Sta pagina chi a l'è scrita in arbenganéize

Castergiancu

Da Wikipedia
Sata a-a navegassion Sata a-a serchia
AR
Sta pagina chi a l'è scrita in arbenganese, inta varietài lucàle
Castergiancu
comun
Castergiancu – Stemma
Castergiancu – Veduta
Panu(r)àmma de Castergiàncu a frasiun de Ve(r)avu
Localizaçión
StâtoItalia Italia
RegiónCoat of arms of Liguria.svg Liguria
ProvìnsaSann-a
Aministraçión
ScindicoValerio Scola (lista sivica de sentru-dèstra "Uniti per il paese") da-o 6-6-2016
Dæta de instituçión1861
Teritöio
Coordinæ:44°06′46.75″N 8°04′27.12″E / 44.112986°N 8.0742°E44.112986; 8.0742 (Castergiancu)Coordinæ: 44°06′46.75″N 8°04′27.12″E / 44.112986°N 8.0742°E44.112986; 8.0742 (Castergiancu)
Altitùdine341 m s.l.m.
Superfiçie14,7 km²
Abitanti321[1] (30-6-2019)
Denscitæ21,84 ab./km²
FraçioìnA Culétta, U(r)èxine, Ve(r)avu (sede du cumün), Vesallu, Tecciu (prinsipàli)
Comûni confinantiArnascu, Èrli, Naxin, Ùnsu, Vendùn, Sücca(r)ellu
Âtre informaçioìn
CAP17030
Prefìsso0182
Fûzo orâioUTC+1
Còdice ISTAT009020
Cod. cadastrâC063
TargaSV
Cl. sismicazöna 3 (sismicitæ bàssa)[2]
Cl. climaticazöna E, 2 126 GG[3]
Nomme abitanticastergianchìn (castregiànchin a Arbenga)
Sànto patrónSanta Ma(r)ia 'Sunta
Giórno festîvo15 aùstu
Cartògrafîa
Màppa de localizaçión:
Castergiancu
Castergiancu
Castergiancu – Mappa
Pusisiùn du cumün de Castergiancu inta pruvinsa de Savùna
Scîto instituçionâle

Castergiancu (dicciu ascì Castregiancu a Arbenga, Castregianco in zenese, Castelbianco in italian) u l'è un cumün da Ligü(r)ia cun 'na pupulasiun de 322 abitanti (dàti agiurnài au 2011).

Geugrafìa[modìfica | modìfica wikitèsto]

U paìse u se tröva inta Pruvinsa de Savùna e in te l'entrutèra d'Arbenga. U fa parte da valà da giai(r)a Pennavaire e cunfìna cun Cixan, Naxin, Erli, Casterveiu, Unsu e Vendùn.

Ù l'è divisu in növe lucalitài: Lavaù, Cianéa, Técciu, Pònte (dìccia ascì in italian Magliocca), Lagu santu, Culetta (che a cunprènde ascì a lucalitài minure de Culetta Suttàna), Vesàllu, Ve(r)àvu (sede du cumüne) e U(r)èxine.

Stoia[modìfica | modìfica wikitèsto]

U nòmme u de(r)iva da in insediamentu furtificau surva l'abitau de Ve(r)avu cu serviva pe cuntrulà a riscusciùn de gabelle e pe cuntrulà e merci in ta zona de cunfin tra u Piemunte e a Ligü(r)ia.[4]

De l'existènsa de in vé(r)u e propiu castellu in tu teritòiu cumünàle e nu se trövan però di documènti ufissiàli, nunustante che u primmu rife(r)imèntu au paìse l'è du 1202, sutta a a duminasiùn di Clavesana, duvendu cunscideà in periudu de 18 ànni de dipendènsa invece da u Cumün d'Arbenga, fra u 1270 e 1288, quànde u teritòiu da valà du Pennavaire u returna sutta ai stessi marchexi. E vicessitüdini sucescìve se lìgan poi ai cùnti arbenganexi da famìa di "Cepollini", furmalmènte vassalli zà da u XIV seculu di Clavesana, e ancù sutta i Del Carretto.

In questu mòddu cun a creasiùn du marchesàu de Sücca(r)ellu cun Carlo I del Carretto zà dau 1397, Castergiancu e e sö frasiui vàn a seguì i eventi da valà du Neva, eséndu ascì cuinvolti a partì da u 1588 e ciü ripréze in ti scòntri fra Repübbrica de Zena e i Savòia. Quésti i portiàn a l'annesciùn da zòna ai dumìni de Zena in tu 1624.

Sucescivamènte l'è stàu cuinvòltu tra àtri scòntri, fra i austru-sàrdi e a Franséxi pé vìa da battaìa de Löa intu 1795: cun a fìn da Repübrica de Zena u teritòiu cumünàle u l'èntra inta Repübbrica Ligüre da u 1797.

In tu 1815 u vegne inglubau da a Pruvinsa d'Arbenga du Regnu de Sardegna, cumme stabilìu segundu u Cungressu de Vienna, da chì intu 1861 u pàssa a fà pàrte du Regnu d'Italia, a l'internu du circundàiu arbenganeise da pruvinsa de Zena.

Inpurtànte ascì da ricurdà u parsiàle abandùn da frasiùn de Culetta, a partì dau 1887, pé vìa de smuntamènti e fenomeni scismici. Ancöi üna de prinsipàli atrasiùi türistiche du cumün gràssie a 'na ope(r)a de ristruturasiùn avegnüa in ti ànni 80.[5]

Inti primmi ànni du Növesèntu cumènsa u fenomenu de l'emigrasiùn vèrsu l'Ame(r)ica. Fra u 1973 e u 31 dixénbre 2008 u l'éa parte da "Cumünitài Muntàna Ingauna", divegnüa pòi "du Punente Savunese" fìn a u 2011, ànnu da sòa supresciùn.[6]

Abitanti[modìfica | modìfica wikitèsto]

Evulusiùn demugràfica[modìfica | modìfica wikitèsto]

Abitanti censìi[7]

Minorànse furèste[modìfica | modìfica wikitèsto]

Segundu u ISTAT, a-u 31 dexembre 2014, a Castergiancu ghe sun 41 rexidenti furèsti.

Posti de interesse[modìfica | modìfica wikitèsto]

  • Gexa parochiale da Nostra Scignùa 'Sunta in ta frasiun de Ve(r)avu. Custruìa segundu u stìle baroccu, a cunserva in organu du XVIII seculu.
  • U(r)atoiu de Santa Cate(r)ìna vergine e martire a Veravu in frunte a-a gexa, restau(r)au in tu 1927. U presenta in ünica navà e in abside puligunale.
  • Capeletta de San Fransescu de Sales (Veravu) dunde se tröva in affrescu c'u ritràe u santu vescuvu de Sales.
  • Capeletta e Uatoiü de Santa Lucia vergine e martire a-a Culetta de Castergiancu.
  • Capeletta de Sant'Antoniu abate inta frasiun de U(r)èxine. Du Seisentu, drentu se tröva 'na teia da Madonna cun u Matettu e i santi.
  • Santuaiu da Santiscima Nunsià a Vesallu. Edificà in ti secoli XIII-XVII, a struttüa l'è cumposta da dui campanì de altesse diverse, un a seulla, in stile ba(r)òccu Drentu l'è cunservà a statua da Santiscima Nunsià.
  • Capella de San Sebastian (Vesallu), a cunserva 'na statua du santu du 1954.

Ecunumìa[modìfica | modìfica wikitèsto]

A l'è prinsipalmènte legà a l'agricultüa(cultivasiùn de urìve e da ci(r)éxa lucàle), l'alevamèntu e u turismu (trekking e pesca spurtiva survatüttu), ascì perché a frasiun da Culetta a fà pàrte di Burghi ciü bèlli de l'Italia.[8]

Cultüa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Enugastrunumìa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Ci(r)éxa de Castergiancu[modìfica | modìfica wikitèsto]

A ci(r)éxa de Castergiancu a l'è a varietài lucàle de ci(r)éxa prezervà da Slos food, divìza in dùi categu(r)ìe: cantun giancau e cantun negrau a primma ciü ciài(r)a ma(r)üa ciü tàrdi rispettu ae àutre varietài, a segunda a l'è ciü scü(r)a e a ma(r)üa a zügnu. A sta chi a l'è dedicà a festa da ci(r)éxa, c'a se tegne a d'estài a Ve(r)àvu.[9]

Cuxina lucàle[modìfica | modìfica wikitèsto]

I ciàtti ciü impurtanti da tradisiùn castergianchina i sùn i raviöi de bu(r)àxe e u cunìggiu a a ligüre.[8]

Dialettu Castergianchin[modìfica | modìfica wikitèsto]

In tu paìse u se parla üna variante da lengua ligure sentru-ussidentàle, de stànpu prisipalmènte arbenganeise.

Feste e fé(r)e[modìfica | modìfica wikitèsto]

• Carnevale de Castergiancu, a l'è a fèsta du matesdì gràssu intu paìse.

Sagra de-e Ci(r)éxe, u se tegne ai primmi de zügnu.

Sagra du Fritu mistu (o michetìn, in arbenganese) de Campagna, a se tegne a lüiu a Ve(r)àvu.

• Festa de l'öiu, a a Culétta, pé festezà a racòlta növa de u(r)ìve.

Aministrasiùn[modìfica | modìfica wikitèsto]

Perîodo Prìmmo çitadìn Partîo Càrega Nòtte
3 lüiu 1985 6 zügnu 1990 Benedetto Trucco Demucrassia Cristiana scindicu
6 zügnu 1990 24 avrì 1995 Benedetto Trucco Demucrasia Cristiana scindicu
12 mazzu 1995 1º lüggiu 1996 Benedetto Trucco lista çivica scindicu
30 aùstu 1996 17 nuvènbre 1996 Cumisà(r)iu aministratìvu
18 nuvèmbre 1996 17 nuvèmbre 2000 Salvatore Santangelo lista sivica scindicu
17 nuvèmbre 2000 14 mazzu 2001 Rinaldo Scola lista sivica scindicu
14 mazzu 2001 30 mazzu 2006 Marino Fenocchio lista sivica scindicu
30 mazzu 2006 16 mazzu 2011 Marino Fenocchio lista sivica de sentru-destra scindicu
30 mazzu 2011 5 zugno 2016 Valerio Scola Uniti per il paese
(lista sivica de sentru-destra)
scindicu
5 zügnu 2016 in càrega Valerio Scola Uniti per il paese
(lista sivica de sentru-destra)
scindicu

Vie de Cumünicasiùi[modìfica | modìfica wikitèsto]

U cumün l'è culegàu cùn Naxin e Arbenga grassie a a stràdda punvisale nüméu 16 (SP16). U l'è ascì culegàu cun Sücca(r)ellu pé vìa da stràdda de càve, parsialmènte sterà, c'a parte da zòna indüstriàle de Martinettu (ai cunfin cun Cixàn) e a 'rìva a Vesàllu.

Nòtte[modìfica | modìfica wikitèsto]

  1. Dato Istat - Pulasiùn rexidènte ai 30 de zügnu du 2019.
  2. Clascificaçion sismica (XLS), in sce protezionecivile.gov.it.
  3. Legge 26 agosto 1993, n. 412, alegòu A, Tabélla di graddi/giórno di Comùn pe Region e Provinsa (PDF), in sce efficienzaenergetica.acs.enea.it, 1 màrso 2011, p. 151. URL consultòu o 25 arvî 2012.
  4. (IT) U cumün de Castergiancu, in sce comune.castelbianco.sv.it. URL consultòu o 17 màzzo 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 1º màrso 2014).
  5. (IT) Culétta de Castergiancu, u mudernìscimu burgu telematicu fra i ciü bèlli de l'Italia, in sce ivg.it. URL consultòu o 17 màzzo 2021.
  6. (IT) Lezze Regiunale n° 24 dul 4 lüggiu du 2008, in sce federalismi.it. URL consultòu o 17 màzzo 2021.
  7. Statìstiche I.Stat ISTAT  URL cunsultàu o 28-12-2012.
  8. 8,0 8,1 (IT) Culetta, ün di burghi ciü bèlli de l'Italia, in sce borghipiubelliditalia.it. URL consultòu o 17 màzzo 2021.
  9. (IT) A Ci(r)éxa, in sce fondazioneslowfood.com. URL consultòu o 21 zùgno 2021.

Àutri prugètti[modìfica | modìfica wikitèsto]