Questa pagina a l'è scrita in savuneize

Cuggiæn

Da Wikipedia
Sata a-a navegassion Sata a-a serchia
SV
Questa pagina a l'è scrita in savuneize
Cuggiæn
comun
(IT) Quiliano
Cuggiæn – Veduta
Panuramma de Cuggiæn
Localizaçión
StâtoItalia Italia
RegiónCoat of arms of Liguria.svg Liguria
ProvìnsaSann-a
Aministraçión
ScindicoNicola Isetta (lista civica) da-o 27-5-2019
Dæta de instituçión1861
Teritöio
Coordinæ:44°17′35.21″N 8°24′37.11″E / 44.293114°N 8.410308°E44.293114; 8.410308 (Cuggiæn)Coordinæ: 44°17′35.21″N 8°24′37.11″E / 44.293114°N 8.410308°E44.293114; 8.410308 (Cuggiæn)
Altitùdine32 m s.l.m.
Superfiçie49,92 km²
Abitanti7 036[1] (30-6-2019)
Denscitæ140,95 ab./km²
FraçioìnCadebonn-a de Cuggiæn, Muntaĝn̂a, Roviasca, Valleggia
Comûni confinantiArtâ, Màllae, Orcu Feìn, Sann-a, Voæ, Vessi
Âtre informaçioìn
CAP17047
Prefìsso019
Fûzo oràrioUTC+1
Còdice ISTAT009052
Cod. cadastrâH126
TargaSV
Cl. sismicazöna 3 (sismicitæ bàssa)[2]
Cl. climaticazöna D, 1 447 GG[3]
Nomme abitantiCuggiæneizi
(it) Quilianesi
Sànto patrónSan Luensu
Giórno festîvo10 agustu
Cartògrafîa
Màppa de localizaçión:
Cuggiæn
Cuggiæn
Cuggiæn – Mappa
Pusiçiùn du comun de Cuggiæn int'a provinsa de Sann-a.
Scîto instituçionâle

Cüggiæn (Cugén in zeneize, Quiliano in italian) u l'è ün comüne de 7.285 abitanti d'a pruvincia de Sann-a.

Geugrafia[modìfica | modìfica wikitèsto]

U campanìn de Cüggiæn de nötte

U cumüne u se truva int'u drentutèra de Sann-a e de Vuè, in scia-a riva mancinn-a d'u sciümme omónimu. U sö territóiu u l'è pärte d'a Cumünitæ Muntann-a du Zovu. U se truva ciü o ménu a 7 km da-u cappulögu d'a pruvicia.

Int'u 2006 u cumüne u l'è stetu insignìu d'a Bandéa Vèrde da Legambiente. Insc'ou territóiu d'u comüne de Cüggiæn se trövan scìa e Älpi Ligüri che i Appennìn, inscistìndughe a-u Cólle de Cadebunn-a.

U sciümme Cüggiæn u nàsce da-a cunfluença du Dané e du Trexenda. U sö aflüente ciü impurtante u l'è u rian d'i Tecci; tra i ätri ghe sun u rian d'i Ciattùi, u Rian de Ciasö e u rian Lüssu, ch'u se cacia int'u Cüggiæn apenn-a primma d'a sö fuxe.

Stoja[modìfica | modìfica wikitèsto]

Ciamä antîgamente Aquilianum a vegne cumpreisa int'u X seculu int'a Märca Aleramica e int'u 1091 a diventa duminiu de Bunifaçiu d'u Vasto.

Ereditä poi da-i marcheizi D'u Carrettu a l'è cedüa, int'u 1192, a-u cumüne de Sann-a, ch'u crea in feudu scibén picìn int'i sö própri cunfìn terituriäli. Sulu int'u 1407 a riêsce a elêze in sö puistæ lucäle e avèi da-u cumüne savuneize statüti e benefiçi lucäli.

Int'u 1523 a Repübbrica de Zena a óccüpa 'stu feudu chi, provucandu peró a reaçiùn de Sann-a e rivandu a na divixùn d'u territóiu chiggianèize in due pärte separæ. Int'u 1528, annu d'a cöita de Sann-a, u feudu u l'è separö in dui blócchi, ün primmu de aministraçiùn savuneize, u segundu a-a repübbrica zeneise. In tütti e dui i territói u existèiva in puistæ.

Sulu int'u XVIII seculu i dui territói i sun riunìi inte in'ünica muniçipalitæ autónuma ch'a intra primma int'u Rêgnu de Sardégna e pói int'u Rêgnu d'Italia.

A Cüggiæn, pe via de Sandro Pertini, u se ascunde brevemente Filippo Turati int'a sö füga da-a dittatüa fascista.

Löghi de 'nteresse[modìfica | modìfica wikitèsto]

Architetüe religiuze[modìfica | modìfica wikitèsto]

  • Gexa de San Luensu.
  • Âtóiu d'a Cunfraternita. Tióu sciü int'u seculu XVII.
  • Gexa de San Pe' in Carpignàn (San Pe' di Coi)
  • Gexa de Sant'Anna, int'a frasiùn de Cadebonn-a
  • Gexa de San Miche e u sö âtóiu, int'a frasiùn de Muntaĝn̂a
  • Gexa di Santi Sebastian e Roccu, int'a frasiùn de Roviasca
  • Gexa du Santiscimu Sarvatù, int'a frasiùn de Valleggia

Architetüe civili[modìfica | modìfica wikitèsto]

  • A burgä d'e Cabanne
  • A burgä de Tiensèn
  • Palassiu De Mari
  • I punti Rumäni d'u rian d'i Tecci

Abitanti[modìfica | modìfica wikitèsto]

Evoluçiùn demugrafica[modìfica | modìfica wikitèsto]

Abitanti censæ[4]

Minorànse furèste[modìfica | modìfica wikitèsto]

Segundu l'ISTAT, a-u 31 dixenbre 2017, a Cuggiæn ghe sun 296 rexidenti furèsti

Curtüa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Tiätru növu de Valleggia.

Müsei[modìfica | modìfica wikitèsto]

Müseu All About Apple, u ciü impurtante müseu italliàn de prudótti "Apple", inaugurö a mazzu 2005.

Dialettu[modìfica | modìfica wikitèsto]

Persunalitæ lighæ a Cüggiæn[modìfica | modìfica wikitèsto]

Manifestaçiuìn[modìfica | modìfica wikitèsto]

Fèste e fêe[modìfica | modìfica wikitèsto]

  • Rassegna d'u Buzzettu e d'a Granaccia: a se fa ai primmi de settembre, a l'inprinçipiu d'u periudu de vendemmia, pe' fä reclamme a-a pruduçiùn d'i omónimi vin lucäli: u giancu Buzzettu, da na viĝn̂a de urigine antighiscima, e a russa Granaccia, da na viĝn̂a foscia inpurtä da-i Spagnolli.
  • Festa d'i armugnìn: ätra fèsta tipica a l'è quella d'a particuläre qualitæ d'armugnìn dita Armugnìn Valleggia, prûtetta da-u disciplinäre DOP. A fèsta a se fa a Valleggia quande se chöggian i armugnìn.

Ecunumia[modìfica | modìfica wikitèsto]

Grassie a-a vexinansa cun Sann-a, u inprunta na de sö principäli ativitæ ecunomiche in se l'indüstria, scibén che de lungu l'ativitæ predilètta a seggie quella agrìcula. Int'u cumüne i existan ativitæ indüstriali, vive specie int'u setture petruliferu, meccanigu, alimentäre e d'u trâvaggio du legnu.

Int'e l'ingìu d'u pàise l'agricurtüa a resta l'attivitæ ciü impurtante, cun frûta e verdûa. Discreta a pruduçiùn de öju e vin ascì.

Traspórti e vie de cumunicaçiùn[modìfica | modìfica wikitèsto]

Stradde e autustradde[modìfica | modìfica wikitèsto]

U cumüne u nu l'è razunzibile direttamente da l'autustradda e dunca da-u casellu autustradäle de Sann-a-Voæ sciü l'Autustradda A10 a l'è a sciurtìa cunsegiä pe zunze a destinaçiùn.

Lignie fêruviarie[modìfica | modìfica wikitèsto]

A staçiùn fêruviaria ciü vixìnn-a a l'è quella de Cüggiæn-Vuè, ch'a serve Vuè ascì, in scia-a lignia fêruviaria Vintimiggia–Zena, int'u trêtu lucäle cumpreisu tra Sann-a e Zena.

Aministraçiùn[modìfica | modìfica wikitèsto]

Scindico: Alberto Ferrando (Lista çivica) da-o 07/06/2009
Çentralìn do comùn: 019 2000501
Email do comùn: info@comune.quiliano.sv.it

Scìndichi de Cuggiæn[modìfica | modìfica wikitèsto]

Perîodo Prìmmo çitadìn Partîo Càrega Nòtte
1945 1946 Andrea Aonzo PCI Scìndicu
1946 1951 Giobatta Brandini PCI Scìndicu
1951 1953 Giuseppe Alemanni PCI Scìndicu
1953 1962 Giuseppe Delfino PCI Scìndicu
1962 1965 Andrea Picasso PCI Scìndicu
1965 1967 Pietro Beltrametti PSI Scìndicu
1967 11 setenbre 1985 Andrea Picasso PCI Scìndicu
11 setenbre 1985 24 lüggiu 1990 Andrea Picasso PCI Scìndicu
24 lüggiu 1990 24 arvì 1995 Fulvio De Lucis PCI Scìndicu
24 arvì 1995 14 züĝn̂u 1999 Fulvio De Lucis lista civica de centru-mancinn-a Scìndicu
14 züĝn̂u 1999 14 züĝn̂u 2004 Nicola Isetta lista civica de centru-mancinn-a Scìndicu
14 züĝn̂u 2004 8 züĝn̂u 2009 Nicola Isetta lista civica de centru-mancinn-a Scìndicu
8 züĝn̂u 2009 26 mazzu 2014 Alberto Ferrando Impegno e progresso per Quiliano
(lista civica de centru-mancinn-a)
Scìndicu
26 mazzu 2014 27 mazzu 2019 Alberto Ferrando Impegno e progresso per Quiliano
(lista civica de centru-mancinn-a)
Scìndicu
27 mazzu 2019 in càrega Nicola Isetta Progetto Comune
(lista civica)
Scìndicu

Binelaggi[modìfica | modìfica wikitèsto]

Cüggiæn a l'è abinellä cun:

Notte[modìfica | modìfica wikitèsto]

  1. Dato Istat - Popolasiùn residente a-u 30 züĝn̂u 2019.
  2. Clascificaçion sismica (XLS), in sce protezionecivile.gov.it.
  3. Legge 26 agosto 1993, n. 412, alegòu A, Tabélla di graddi/giórno di Comùn pe Region e Provinsa (PDF), in sce efficienzaenergetica.acs.enea.it, 1 màrso 2011, p. 151. URL consultòu o 25 arvî 2012.
  4. Statìstiche I.Stat - ISTAT; URL consultòu o 28-12-2012.

Bibliugrafìa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Ätri prugètti[modìfica | modìfica wikitèsto]

Contròllo de outoritæVIAF (EN128994241 · WorldCat Identities (EN128994241