Dialétto arascìn

Da Wikipedia
Sata a-a navegassion Sata a-a serchia
ZE
Quésta pàgina a l'é scrîta in léngoa zenéize
AcLiBr.jpg

A Grafîa adeuviâ a l'é quélla de l'Académia Ligùstica do Brénno


Dialétto arascìn
Arascìn
Parlòu inItalia Italia
RegioînFlag of Liguria.svg Liguria
(Sann-a)
Parlànti
Totâle~2.500[1]
Clasificaçión
FilogéneziLéngoe indoeoropêe
 Itàliche
  Romànze
   Romànze òcidentâli
    Gàllo-Itàliche
     Lìgure
      Lìgure céntro-òcidentâle
       Arascìn
Estræto in léngoa
Diciaraçión universâle di dirìtti umâni, art. 1
Tütti i ommi nascian in libertai e i sun pareggi in dignitai e diritti. I sun dutai de raxiùn e de cusciensa e i an da fò l'ün cun l'autru in cina fraternitai
Dialétto arascìn.png
Difuxón do dialétto arascìn. In bleu ciù ciæo e zöne che prezentan de caraterìstiche derivæ da quésta parlâ.

L'Arascìn (Arascìn) o l'é 'n dialétto da léngoa lìgure parlòu prinçipalménte a Aràsce e inte sò fraçioîn, apartenénte a-o coscì dîto grùppo do lìgure céntro-òcidentâle.

Descriçión e stöia[modìfica | modìfica wikitèsto]

In cartéllo stradâle in arascìn

O dialétto arascìn o l'é 'na de variêtæ da léngoa lìgure parlæ inta Rivêa de Ponénte, ch'a s'é svilupâ in mòddo relativaménte indipendénte da quélle parlæ inti comuîn vixìn aprêuvo a l'izolaménto e a l'outonomîa do pàize de Aràsce, sêde ànche de 'n poistæ da Repùbrica de Zêna a partî da-o 1540.

In particolâ, l'Arascìn o l'é parlòu sorviatùtto inte tùtto o teritöio do comûne de Aràsce, inclûze dónca e sò fraçioîn de Cosu, Môiu e Surva. Rispètto a-e parlæ vixìnn-e l'arascìn o l'é asæ scìmile a-o dialétto de Leighéuia, scibén ch'a gh'é quàrche picìnn-a diferénsa, e, pe de ciù, o l'à infloensòu ànche i dialétti di pàizi da valàdda do torénte Lerón, de stànpo arbenganéize ma con çérte caraterìstiche derivæ da lê. Rigoàrdo a-i confìn da sò difuxón, vèrso nórd o l'é sostitoîo da l'arbenganéize, inta sò variànte çitadìnn-a, a sùd da-a za minsonâ parlâ de Leighéuia e vèrso ponénte, inta valàdda da Merula, da l'andoréize.

Grafîa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Cómme pe tànte âtre variànte da léngoa lìgure, pe l'arascìn a no l'exìste 'na grafîa tradiçionâle inta quæ trascrîve o dialétto scibén che in ténpi ciù recénti, co-a raxón de fisâ a parlâ de mòddo da conservâ 'na testimoniànsa scrîta, se són avûi di tentatîvi in tâ sénso.

A se pêu dónca aregordâ a grafîa dêuviâ inti doî diçionâi de l'arascìn a-a giornâ d'ancheu publicæ, comùn ànche in vàrie arecugéite de poêxîe e conponiménti scrîti in arascìn.

Létie Soîn

IPA/AFI

Nòtte
A a
B b
C k/ʧ
Ç s prìmma de "i" ò "e", o l'é indiferénte con scrîve "s"
D d
E (É/È/Ê) e/ɛ/eː e serâ/ e avèrta/ e lónga
F f
G g/dʒ
H mùtta
I i
L l
M m/ŋ davànti a "b" ò "p" o se pêu scrîve ségge "m" che "n"[2]
N ɱ/n/ŋ
O o/ɔ "o" serâ/"o" avèrta
Ò ã són "a" velarizâ
Ö[3] ø són do françéize "eu"
P p
Q ku
R r
R[4] ɽ
S s/z
SC-C ʃ+t͡ʃ són da pòula "scciùmma"
T t
U u
Ü y a pêu êse scrîta ànche cómme "i", ünaina; cügnauchignau
V v/ʋ
X ʒ són do françéize "jardin"
Z d͡z "z" sonöra, són de l'italiàn "rozzo"

Testimoniànse scrîte[modìfica | modìfica wikitèsto]

Nòtte[modìfica | modìfica wikitèsto]

  1. Dæto stimòu in sciâ bâze da popolaçión de l'àrea interessâ (inclûza quélla de àree de tranxiçión) e do dæto ISTAT in sciâ difuxón de léngoe regionâli, in perçentoâle, a-o 2015
  2. A ògni mòddo, in quésto câxo, a pronónçia a l'é /ŋ/
  3. Scrîta ànche ô
  4. Scrîta ànche ɽ ò ř

Bibliografîa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Colegaménti estèrni[modìfica | modìfica wikitèsto]