Sta pagina chi a l'è scrita in arbenganéize

Süccaellu

Da Wikipedia
(Rendirissou da Sucarê)
Sata a-a navegassion Sata a-a serchia
AR
Sta pagina chi a l'è scrita in arbenganese
Süccaellu
comun
Süccaellu – Stemma
Süccaellu – Veduta
I porteghi in tu burgu
Localizaçión
StâtoItalia Italia
RegiónCoat of arms of Liguria.svg Liguria
ProvìnsaSann-a
Aministraçión
ScindicoClaudio Paliotto (lìsta çivica de çentro-destra "Uniti per Zuccarello") da-o 1-6-2015 (2º mandòu da-o 22-9-2020)
Dæta de instituçión1861
Teritöio
Coordinæ:44°06′39.7″N 8°06′57.06″E / 44.111029°N 8.115849°E44.111029; 8.115849 (Süccaellu)Coordinæ: 44°06′39.7″N 8°06′57.06″E / 44.111029°N 8.115849°E44.111029; 8.115849 (Süccaellu)
Altitùdine130 m s.l.m.
Superfiçie10,81 km²
Abitanti309[1] (30-6-2019)
Denscitæ28,58 ab./km²
Comûni confinantiArnascu, Barestìn, Castregiancu, Castrevëgio, Cixan, Èrli
Âtre informaçioìn
CAP17039
Prefìsso0182
Fûzo orâioUTC+1
Còdice ISTAT009069
Cod. cadastrâM197
TargaSV
Cl. sismicazöna 3 (sismicitæ bàssa)[2]
Cl. climaticazöna D, 1 689 GG[3]
Nomme abitantisücca(r)elexi (dialettu arbenganese)
Sànto patrónSàn Bertumé
Giórno festîvo24 agustu
Cartògrafîa
Màppa de localizaçión:
Süccaellu
Süccaellu
Süccaellu – Mappa
Pusisiùn du cumün de Süccaellu inta pruvinsa de Savùna
Scîto instituçionâle

Süccaellu (scrìtu segundu a grafìa Bolia Süccaȓellu, dìtu ascì Sucâelo o Sucarê, Sucælo in zeneise) u l'è in cumün de 309 abitanti (dàtti agiurnài au 2019) c'u se tröva inta pruvinsa de Savùna.

Geugrafìa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Màppa urbanistica du cumün

Inta valà du Neva, a mùnte da cunfluènsa cun u Pennavaire, Süccaellu fa parte de l'entrutèra d'Arbenga. U l'è u segundu centru pe pupulasiun da valà, de derè a Cixan. U cunfina cun Èrli e Castreveggiu a nord, Barestìn a est, Cixan a sud e a ovest cun Arnascu e Castregiancu. U g'ha ascì 'na frasiùn ciamà Martinettu, c'a l'è divìza a metài cun Cixan.

Stòia[modìfica | modìfica wikitèsto]

U Marchesàu de Süccaellu[modìfica | modìfica wikitèsto]

Magnifying glass icon mgx2.svgO mæximo argoménto in detàggio: Marchesàu de Süccaellu.

U sentru stòicu de Süccaellu, zà sitàu in tu 1233 u l'e stau fundau ufisialmènte in te l'arvì de l'ànnu 1248, mediànte in àttu nutarìle ancöi cunservàu au munisipiu du paìse. Interesànte ascì in corpus de lézzi, emanàu intu 1281 e ligàu cumme l'àttu de fundasiù ai marchexi Clavesana, che l'avevàn selessiunàu questa pusisiùn strategica pé cumercià fra Arbenga e l'Àta Ligüria (o Bàssu Piemunte), propiu pe 'sta mutivasiùn chi u burgu l'è stàu ciü vòtte cuntestàu da diferenti famìe aristucratiche e nubiliari du punènte savunese.[4][5]

In tu 1326, cun u matrimòniu fra Enrico Del Carretto e Caterina Clavesana a duminasiùn du burgu a pàssa sutta ai pusedimènti dei Del Carretto, assèmme a a vixina Castreveggiu, cun u rafursamentu di pusedimènti acquisèndu ascì i feudi lucàli.

Pé opéra poi de Carlo I Del Carretto, u nàsce u marchesàu de Süccaellu, a partì da u 1397, u paise u diventa cuscì a capitàle du növu stàttu suvràn, c'u cumprendeva a u sò apugéu vàri àtri paixi de l'entrutèra da a valà de l'Aroscia fìn a quella du Varatella. Da evidensià inta pulitica estèra u rapòrtu cun i Visconti de Milan. Quéstu ligàmmi vegnan però interutti cun i Sforza, quande i süccarelexi rivàn inte l'orbita da Repübbrica de Zena, survatüttu da u 1449.

I zenexi i l'axevan cuscì cumensàu in periudu de ingerènsa in ti affari publici du marchesàu, tàntu da 'rivà in tu 1567 a l'acquisisiùn de in tèrsu du feudu lucàle. Pòchi ànni dòppu a restante pàrte u vegne vendüa ai Savoia, pe quaxi 60.000 scüddi d'où, e quésta asiùn a scaténa i "mugugni" di zenexi, che diplumaticamènte i sciortiàn a cungelà e tratatìve, atendèndu 'n respónsu giuridicu.

Quéstu u l'andià a scatenà a cuscì dìta "cauza de Süccaellu", rizòlta daprimma a Pràga, in tu 1593, cun fìtte tratatìve e pòi in te 'na véa e propia guèra fra u 1625 e u 1631, scicumme che l'ànnu prìmma Ottavio del Carretto l'axeva decixu de vènde pàrte du feudu ai Zenexi. I scòntri i se cuncluddàn sulamènte in tu 1631, ànnu du tratàu de Cherasco, c'u sancisce a definitiva fìn du marchesàu, anéssu a a Repübbrica de Zena dùi ànni dòppu.

Da a fìn du marchesàu a l'anesciùn a l'Italia[modìfica | modìfica wikitèsto]

U teritòiu cumünàle u l'éa stàu pòi cuinvòltu in vàri scuntri fra u 1746 e u 1747, asediàu dae trùppe austru piemuntexi: végne libéràu da cuntingènti militàri còrsu-lìguri; pòi turna in tu 1795, inta battaìa de Löa.

Dau 1797 u paìse éntra a fà parte da Repübbrica Ligure e da lì vegne anéssu a a l'Impéu Fransese sùtta Napuleùn Bunapàrte. Cun u cungressu de Vienna du 1814 e a restaurasiùn u vegne inglubàu inti dumini du Regnu de Sardegna, da u 1861 in quélli du Regnu de l'Italia, divegnüu doppu a Segunda Guèra Mundià a Repübbrica italiana.

Intu 1929 u pèrde a frasiùn de Cunscente, aù de Cixàn e pàrte de quella de Martinettu, spartìa fra i dui cumün. Fra u 1973 e u 2008 faxéva parte da "Cumunitài muntana Ingauna", pòi du "Puntente Savunese" fin au 2011, ànnu da sòa supresciùn.

In tu 2016 l'aministrasiùn l'ha tentàu de utegnì l'indipendènsa, andandu a restabilì l'antìgu marchesàu, scibén che a richiesta furmàle a nu a l'è stà acetà né da a Repübbrica Italiana né da l'Uniùn Eurupéa.[6][7]

Abitanti[modìfica | modìfica wikitèsto]

Evulusiùn demugràfica[modìfica | modìfica wikitèsto]

Abitanti censìi[8]

Minuànse furèste[modìfica | modìfica wikitèsto]

Dandu amentu au ISTAT, ai 31 de dixembre du2014, a Süccaellu i ghe sun 10 rexidenti furèsti.

Posti de interesse[modìfica | modìfica wikitèsto]

Architetüe religiuse[modìfica | modìfica wikitèsto]

Géxa de San Bertumé in tu bùrgu de Süccaellu, custruìa a partì da u XIII seculu.

Uatòiu de Santa Maria Nascente e de San Carlu, in tu sentru stòicu.

Capeletta de Sant'Antoniu, a l'ingressu du paìse rivàndu da Arbenga, l'è stà restaurà in tu 2015.[9]

Architetüe civìli[modìfica | modìfica wikitèsto]

Palàssu du marcheise, se tröva intu burgu e a l'è l'antiga rexidensa du marcheise: a cunserva diferenti cicli de afreschi au sò intèrnu.

Castéllu di Del Carretto, du XIII seculu, prubabilmènte sucescì vu a quellu casteveggìn, l'è stà a rexidènsa uficiale du marchese e puntu de avistamèntu pé e invaxùi da valà du Néva.[10]

Pòrte medievàli du burgu, dìte du Muìn, du Piemunte (o Suprana, famùsa pé a tùre mediuevàle), du Pònte (c'a dà in sce u turènte Neva, mediànte u carateristicu pònte a schìna d'àse, scimbulu du burgu), du Néva, Interiùre.

Tiàtru Civicu "Quinzio Delfino", üna de strutüe ciü véggie e méggiu cunservàe du burgu, l'è stàu edificàu a partì dau XII seculu, inisialmènte cumme uatòiu, ancöi se ghe pònan truvà spetaculi, rapresentasiui, espusisiui e mustre.[11]

Ca' "du Muin" cunusciüa pé a carateristica facià du medievu.

Ecunumìa[modìfica | modìfica wikitèsto]

L'ecunumìa a l'è ligà prinsipalmènte ae cultivasiùi de früta, uìve e urtàggi. Inti ürtimi ànni u s'è svilupàu u turismu, ascì grassie au fàttu che Süccaellu l'è ün di Burghi ciü bèlli d'Italia.

Cultüa[modìfica | modìfica wikitèsto]

Dialettu Sücca(r)elese[modìfica | modìfica wikitèsto]

A Süccaellu se parla in dialettu ligure de stàmpu arbenganese, faxènte parte du Ligure sentru-ucidéntàle.

Cüxina[modìfica | modìfica wikitèsto]

Tradisiunàle du periudu de Pasqua a l'è a tùrta pasqualina, che inta versciùn lucàle a vö 'numma e gée.

Feste e fëe[modìfica | modìfica wikitèsto]

Rievucasiùn stòica du matrimòniu de Ilaria del Carretto, a lüggiu, a l'è üna de raprese tasiùi ciü apresàe de tütta a regiùn.

Festa Patrunàle de San Bertumé, 24 agosto, cun tàntu de prucesciùn di crìsti e a bànda che a 'cumpàgna u curtéu.

Festa da a Sücca, in nuvembre, cun mercatìn, zöghi medievali e u cuncursu pé a sücca ciü pesànte.[12]

Aministrasiùn[modìfica | modìfica wikitèsto]

Perîodo Prìmmo çitadìn Partîo Càrega Nòtte
1975 11 lüiu 1985 Bartolomeo Freccero lista sivica scìndicu
11 lüi 1985 1º zügnu 1990 Bartolomeo Freccero lista sivica scìndicu
1º zügnu 1990 24 arvì 1995 Bartolomeo Freccero lista sivica scìndicu
24 arvì 1995 14 zügnu 1999 Bartolomeo Freccero lista sivica scìndicu
14 zügnu 1999 14 zügnu 2004 Bartolomeo Freccero lista sivica scìndicu
14 zügnu 2004 13 dixembre 2004 Stefano Mai Uniti per Zuccarello
(lista sivica de sentru destra)
scìndicu
13 dixembre 2004 5 arvì 2005 Marco Di Giovanni Cumisàiu staurdinàiu
20 arvì 2005 30 marsu 2010 Stefano Mai Uniti per Zuccarello
(lista sivica de sentru destra)
scìndic
30 marsu 2010 1º zugnu 2015 Stefano Mai Lega Nord scìndegu
1º zugnu 2015 22 setèmbre 2020 Claudio Paliotto Uniti per Zuccarello
(lista sivica de sentroudestra)
scìndicu
22 setèmbre 2020 in càrega Claudio Paliotto Uniti per Zuccarello
(lista sivica de sentru destra)
scìndicu

Vie de cumünicasiùn[modìfica | modìfica wikitèsto]

A l'è culegà cun Castrevëgiu e a sitài de Arbenga pé vìa da Stràdda Statàle 582 du Còlle de San Bernardu (SS 582).

Notte[modìfica | modìfica wikitèsto]

  1. Dato Istat - Pupulasiùn rexidente ai 30 de zügnu du 2019.
  2. Clascificaçion sismica (XLS), in sce protezionecivile.gov.it.
  3. Legge 26 agosto 1993, n. 412, alegòu A, Tabélla di graddi/giórno di Comùn pe Region e Provinsa (PDF), in sce efficienzaenergetica.acs.enea.it, 1 màrso 2011, p. 151. URL consultòu o 25 arvî 2012.
  4. (IT) U cumün de Sucarê, in sce comunezuccarello.it. URL consultòu o 18 màzzo 2021.
  5. (IT) Sucarê, un di burghi ciü belli d'Italia, in sce borghipiubelliditalia.it. URL consultòu o 18 màzzo 2021.
  6. (IT) Sucarê cumme Seborca, invìa a sò richiesta a l'UE, in sce primocanale.it. URL consultòu o 18 màzzo 2021.
  7. (IT) Sucarê, pröve de indipendènsa, in sce lastampa.it. URL consultòu o 18 màzzo 2021.
  8. Statìstiche I.Stat - ISTAT;  URL consultàu u 28-12-2012.
  9. (IT) Restauru da Capeletta de S.Antoniu, in sce ivg.it. URL consultòu o 19 màzzo 2021.
  10. (IT) U castéllu de Sucarê e a figüa de Ilaria del Carretto, in sce liguriaheritage.it. URL consultòu o 19 màzzo 2021.
  11. (IT) U tiàtru de Sucarê, in sce insiemefacile.provincia.savona.it. URL consultòu o 19 màzzo 2021.
  12. (IT) Sucarê, a festa da a sücca, in sce youtube.com. URL consultòu o 19 màzzo 2021.

Atri prugètti[modìfica | modìfica wikitèsto]

Contròllo de outoritæVIAF (EN239229349 · WorldCat Identities (EN239229349