ambiente natüale du Munte Guardiabella e da a còlla de San Bertumé.

Ecunumìa[modìfica | modìfica wikitèsto]

U cumüne u vìve prinsipalmente de agricultüa, cun a cultivasiùn de e uìve, da vìte, di sücchin, de ràve e de l'àiu de Vesargu, tipicu da valà. Difüzu u l'è u sfrutamèntu buschivu e l'alevamèntu. Svilupàu u turismu ma ascì l'industria, in quantu chi a se tröva 'n impurtante zona industriàle, legà suviatüttu a i prudotti enulogici, ai seramènti e a a prudusiùn de articuli alimentari. Presedentemènte a l'éa praticà l'industria de e calsaüe, aù abandunà.

Cultüa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Dialéttu cevése[modìfica | modìfica wikitèsto]

U dialettu parlàu a A Cêve u l'è de stampu arbenganese e u fa parte du grùppu du Ligüe sentru-ucidentàle, u presenta carateristiche peò ciü particulàri, riscuntrabili inte tütta a valà de l'Aroscia, legà stuicamènte a Arbenga, ma ascì a a sitài de Impeia.

Bacì l’Inciaštru[modìfica | modìfica wikitèsto]

'Na maschéa tipica du carnevalle lucàle a l'è Bacì l’Inciaštru, dipintu cumme in òmmu dàe bòne intensiùi, scimile a in paiàssu, famusu perché, vuxèndu 'giüttà i àtri, u finisce sempre pé fà di paciüghi e di inciàstri.[20]

Istrusiùn[modìfica | modìfica wikitèsto]

A Cêve u l'è u sulu cumüne de l'entrutèra in pruvinsa de Impeia a avéghe 'n pòlu de scöe cumpletu (da l'asìlu ae superiùri, cun e scöe Ruffini), racolte fin ae meddie intu istitüu cumprenscivu da Cêve e de Puntedasce.[21]

Enugastrunumìa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Sciùe da Cêve[modìfica | modìfica wikitèsto]

Diferenti e sun e specialitài enugastrunomiche de questu paìse, fra 'ste chi i se veggan pé ezémpiu e "Sciùe da Cêve", bescötti secchi, scimili ai canestrelli, custituìi da dui strati de fròlla a furma de sciùa, misci asèmme da u cìn de marmelàta de bàicocchi. 'Ste paste secche e saiévan nasciüe da l'inventìva de 'n paneté lucale, pe risparmià in scià marmelata, in quantu quella necesàia a l'è minù de quella duveà pé i gubeletti, àtru bescöttu tipicu ligüe.[22]

Canestrelìn cevéxi[modìfica | modìfica wikitèsto]

Sun di grissin a furma de anéllu da rusuià cumme antipàstu, de suvente arumatisài cun l'anixe, aòmma spessu cunsumàu inte 'sta valà chi, c'u l'è presente ascì in t'in particulàre sciügu lucàle.[23]

Sport[modìfica | modìfica wikitèsto]

Praticàu fin da témpi antìghi u l'è u sport du "Balùn elasticu", tipicu de questa zòna, ma ascì du bàssu Piemunte. L'asuciasiùn lucàle c'a se occupa de questa ativitài a l'è a "A.S.D. vàlle Aròscia", che a l'è stà inseìa inta Séie B du campiunàu Fidas.[24]

Feste e fée[modìfica | modìfica wikitèsto]

• Carnevalle: a l'è a festa da dumenega presedente u martedì gràssu, dunde pé e vìe du burgu i sfìan i càri alegoici, raprezentanti i vàri paìsi aruscìn. De suvente i rapresentan in mòddu divertente a vìtta cuntadina da vàlle o situasiùi tipiche.[25]

• Festa da Madonna du Carméu, a Möa, festa de caratere religùsu cun a prucesciùn di Cristi e a bànda, sagra cun a müxica dau vìvu.[26]

• Expo Valle Arroscia: a l'è a sàgra prinsipàle de tütta a valà. A se tegne a partì dau 2012, düante questa e ativitài di paìxi da valà e mustran e propie tipicitài enugastrunomiche e nu sùlu. Caminandu pé i porteghi i se pò 'tastà dunca e pietanse tipiche, dau pàn frìtu ae furmagette, fin a a càrne e u vìn lucàle.[27]

• Mercatìn de l'artigianàu e de l'antiquariàu, i se tegnàn de dumenega (a segunda du meze u primmu, l'ürtima u segundu).[28]

Aministrasiùn[modìfica | modìfica wikitèsto]

Palassu Borrelli, u munisipiu da Cêve, intu burgu
Perîodo Prìmmo çitadìn Partîo Càrega Nòtte
30 mazzu 1985 3 arvì 1989 Marco Lengueglia Demucrassia Cristiana scìndegu
3 arvì 1989 30 mazzu 1990 Luciano Brunengo Democrazia Cristiana scìndegu
30 mazzu 1990 24 arvì 1995 Luciano Brunengo Democrazia Cristiana scìndegu
24 arvì 1995 23 dixembre 1997 Lucia Casella Lista sivica scìndegu
23 dixembre 1997 25 mazzu 1998 Claudio Sammartino Cumisàiu strurdinàiu
25 mazzu 1998 28 mazzu 2002 Renzo Brunengo Lista sivica scìndegu
28 mazzu 2002 29 mazzu 2007 Renzo Brunengo Lista sivica scìndegu
29 mazzu 2007 12 setembre 2007 Alfredo Delfino Lista sivica "Uniti per Pieve" scìndegu
12 setembre 2007 15 arvì 2008 Piero Raimondi Cumisàiu strurdinàiu
15 arvì 2008 28 mazzu 2013 Alessandro Alessandri Lista sivica "Insieme per cambiare" scìndegu
28 mazzu 2013 12 zugnu 2018 Alessandro Alessandri Lista sivica "Insieme per cambiare" scìndegu
12 zugnu 2018 in càrega Alessandro Alessandri Lista sivica "Insieme per cambiare" scìndegu

Vie de Cumünicasiùn[modìfica | modìfica wikitèsto]

A Cêve a l'è culegà cun Impeia e cun a valà du Tànau grassie a a stradda statale 28 da còlla de Nàva (SS 28), che a culega cun Purnasce a nòrd e cun Céxi a sud. Intu 2014 u l'è stàu custruìu u traciàu da variànte c'a tàia föa dau traciàu u sentru da Cêve, creandu in culegamentu ciü veluxe fra a rivea e u Piemunte. Da a lucalitài de Saponiera a se deramma a stradda statàle da valà de l'Aroscia (SS 453), c'a culega u teritòiu cun Arbenga, terminàndu a Leca.

Nòtte[modìfica | modìfica wikitèsto]

  1. Dato Istat - Pupulasiùn rexidente ai 30 de zugnu du 2019.
  2. Clascificaçion sismica (XLS), in sce protezionecivile.gov.it.
  3. Legge 26 agosto 1993, n. 412, alegòu A, Tabélla di graddi/giórno di Comùn pe Region e Provinsa (PDF), in sce efficienzaenergetica.acs.enea.it, 1 màrso 2011, p. 151. URL consultòu o 25 arvî 2012.
  4. (IT) Descröve a vàlle Aròscia, u paìse da Cêve, in sce expovallearroscia.com. URL consultòu o 13 zùgno 2021.
  5. (IT) A stòia da Cêve, in sce comune.pievediteco.im.it. URL consultòu o 13 zùgno 2021.
  6. (IT) Impeia da végghe, A Cêve, in sce imperiadavedere.it. URL consultòu o 13 zùgno 2021.
  7. (IT) Uniun di Cumüi de l'Àta valà de l'Aroscia, in sce unionevallearroscia.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  8. Statistiche ISTAT;  URL cunsultàu u 14-06-2021.
  9. (IT) Géxa culegià de San Giuvànni Batista, in sce comune.pievediteco.im.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  10. (IT) Edifissi religiùsi, in sce comune.pievediteco.im.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 (IT) E frasiùi da Cêve, in sce comune.pievediteco.im.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  12. 12,0 12,1 (IT) I dinturni d Cêve, in sce comune.pievediteco.im.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  13. (IT) I pòsti du cö, Fai, Cunventu di Agustiniàni, in sce fondoambiente.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  14. 14,0 14,1 (IT) I edifissi stòici du cumüne, in sce comune.pievediteco.im.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  15. (IT) U teàtru Salvini a A Cêve, in sce expovallearroscia.com. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  16. (IT) Cumüne da Cêve, u teàtru Salvini, in sce comune.pievediteco.im.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  17. (IT) Museu da Diocesi de àrte sàcra, in sce culturainliguria.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  18. (IT) Maschée de Übaga, u muséu, in sce comune.pievediteco.im.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  19. (IT) U Museu de Maschée de Übaga, scheda du ministéu di ben cultüàli, in sce beniculturali.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  20. (IT) A Cêve, scheda du cumün, in sce unionevallearroscia.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  21. (IT) IC Cêve-Puntedàsce, in sce icpieveditecopontedassio.edu.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  22. (IT) E sciùe da Cêve, bescötti nasciüi pé risparmià, in sce ivg.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  23. (IT) I canestrelli a l'anixe, in sce ivg.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  24. (IT) Balùn elesticu, A Cêve a sògna cun l'ASD Valle Arroscia, in sce sanremonews.it. URL consultòu o 27 zùgno 2021.
  25. (IT) Carnevàlle 2019, ImperiaTV, in sce m.youtube.com. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  26. (IT) Möa, a festa da madonna du Carméu, in sce riviera24.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  27. (IT) Expo Valle Arroscia, prugràmma, in sce expovallearroscia.com. URL consultòu o 14 zùgno 2021.
  28. (IT) A A Cêve u turna u mercatìn, in sce riviera24.it. URL consultòu o 14 zùgno 2021.

Àtri prugètti[modìfica | modìfica wikitèsto]

Contròllo de outoritæVIAF (EN151427630 · WorldCat Identities (EN151427630