Scignorîa de Gibelétto
ZE |
Quésta pàgina a l'é scrîta in zenéize, segóndo a grafîa ofiçiâ |
| Scignorîa de Gibelétto | ||
|---|---|---|
| ||
| Dæti aministratîvi | ||
| Capitâle | Gibelétto | |
| Dipendénte da |  Repùbrica de Zêna Contêa de Trìpoli
| |
| Polìtica | ||
| Fórma de govèrno | Stâto feodâle | |
| Scignôro | Véddi a lìsta | |
| Nàscita | 1109 con Ghigèrmo Inbriægo | |
| Caxón | Concesción do féodo a-i Inbriæghi | |
| Fìn | 1302 con Màia Inbriægo | |
| Caxón | Abandón da çitæ | |
| Teritöio e popolaçión | ||
| Baçî giögràfico | Lìbano do nòrd | |
| Evoluçión stòrica | ||
| Precedûo da |  Califâto fatìmide
| |
| Sucedûo da |  Sultanâto mamelùcco d'Egìtto
| |
| Òua pàrte de |  Libano
| |
A Scignorîa de Gibelétto (dîta Gibéllo, Gibelet ò Jebail ascì) a l'êa 'n féodo inta Contêa de Trìpoli, un di stâti croxæ in Tærasanta, che, a-o mànco formalménte, a dipendéiva da-a Repùbrica de Zêna. O teritöio picìn de sto féodo o se spandéiva pe-o ciù lóngo a còsta meridionâle da Contêa de Trìpoli e o confinâva, a mêzogiórno, co-a scignorîa de Beirut, ch'a fâva pàrte do Régno de Geruzalèmme.
Stöia
[modìfica | modìfica wikitèsto]
O féodo de Gibelétto, pægio ciù ò mêno a 'n quàrto da contêa de Trìpoli, o l'é stæto asegnòu a-i zenéixi cómme ringraçiaménto pe-o seu servìççio a-i ténpi Prìmma Croxâ, co-e seu galêe che l'êan a-o servìçio do cónte d'Edéssa quànde che l'àn pigiòu ste tære[1]. Riçevûo o contròllo da çitæ, a Gibelétto l'é stæto dónca inandiòu un di fóndeghi che gestîvan i tràfeghi di zenéixi into Levànte.
Gibelétto, a capitâle do féodo, a l'êa 'na çitæ bén bén antîga, ch'a l'existéiva za a-i ténpi di Fenîci co-o nómme de Byblos, méntre a-a giornâ d'ancheu a l'é dîta J'baïl. Conquistâ da-e armæ crestiànn-e do 1104, a çitæ a l'é stæta consegnâ da-o Bertràndo II a-o Ghigèrmo Inbriægo, comandànte di zenéixi, ch'o l'à fæta vegnî a capitâle da scignorîa de famìggia. De de lì, a región a l'é arestâ sott'a-o contròllo di Inbriæghi scìnn-a do 1302, levòu i ànni tra o 1187 e o 1197, quand'a l'é stæta conquistâ da-o Saladìn.
Into detàggio, scìnn'a-i ànni '80 do Duxénto i scignôri de Gibelétto són stæti di feodatâi do cónte de Trìpoli ma, dòppo a chéita de quélla çitæ do 1289, són arestæ in càrega ancón pe quàrche ténpo cómme vasàlli di Mamelùcchi. Defæti, i Inbriæghi àivan decîzo de aréndise a-i àrabi sénsa conbàtte e coscì a çitæ a s'é sarvâ da-i sachézzi e a famìggia a l'à tegnûo o féodo scìnn-a do 1302, quànde Gibelétto a l'é stæta in sciâ fìn abandonâ.
Scignôri de Gibelétto
[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Ghigèrmo I Inbriægo (1109 - dòppo do 1118)
- Ûgo I Inbriægo (prìmma do 1127 - 1135), fìggio do Ghigèrmo, spozòu con l'Adelàzia
- Ghigèrmo II Inbriægo (1135 - 1157), fìggio de l'Ûgo I, spozòu con Sancia de Provénsa
- Ûgo II Inbriægo (1157 - 1184), fìggio do Ghigèrmo II
- Ûgo III Inbriægo (1184 - 1187), fìggio de l'Ûgo II, spozòu co-a Stefània de Milly, fìggia do Rìcco "o Beu"
- Gibelétto òcupâ da-o Saladìn (1187 - 1197)
- Goìddo I Inbriægo (1197 - 1241), fìggio de l'Ûgo III, spozòu con l'Alîce, fìggia do Boemóndo III d'Antiòchia
- Rìcco I Inbriægo (1241 - 1271), fìggio do Goìddo I, spozòu con l'Izabèlla, fìggia do Baliàn de Ibelin
- Goìddo II Inbriægo (1271 - 1282), fìggio do Rìcco I, spozòu co-a Margàita, fìggia do Giuliàn de Grenier
- Gibelétto òcupâ da-o Boemóndo VII, cónte de Trìpoli (1282 - 1289); co-a conquìsta da pàrte di Mamelùcchi a l'é tornâ pe quàrche ténpo a-i Inbriæghi
- Pêo Inbriægo (1289 - 1302), fìggio do Goìddo II, spozòu co-a Douce de Gaurelée e pöi con l'Agnéize Inbriæga
- Màia Inbriæga (1310 - 1334), fìggia do Pêo, maiâ co-o Féipo d'Ibelin, scignôa de Gibelétto sôlo che de tìtolo
Nòtte
[modìfica | modìfica wikitèsto]- ↑ (IT) Jean Cancellieri, EMBRIACO, Guglielmo, detto Testadimaglio, in Dizionario Biografico degli Italiani, Vol. 42, Rómma, Istituto della Enciclopedia Italiana, 1993.
Bibliografîa
[modìfica | modìfica wikitèsto]- (FR) E. Rey, Les Seigneurs de Giblet, in Revue de l'Orient Latin, vol. 3, Ernest Leroux, 1895, pp. 398-422.
- (FR) Jean-Pierre Thiollet, Je m'appelle Byblos, Éditions H & D, 2005, ISBN 2-914-26604-9.
- (EN) Christopher Tyerman, God's war, Belknap Press of Harvard University Press, 2006, ISBN 0-674-02387-0.
- (IT) Steven Runciman, Storia delle Crociate, Bur, 2014, ISBN 88-58-66672-0.
Ligàmmi de fêua
[modìfica | modìfica wikitèsto]- (FR) Gibelet, in sce orient-latin.com. URL consultòu o 27 zenâ 2026.
- (EN) Tripoli § Lords of Jebail (Embriaco), in sce fmg.ac. URL consultòu o 27 zenâ 2026.
